Һәптилик хәвәрләр (23-априлдин 27-априлғичә)


2007-04-27
Share

Хәлқара тәшкилатлар хитайниң кишилик һоқуқ вәзийити һәққидә доклат елан қилди

4‏- Айниң 25‏- күни, "хәлқара аз санлиқ милләтләр һоқуқини қоғдаш тәшкилати" вә "хитайда кишилик һоқуқ тәшкилати" бирликтә, хитай һөкүмитиниң уйғур, тибәт вә моңғул қатарлиқ аз санлиқ милләтләргә қаратқан сиясити һәққидә доклат елан қилип, хитай һөкүмитиниң мәзкур аз санлиқ милләтләргә қаратқан сиясити җүмлидин уларниң кишилик һоқуқ вәзийитиниң күнсайин начарлишиш әһвалини әмәлий пакитлар билән көрситип өтти.

Доклатта, бейҗиңниң аз санлиқ милләтләргә қаратқан сиясити уйғур, тибәт вә моңғул қатарлиқ милләтләрни кишилик һоқуқидин вә өз миллий кимликини қоғдаш һоқуқидин мәһрум қилмақта дәп, көрситилгән.

40 Бәтлик мәзкур доклатта, бейҗиң һөкүмитиниң хитайдики аз санлиқ милләтләрниң һоқуқини қоғдаш мәсилисидә пәқәт хитайниң асасий қанунида аз санлиқ милләтләргә берилгән һоқуқларнила әмәс, бәлки аз санлиқ милләтләрниң һоқуқиға һөрмәт қилиш вә қоғдаш тоғрисидики хәлқара келишимләрниму дәпсәндә қиливатқанлиқи тәкитләнгән.

Доклатта йәнә аз санлиқ милләтләргә қаритилған сиясий вә иқтисадий тәңпуңсизлиқ җүмлидин қош тиллиқ маарип нами астида уйғур қатарлиқ милләтләрниң тили вә мәдәнийитиниң мәвҗутлуқиға нисбәтән тәһдид пәйда қилиниватқанлиқи көрситилгән.

Америка рабийә қадир пәрзәнтлириниң тәқдиригә көңүл бөлмәктә

Дуня уйғур қурултийиниң рәиси рабийә қадир ханимниң оғли абликим абдурейимниң 9 йиллиқ қамақ җазасиға һокум қилинғанлиқи мунасивити билән америкиниң пайтәхти вашингонда чиқидиған" вашингтон почтиси" гезити пәйшәнбә күни баш мақалә елан қилип, хитайниң бу қилмишиниң рабийә қадирниң америкида уйғурларниң сиясий һоқуқини қоғдаш үчүн паалийәт елип барғанлиқи билән мунасивәтлик икәнликини көрсәткән.

Шу күни йәнә америка авази радиоси баш мақалә елан қилип, америкиниң рабийә қадирниң абликим абдурейим қатарлиқ оғуллириниң түрмә җазасиға һөкүм қилинғанлиқини чөридигән һалда уйғурлар дуч келиватқан мәсилиләргә әндишә билән диққәт қиливатқанлиқ мәйданини билдүргән.

Шивитсийә ташқи ишлар министирлики 2006 - йиллиқ инсан һоқуқи доклати елан қилди

Йеқинда шивитсийә ташқи ишлар министирлики 2006-йиллиқ дуня кишилик һоқуқ доклати елан қилған болуп, мәзкур доклатта хитайниң кишилик һоқуқ вәзийитигә 41 бәт аҗритилған.

Доклатта хитайдики кишилик һоқуқ хатирисиниң күнсайин начарлишиватқанлиқи көрситилиш билән биргә йәнә уйғурларниң начар кишилик һоқуқ вәзийитиму әтраплиқ баян қилинған.

Адил һошур уйғур дарвазлиқини дуняға тонутмақта

" Пәләк шаһи" дәп нам алған адил һошур йәнә дуняви рекортларни яритишқа тәйярланмақта, нөвәттә, у " қуштин башқа нәрсә сақ - саламәт өтәлмәйдиған силсийә арили" дегән нами бар, маһарәт көрситиштә қийинлиқ дәриҗиси наһайити юқири болған, һәтта дуня җенис рекортини бузған маһирлар тәрипидин өтүш рәт қилинған, италийиниң мессина шәһиридики силсийә арилидин өтүшкә тәйярлиқ көрмәктә.

Адил һошурниң силсийә арилиға тартилидиған полат арқандин меңип өтүшиниң хәлқарада зор дағдуға пәйда қилип, адил әпәндигә техиму зор шөһрәт елип келиши пәрәз қилинмақта. Хәвәрләрдин қариғанда, у йеқинда корийидә маһарәт көрситиду.

Уйғурлар биңтуән түрмисигә соланған

"Шәрқий түркистан ахбарат мәркизи" ниң 25 ‏- април бәргән сүрәтлик хәвиридин ашкарилинишичә, йәрликтин қолға елинған намайишичиларниң биңтуән түрмилиригә қамалғанлиқи мәлум.

Шәрқий түркистан учур мәркизиниң бу хәвири "или гезити" ниң хәвиридин нәқил елинған болуп, бу хәвәрдә 3- айниң 27 ‏- күни биңтуәниниң илида турушлуқ 4- дивизийиси сот мәһкимисиниң сотчилириниң, "қорғас боз йәр өзләштүрүш түрмиси" гә келип мәзкур түрмигә соланған турған исимлик бир мәһбусқа қанун тәрбийиси елип барғанлиқи ейтилған.

Шәрқий түркистан учур мәркизиниң билдүрүшичә, 1997-йилидики "5 - феврал" күнидики ғулҗа намайишини бастурушқа биңтуәнму қатнашқан болуп, тутқун қилинған уйғур яшлириниң бир қисими биңтуән түрмисигә ташланған икән.

Хитай, африқида мәбләғ селишниң алдини тосуп қалалмайдиғанлиқини билдүрди

Өткән сәйшәнбә күни ефиопийигә җайлашқан бир хитай игидарчилиқидики нефитликкә қилинған йәрлик қаршилиқ көрсәткүчиләрниң һуҗумлирида 9 нәпәр хитай пуқрасини өз ичигә алған 74 адәм өлгән иди.

Бу хитай пуқралири африқида дуч кәлгән әң қаттиқ қаршилиқлардин бири болуп, пәйшәнбә күни хитай тәрәп бу һуҗумниң хитайниң африқиға мәбләғ селиш ишлирини тосуп қалалмайдиғанлиқини билдүргән.

Америкилиқлар хитайда қолға елинди

Франсийә агентлиқиниң 4 ‏- айниң 25 ‏- күни бейҗиңдин хәвәр қилишичә, америка християн ибадәтхана йетәкчилири гурупписи уйғур елиниң ақсу шәһирини зиярәт қиливатқанда, 24-април күни 30 дәк християн мурити уларни қарши елиш үчүн һөкүмәт рухсәт қилған християн ибадәтханисиға топланған.

Хитай сақчилири төт нәпәр америкилиқ християн ибадәтхана йетәкчисини вә йәрлик християн муртлиридин 8 кишини 'бидәт' дегән җинайи нам билән қолға елип солап қойған.

Рейтерс агентлиқиниң бейҗиңдин хәвәр қилишичә, хитай сақчилири йәнә 4 ‏- айниң 25 ‏- күни, җумулаңма чоққисиға чиқидиған тибәт тәрәптики йол еғизида намайиш өткүзгән төт нәпәр америкилиқни қолға алған. Буларниң үч нәпири хәлқара тибәт яшлар тәшкилатиниң әзалири икән. Бу вәқә мәтбуатларда "җумулаңма вәқәси" дәп аталди.

Русийә сабиқ президенти борис йелтсин вапат болди

Русийиниң сабиқ президенти борис йелтсин 23- април күни москвада 76 йешида вапат болди. Униң өлүми русийә вә хәлқара миқяда русийиниң демократик тәрәққият җәряниға йәнә бир қетим нәзәр селиш шуниңдәк бу мәсилидә муназирә қилиш долқуни қозғиди.

Борис йелтсинниң совет иттипақиниң йимирилишидә муһим рол ойниған, русийигә демократик әркинлик елип кәлгән шәхс икәнлики муәййәнләштүрүлмәктә. Чаршәнбә күни москвада дағдуғилиқ матәм мурасими өткүзүлгән болуп, буниңға сабиқ америка президентлиридин, чоң буш, бил клинтон, сабиқ совет иттипақи рәһбири михаил горбачеф шуниңдәк русийә, қазақистан қатарлиқ дөләтләрниң рәһбәрлири иштирак қилған. (Үмидвар)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт