Heptilik xewerler (5‏ - maydin 11 ‏- mayghiche)


2007-05-11
Share

Dunya Uyghur qurultiyi rehberliri yawropa parlaméntida boldi

Gollandiyining den hag yaki ga'aga shehiride dunya Uyghur qurultiyi teshkilligen Uyghur démokratik rehberliri we aktiplirini terbiyilesh kursi 6‏-maydin 11‏-mayghiche échildi. Mezkur kursqa her qaysi ellerdiki Uyghur teshkilat rehberliri we pa'aliyetchiliridin bir qisim kishi qatnashti. Rabiye qadir xanim kursta söz qildi.

Ötken heptide yene dunya Uyghur qurultiyining 1-nöwetlik ijra'iye komitéti yighini échilghan. 9-May küni dunya Uyghur qurultiyining re'isi rabiye qadir bashliq qurultayning qehriman ghojam berdi, esqerjan qatarliq bir qisim rehbiriy xadimlirini öz ichige alghan 50 nechche adem bélgiyide, yawropa parlaménti qatarliq orunlarni ziyaret qilghanda parlaméntning bir qisim ezaliri özlirining Uyghur mesilisige yéqindin köngül bölidighanliqini bildürgen.

Uyghur darwaz abdusattar ghoja abdulla chémpiyon boldi

Tunji nöwetlik xelq'araliq sim tanapta méngish musabiqisi 3-may küni koriyining paytexti sé'olda ötküzülgen bolup, 9 dölettin kelgen mahirlar qatnashqan bu musabiqigha pelek shahi adil hoshur we abdusattar ghoja abdulla qatarliqlar qatnashqan.

Adil hoshurning shagirti abdusattar ghoja abdulla sé'oldiki xen deryasining ikki yaqisidiki égizliki 22 métir kélidighan ikki tüwrük arisigha tartilghan ming métir uzunluqtiki sim tanaptin, 11 minut 22 sékunt 49 deqiqide méngip ötüp, birinchilikini alghan. Bu Uyghur darwazlirining tunji qétim xelq'araliq musabiqilerde chémpiyon bolushi iken.

Amérika dölet mejlisi xitayning pul siyasiti heqqide ispat bérish yighini ötküzdi

Ötken heptide amérika dölet mejliside xitayning pul siyasitige a'it guwahliq bérish yighini échildi. Xitayning xelq puli siyasiti we amérikining xitay bilen bolghan sodidiki qizil reqimi, amérika - xitay munasiwetliridiki négizlik mesililerning biri bolup, bush hökümiti amérika dölet mejlisining sodidiki qizil reqemni tengshesh heqqidiki bésimigha duch kelmekte hemde amérika hökümiti izchil halda xitayni pul siyasitini tengsheshke chaqirmaqta.

Amérika xususiy karxana sahesidikilerning, amérika soda qizil reqimining köpiyip kétishige xitayning sewebchilik rolini oynawatqanliqini körsetmekte. Yighinda amérikidiki pétérson xelq'ara iqtisad institutining dréktori fréd bérgstén, "xitayning xelq pulining qimmitini töwen tutup, " bashqa döletlerge ishsizliqni éksport qiliwatqan"liqini bildürdi.

Xelq'ara jemiyet sudan mesiliside xitayni tenqid qilmaqta

Afriqidiki sudanning darfur rayonidiki étnik qirghinchiliq mesilisi yéqindin buyan xelq'ara jemiyetning diqqitini tartqan bolup, xelq'ara jemiyet xitayning bu krizis bilen baghlinishliq ikenlikini tenqid qilmaqta.

Xelq'ara kechürüm teshkilatining kishilik hoquq guruppisi ötken heptide doklat élan qilip, xitay bilen rusiyini, bu milliy qirghinchiliqini qoral bilen teminligen, dep eyiblidi.

Arqidinla 9-may küni amérika dölet mejlisi ezasi, kéngesh palatasi tashqi ishlar komitétining re'isi tom lantosning yétekchilikide, kéngesh palata ezaliridin 107 kishi birlikte imza qoyup, xitay re'isi xu jintawgha mektup yollap, xitay hökümitini sudan hökümitige bésim ishlitip darfur rayonida yüz bériwatqan qan tökülüshni toxtitish heqqide heriket qollinishqa chaqirdi.

Türkiyidiki Uyghur oqughuchilar ela netije bilen oqush püttürdi

Türkiye aliy mektepliride her yili her qaysi türkiy jumhuriyetler hemde türkiy milletler rayonliridin kelgen köpligen oqughuchilar oqush püttüridu. Ularning kop qisimi baklawérliq, magistirliq unwanliri alghandin tashqiri, ularning ichide yene dokturluq alghanlarmu köpeymekte.

10-May küni türkiye ma'arip ministirlikining murasim zalida türkiy jumhuriyetliri we türkiy millet rayonliridin kélip türkiyide oqup, oqush püttürgen oqughuchilargha déplom bérish murasimi ötküzüldi. Murasimda 57 dölet we rayondin kelgen 183 neper türkiy millet oqughuchisigha diplom bérilgen bolup, bularning ichide 4 neper Uyghur oqughuchimu bar.

Ötken heptide yene istanbul uniwérsitéti " türktek yashash kulubining" orunlashturushi bilen, sulaymaniye medeniyet merkizining zalida, sherqiy türkistanning ötmüshi we bügüni témisida doklat yighini ötküzülgen.

Teywen özini mudapi'e qilishni kucheytmekte

Ötken heptide teywen xitaydiki muhim nishanlargha zerbe bérish iqtidarigha ige bashqurulidighan bombilirini istratégiyilik orunlashturush pilanini otturigha qoydi.

Teywen buningdin üch ay ilgiri, mexpiy halda xitayning muhim iqtisadi baziliridin bolghan xongkong we shangxeyge zerbe bérish iqtidarigha ige bashqurulidighan bomba siniqi élip barghan idi. Chünki, yéqindin buyan xitay teywen'ge qaratqan bashqurulidighan herbiy bésimlarni kücheytken idi.

Teywen da'iriliri gomindang partiyisining chong quruqluq bilen élip bériwatqan uchrishishlirini nezerge élip, 9-may küni jang keyshi xatire sariyini " teywen démokratiye xatire sariyi" dep özgertken.

Rusiye " weten urushi"ning ghelibisini tebriklidi

Bu yil fashizmgha qarshi urushning ghelibe qazan'ghanliqigha 62 yil toshti. 9-May küni qizil meydanda herbiy parat ötküzülüp, putin söz qilghan.

Rusiyidin bashqa musteqil döletler hemdostluqi ellirimu bu yili 9-may künini xatirilep, bayram ötküzidu. Lékin, sherqiy yawropadiki bir qisim memliketler bu kün'ge yeni sowét ittipaqining özlirini azad qilghanliqigha nisbeten selbiy inkaslarda bolup, tarixqa qayta baha bérish pikirlirini otturigha qoymaqta.

Yéqinda baltiq déngizi boyidiki éstoniye "weten urushi" xatirisi hésablinidighan sowét eskirining heykilini éliwétish bilen rusiyining naraziliqini qozghighan idi. Weten urushi mezgilide 27 milyon sowét ittipaqi herbiy we puqrasining ölgenliki melum.

Bu urushqa ottura asiyadiki Uyghurlarmu qatnashqan bolup, Uyghurlardin sülhiy lutfullin, dadash babajof qatarliq 5 kishige "sowét ittipaqi qehrimani" we " qazaqistan qehrimani" dégen namlar bérilgen. (Ümidwar)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet