Һәптилик хәвәрләр (23 - июндин 29 - июнғичә)

2007-06-29
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Америка дөләт уйғурлар тоғрисида қарар лайиһиси қобул қилди

Америка дөләт мәҗлиси хәлқара мунасивәтләр комитети 26‏- июн күни мәзкур комитетниң мәсули том лантосниң риясәтчиликидә қарар лайиһиси қобул қилип, хитай һөкүмитиниң уйғур миллий һәрикитиниң рәһбири вә дуня уйғур қурултийиниң рәиси рабийә қадир ханимниң пәрзәнтлири вә канада пуқраси һүсәйин җелилни дәрһал қоюп бериши һәмдә мәдәнийәт, тил вә диний җәһәттә уйғурларға қаратқан бесимини тохтитиши лазимлиқини билдүрди.

Қарар лайиһисидә хитай һөкүмитиниң төвәндики бир қатар мәсилиләрни бир тәрәп қилиши қарар қилинған.

‏ 1 ‏- Хитай һөкүмити шинҗаң уйғур аптоном районидики уйғурларниң мәдәний вә дини һоқуқлирини етирап қилип, бу һоқуқларни капаләткә игә қилиши керәк.

2 - Хитай һөкүмити рабийә қадир ханимниң түрмидики вә назарәт астидики пәрзәнтлирини дәрһал қоюп берип , рабийә ханим аилиси үстидики бесим вә тәһдитни бикар қилиши керәк.

3 - Хитай һөкүмити канада пуқраси һүсәйин җелилни дәрһал қоюп берип, униң канададики аилисиниң йениға кетишигә рухсәт бериши керәк.

Америка уйғур қизлири һәққидә инкас қайтурди

Уйғур елиниң һәр қайси наһийә, йеза -қишлақлиридики бир қисим яш уйғур қизлириниң хитайниң ичкири өлкилиригә ишләшкә елип кетилишидә мәҗбурий түс алғанлиқи шуниңдәк уларниң һоқуқлириниң иш орунлирида түрлүк дәхли -тәрүзләргә учриғанлиқи узундин буян уйғур тәшкилатлири вә кишилик һоқуқ органлириниң диққәт етибариға еришкән иди. Бу мәсилидә америка һөкүмити инкас қайтурди.

Америка ташқи ишлар министирлиқи адәм әткәсчиликигә қарши туруш вә көзитиш идарисиниң башлиқи, баш әлчи марк логан, 28- июн күни хоңкоңдики мухбиримизниң соалиға җаваб берип, "әгәр бу сиз тәсвирлигәндәк раст болса, бу мәсилә наһайити ениқки , адәм әткәсчиликигә кириду. Хитай һөкүмити тибәт вә шинҗаңда мәдәнийәт вә миллий кимликини бастуруш сияситини йолға қоюватиду. Биз шинҗаңниң һәр қайси җайлирида кишиләр адәм әткәсчиликиниң зиянкәшликигә учраватқанлиқи һәққидики хәвәрләрни еливатимиз. Мана бу бизниң хитайни адәм әткәсчиликидә күзүтилидиған дөләтләр тизимликигә киргүзүшимиздики муһим сәвәбләрниң бири, " дәп көрсәтти.

Америка ташқи ишлар министирлиқи йеқинда йәр шари характерлиқ " адәм әткәсчилик содисиниң әһвали" һәққидә доклат елан қилип, хитайни бу мәсилиниң еғирлиқи бойичә 2 - дәриҗилик күзүтилидиған дөләтләр тизимликигә киргүзгән. Һәқиқәтән хитайниң шәнши қатарлиқ өлкилиридә арқиму-арқа қул әмгикигә селиш делолири паш болуп, бейҗиң даирилири бу хил қилмишларға зәрбә беришкә башлиған.

Хитайдики иш орнидин бир қисим қизлар қечип кәткән

Хитай һөкүмити уйғур йезилиридики ешинча әмгәк күчлирини ишқа орунлаштуруш намида, ишсиз уйғур йеза қизлирини түркүмләп, хитай өлкилиридики завотларға йөткимәктә.

Уйғур аптоном районидики йәрлик һөкүмәт даирилири бу қизларни мәҗбурлимиғанлиқи вә уларниң иш орунлирида наһайити яхши күн көрүватқанлиқини тәшвиқ қилмақта.

Бирақ, ичкиридики иш орнидин қечип кетишкә мәҗбур болған бир қиз, әмәлийәтниң тәшвиқаттин башқичә икәнлики, қизларниң һәддидин зиядә еғир әмгәккә селинғанлиқи вә турмуш шараитиниң начарлиқини паш қилди.

Рабийә қадирниң китаби уйғурларни шадландурди

Д у қ рәиси рабийә қадир ханимниң "гүлдүрмама" намлиқ китаби германийидә нәшир қилинип, тарқитилишқа башлиғандин буян дуняниң һәр қайси җайлиридики уйғурлар буниңдин хушаллиқ һес қилишқан .

Улар бу китабниң уйғурлар мәсилисини ғәрб дунясиға билдүрүштә муһим рол ойниши мумкин дәп қаримақта.

Зияритимизни қобул қилған рабийә қадир ханим оз китабиниң нәшир қилиниши һәққидә тохтилип мундақ деди.

Чегрисиз мухбирлар тәшкилати хитайни тәнқид қилди

Чегрисиз мухбирлар тәшкилати доклат елан қилип, гәрчә бейҗиң олимпик йиғиниға бир йил қалған болсиму, лекин, хитайда һәрхил бесимларниң җүмлидин мәтбуат әркинлики мәсилисиниң йәнила еғир икәнликини оттуриға қойди. Мәзкур тәшкилат доклатида, хитай олимпиктин бурун қилишқа тегишлик 9 хил ишни рәткә тизди.

Бу тәшкилат йәнә, франсийигә җайлашқан, кишилик һоқуқ паалийити елип бериватқан 9 тәшкилаттин тәркип тапқан бирләшмә тәшкилат 2008 - йиллиқ хитай олимпик коллектипниң сәккиз хил тәлипини қоллайдиғанлиқини билдүрди.

Далай лама вәкилләр өмики хитайни зиярәт қилди

Ройетрис агентлиқи, сүргүндики тибәт һөкүмитиниң баянатини нәқил кәлтүрүп, далай ламаниң вашингтондики алаһидә вәкили лоди гарриниң икки нәпәр ярдәмчисиниң һәмраһлиқида, бейҗиңда 6 ‏- қетимлиқ сөһбәтни елип баридиғанлиқини билдүргән.

Буниңдин илгириму тибәт вәкиллири билән бейҗиң һөкүмити арисида сөһбәтләр елип берилған болсиму, лекин көрүнәрлик нәтиҗиләр болмиған. Далай-лама хитайдин тибәтниң алий мухтарийитини тәләп қиливатқан болсиму, лекин бейҗиң буниңға қошулмиған.

Шималий атлантик окян әһди тәшкилати русийә билән болған һәмкарлиқлирини күчәйтмәктә

Дүшәнбә вә сәйшәнбә күнлири шималий атлантик окян әһди тәшкилатиниң баш секритари янди хоп схеффер москвада зиярәттә болуп, русийә президенти владимир путин қатарлиқ русийә һәрбий -сиясий рәһбәрлири билән учришип, шималий атлантик окян әһди тәшкилати-русийә һәмкарлиқ кеңишиниң бәш йилдин буянқи һәрбий сиясий вә бихәтәрлик саһәсидики һәмкарлиқ мәсилилири һәм нөвәттики хәлқара вәзийәтни өз ичигә алған бир қатар муһим мәсилиләр һәққидә музакирә елип барди.

Хәвәрләрдин қариғанда, путин ракетадин мудапиә көрүш системиси мәсилисидә юмшиған болуп, йеқинда у америкида бу мәсилә вә башқа бир қатар вәзийәт һәққидә президент буш билән сөзлишиду.(Үмидвар)

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт