Heptilik xewerler (12-yanwardin 18-yanwarghiche)

Muxbirimiz eziz
2019-01-18
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghur ziyaliysi ilham toxti xitay hökümiti teripidin tutqun qilin'ghanliqining 5 yilliqining xatirisi. 2019-Yili 15-yanwar.
Uyghur ziyaliysi ilham toxti xitay hökümiti teripidin tutqun qilin'ghanliqining 5 yilliqining xatirisi. 2019-Yili 15-yanwar.
RFA

"Ili kechlik géziti" ning Uyghurche we qazaqche nusxisi neshrdin toxtidi

Yéqinda ijtima'iy taratqularda "Ili kechlik géziti" ning Uyghurche we qazaqche neshri 2019-yili 1-yanwardin bashlap toxtighanliqi heqqide uchurlar tarqalghan idi. Muxbirimizning ehwal éniqlishi jeryanida hökümet da'iriliri bu ishning rastliqini delillidi.

Melum bolushiche, "Ili kechlik géziti" 26 yildin buyan neshr qiliniwatqan bolup, Uyghur oqurmenler arisida melum qiziqish qozghighan gézitlerning biri iken.

Xitay hökümiti 2017-yili séntebir éyidin bashlap Uyghur tilini mekteplerde men'i qilghan bolup, emdilikte bu dolqunning neshriyat sahesige ötkenliki Uyghur tilining kelgüsi heqqide zor endishilerni qozghimaqta.

Doktor sajide tursun lagérgha qamalghan

Sajide tursun 1986-yili aqsu shehiride tughulghan we ichkiri xitaydiki aliy mektepte oqughan. 2016-Yili gérmaniyede doktorluq unwani alghan. Shuningdin kéyin tughqan yoqlash üchün yurtigha qaytqanda ürümchi ayrodromida tutqun qilinip lagérgha élip kétilgen we hazirghiche qoyup bérilmigen.

Melum bolushiche, gérmaniyediki oqush hayatida kéyinki xizmet we tetqiqat ishlirigha tesir yétip qalmasliqi üchün sajide tursun héchqandaq siyasiy pa'aliyetke qatnashmighan iken.

Kichikidin xitay tilini ana tilidek ögen'gen we gérmaniyede doktorluqni alghan sajide tursunning lagérgha solinishi atalmish "Kespiy terbiyelesh mektipi" heqqidiki teshwiqatning saxtiliqini yene bir qétim ispatlidi.

Perhatjan ghopurning tutqun qilinishi türkiyediki Uyghurlarni endishige saldi

Türkiyening xitay bilen bolghan diplomatik munasiwitining éship bérishigha egiship, türkiyede muhajir bolup turuwatqan bir qisim Uyghurlarning endishige chüshkenliki melum. Bu hal yéqinda türkiye saqchilirining perhatjan ghopurni tutqun qilishida yene bir qétim eks etti.

Melum bolushiche, bu yil 38 yashqa kirgen perhatjan ghopur we uning ayali aliy melumatliq kishiler bolup, héchqachan türkiye qanunigha xilap birer ish-herikette bolup baqmighan iken.

Alaqidar sot mehkimisi perhatjanning "Térrorluq" gumani bilen tutqun qilin'ghanliqini bildürgen hemde xitaygha qayturushqa teyyarlan'ghan. Emma uning ayali saniyening naraziliq erzi qilishi bilen uni hazirche xitaygha qayturmasliq heqqide höküm chiqirilghan.

D u q rehberliri malaysiya hökümet rehberliri bilen uchrashti

Mushu hepte d u q ning bir qisim rehberliri teklipke bina'en malaysiyagha bérip, malaysiyaning yuqiri derijilik hökümet rehberliri bilen uchrashti.

Pa'aliyet jeryanida d u q wekiller ömiki malaysiyaning mu'awin bash ministiri wan ezize xanim, shundaqla diniy ishlar ministiri, malaysiya islam partiyesining wekilliri qatarliq xadimlar bilen mexsus Uyghurlar mesilisi heqqide söhbetlerde bolghan. Shuningdek malaysiyadiki 18 musteqil organning ortaq qollishi bilen "Uyghurlarni qollash guruppisi" qurush qarar qilin'ghan.

Melum bolushiche, Uyghurlar diyaridiki siyasiy basturush heqqide malaysiya izchil küchlük inkas qayturuwatqan bolup, bu jehette islam dunyasigha ülge bolmaqta iken.

Qamaq hayatining 5-yilida ilham toxti eslendi

Uyghurlarning heq-hoquqliri üchün söz qilghanliqi seweblik "Bölgünchilik" jinayiti bilen eyiblinip ömürlük qamaq jazasigha höküm qilin'ghan Uyghur ziyaliysi ilham toxti qolgha élin'ghanliqining beshinchi yilida her sahe kishiliri ilham toxtini yene bir qétim yad etti.

15-Yanwar küni xelq'ara kechürüm teshkilati qatarliq orunlar birleshme chaqiriq élan qilip, ilham toxti bilen birlikte téxiche qamaqta turuwatqan sansizlighan Uyghur ziyaliylirini qoyuwétishni telep qildi.

Ilham toxtining amérikidiki qizi jewhermu bu munasiwet bilen radiyomiz ziyaritini qobul qilip, dunyaning ilham toxtini we Uyghurlarni untup qalmasliqini arzu qilidighanliqini bildürdi.

"Insan heqlirini közitish teshkilati" ning 2019-yilliq doklatida Uyghurlar mesilisi alahide tonushturuldi

"Insan heqlirini közitish teshkilati" ning mushu hepte élan qilin'ghan 2019-yilliq doklatida Uyghurlar diyaridiki zor tutqun we irqiy tazilash qilmishi mexsus bayan qilindi.

Doklatta xitay hökümitining Uyghurlarni basturush herikitini qandaq perdazlawatqanliqi, Uyghur jem'iyiti duch kéliwatqan krizislarning mahiyiti, shuningdek buning Uyghurlar üchün némidin dérek béridighanliqi köpligen ispatlar bilen bayan qilindi.

Melum bolushiche, bu qétimqi doklat xelq'ara jama'et üchün Uyghurlarning hazirqi ehwalini chüshinishte eng nopuzluq paydilinish matériyali bolup qalidiken.

Toluq bet