Heptilik xewerler (23 - iyundin 29 - iyun'ghiche)

2007-06-29
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérika dölet Uyghurlar toghrisida qarar layihisi qobul qildi

Amérika dölet mejlisi xelq'ara munasiwetler komitéti 26‏- iyun küni mezkur komitétning mes'uli tom lantosning riyasetchilikide qarar layihisi qobul qilip, xitay hökümitining Uyghur milliy herikitining rehbiri we dunya Uyghur qurultiyining re'isi rabiye qadir xanimning perzentliri we kanada puqrasi hüseyin jélilni derhal qoyup bérishi hemde medeniyet, til we diniy jehette Uyghurlargha qaratqan bésimini toxtitishi lazimliqini bildürdi.

Qarar layihiside xitay hökümitining töwendiki bir qatar mesililerni bir terep qilishi qarar qilin'ghan.

‏ 1 ‏- Xitay hökümiti shinjang Uyghur aptonom rayonidiki Uyghurlarning medeniy we dini hoquqlirini étirap qilip, bu hoquqlarni kapaletke ige qilishi kérek.

2 - Xitay hökümiti rabiye qadir xanimning türmidiki we nazaret astidiki perzentlirini derhal qoyup bérip , rabiye xanim a'ilisi üstidiki bésim we tehditni bikar qilishi kérek.

3 - Xitay hökümiti kanada puqrasi hüseyin jélilni derhal qoyup bérip, uning kanadadiki a'ilisining yénigha kétishige ruxset bérishi kérek.

Amérika Uyghur qizliri heqqide inkas qayturdi

Uyghur élining her qaysi nahiye, yéza -qishlaqliridiki bir qisim yash Uyghur qizlirining xitayning ichkiri ölkilirige ishleshke élip kétilishide mejburiy tüs alghanliqi shuningdek ularning hoquqlirining ish orunlirida türlük dexli -terüzlerge uchrighanliqi uzundin buyan Uyghur teshkilatliri we kishilik hoquq organlirining diqqet étibarigha érishken idi. Bu mesilide amérika hökümiti inkas qayturdi.

Amérika tashqi ishlar ministirliqi adem etkeschilikige qarshi turush we közitish idarisining bashliqi, bash elchi mark logan, 28- iyun küni xongkongdiki muxbirimizning so'aligha jawab bérip, "eger bu siz teswirligendek rast bolsa, bu mesile nahayiti éniqki , adem etkeschilikige kiridu. Xitay hökümiti tibet we shinjangda medeniyet we milliy kimlikini basturush siyasitini yolgha qoyuwatidu. Biz shinjangning her qaysi jaylirida kishiler adem etkeschilikining ziyankeshlikige uchrawatqanliqi heqqidiki xewerlerni éliwatimiz. Mana bu bizning xitayni adem etkeschilikide küzütilidighan döletler tizimlikige kirgüzüshimizdiki muhim seweblerning biri, " dep körsetti.

Amérika tashqi ishlar ministirliqi yéqinda yer shari xaraktérliq " adem etkeschilik sodisining ehwali" heqqide doklat élan qilip, xitayni bu mesilining éghirliqi boyiche 2 - derijilik küzütilidighan döletler tizimlikige kirgüzgen. Heqiqeten xitayning shenshi qatarliq ölkiliride arqimu-arqa qul emgikige sélish déloliri pash bolup, béyjing da'iriliri bu xil qilmishlargha zerbe bérishke bashlighan.

Xitaydiki ish ornidin bir qisim qizlar qéchip ketken

Xitay hökümiti Uyghur yéziliridiki éshincha emgek küchlirini ishqa orunlashturush namida, ishsiz Uyghur yéza qizlirini türkümlep, xitay ölkiliridiki zawotlargha yötkimekte.

Uyghur aptonom rayonidiki yerlik hökümet da'iriliri bu qizlarni mejburlimighanliqi we ularning ish orunlirida nahayiti yaxshi kün körüwatqanliqini teshwiq qilmaqta.

Biraq, ichkiridiki ish ornidin qéchip kétishke mejbur bolghan bir qiz, emeliyetning teshwiqattin bashqiche ikenliki, qizlarning heddidin ziyade éghir emgekke sélin'ghanliqi we turmush shara'itining nacharliqini pash qildi.

Rabiye qadirning kitabi Uyghurlarni shadlandurdi

D u q re'isi rabiye qadir xanimning "güldürmama" namliq kitabi gérmaniyide neshir qilinip, tarqitilishqa bashlighandin buyan dunyaning her qaysi jayliridiki Uyghurlar buningdin xushalliq hés qilishqan .

Ular bu kitabning Uyghurlar mesilisini gherb dunyasigha bildürüshte muhim rol oynishi mumkin dep qarimaqta.

Ziyaritimizni qobul qilghan rabiye qadir xanim oz kitabining neshir qilinishi heqqide toxtilip mundaq dédi.

Chégrisiz muxbirlar teshkilati xitayni tenqid qildi

Chégrisiz muxbirlar teshkilati doklat élan qilip, gerche béyjing olimpik yighinigha bir yil qalghan bolsimu, lékin, xitayda herxil bésimlarning jümlidin metbu'at erkinliki mesilisining yenila éghir ikenlikini otturigha qoydi. Mezkur teshkilat doklatida, xitay olimpiktin burun qilishqa tégishlik 9 xil ishni retke tizdi.

Bu teshkilat yene, fransiyige jaylashqan, kishilik hoquq pa'aliyiti élip bériwatqan 9 teshkilattin terkip tapqan birleshme teshkilat 2008 - yilliq xitay olimpik kolléktipning sekkiz xil telipini qollaydighanliqini bildürdi.

Dalay lama wekiller ömiki xitayni ziyaret qildi

Royétris agéntliqi, sürgündiki tibet hökümitining bayanatini neqil keltürüp, dalay lamaning washin'gtondiki alahide wekili lodi garrining ikki neper yardemchisining hemrahliqida, béyjingda 6 ‏- qétimliq söhbetni élip baridighanliqini bildürgen.

Buningdin ilgirimu tibet wekilliri bilen béyjing hökümiti arisida söhbetler élip bérilghan bolsimu, lékin körünerlik netijiler bolmighan. Dalay-lama xitaydin tibetning aliy muxtariyitini telep qiliwatqan bolsimu, lékin béyjing buninggha qoshulmighan.

Shimaliy atlantik okyan ehdi teshkilati rusiye bilen bolghan hemkarliqlirini kücheytmekte

Düshenbe we seyshenbe künliri shimaliy atlantik okyan ehdi teshkilatining bash sékritari yandi xop sxéffér moskwada ziyarette bolup, rusiye prézidénti wladimir putin qatarliq rusiye herbiy -siyasiy rehberliri bilen uchriship, shimaliy atlantik okyan ehdi teshkilati-rusiye hemkarliq kéngishining besh yildin buyanqi herbiy siyasiy we bixeterlik sahesidiki hemkarliq mesililiri hem nöwettiki xelq'ara weziyetni öz ichige alghan bir qatar muhim mesililer heqqide muzakire élip bardi.

Xewerlerdin qarighanda, putin rakétadin mudapi'e körüsh sistémisi mesiliside yumshighan bolup, yéqinda u amérikida bu mesile we bashqa bir qatar weziyet heqqide prézidént bush bilen sözlishidu.(Ümidwar)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet