Һәптилик хәвәрләр (19-январдин 25-январғичә)

Мухбиримиз әзиз
2019-01-25
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Америка кеңәш палатаси әзаси марко рубио «уйғур кишилик һоқуқ сиясити қанун лайиһәси» ниң тонуштурулуши мунасивити билән елан қилған баянати.
Америка кеңәш палатаси әзаси марко рубио «уйғур кишилик һоқуқ сиясити қанун лайиһәси» ниң тонуштурулуши мунасивити билән елан қилған баянати.
rubio.senate.gov

Тиҗарәтчи вәли мәмәтниң лагерда җан үзгәнлики дәлилләнди

Йеқинда иҗтимаий таратқуларда атуш шәһиридики содигәр вәли мәмәтниң лагерда җан үзгәнлики һәққидә хәвәр тарқалған иди. Мухбиримизниң әһвал игилиши җәрянида бу хәвәрниң раст икәнлики дәлилләнди.

Уйғур дияридики лагерларниң көпийишигә әгишип лагерлардики җисманий қийнақ, роһий зәрбә вә начар турмуш шараити түпәйлидин көп сандики мәһбусларниң өлүп кетиватқанлиқи мәлум болмақта.

Мәлум болушичә, вәли мәмәт бу йил 55 яшта болуп, буниңдин он нәччә йил илгири балилирини диний оқушқа бәргәнлики үчүн тутқун қилинған икән. Мәрһумни тонуйдиғанлар униң һәққанийәтчи вә хәлқпәрвәр бир киши икәнликини билдүрди.

«Мираҗ» ширкити саһибиниң бир қисим уруқ-туғқанлири қамаққа һөкүм қилинған

Үрүмчидики әң һәйвәтлик уйғур ресторанлиридин «мираҗ» рестораниниң саһиблири абдурешит һаҗи вә вәли һаҗи тутқун қилинғандин кейин уларниң бала-чақилири вә туғқанлириниң муддәтлик қамақ җазасиға һөкүм қилинғанлиқи мәлум болди.

Һазирқи учурлардин мәлум болушичә, абдурешит һаҗиниң қудиси иминҗан һаҗи өй-мүлүк содиси қилип бейиған икән. Бу қетим униң 17 милярд йүәнлик мал-мүлки мусадирә қилинған, өзи 20 йиллиқ қамақ җазасиға һөкүм қилинған.

Анализчилар бу һәқтә пикир қилип, «уйғур байлирини йоқитиш хитай һөкүмитиниң узундин буян тәкрарлап кәлгән усуллириниң бири. Улар һечқачан уйғурларниң бай болушини халимайду,» деди.

Назир дәриҗилик икки уйғур әмәлдар партийәдин қоғлап чиқирилған

Хитай ахбарат васитилиридики хәвәрләрдин мәлум болушичә, уйғур аптоном районлуқ сиясий-қанун комитетиниң муавин секретари ширзат бавудун вә или областлиқ парткомниң муавин секретари әнвәр абдушүкүр «интизамға еғир дәриҗидә хилаплиқ қилиш» билән әйиблинип партийәдин қоғлап чиқирилған.

Илгири мухбиримизниң бу һәқтики әһвал игилиши җәрянида алақидар хадимлар зиддийәтлик җаваб берип, уларниң тутқун қилинишиға даир һәқиқий әһвални йошурған иди.

Мәлум болушичә, пүткүл қанун системисиға мәсул болидиған сиясий-қанун комитетиниң секретари болуш үчүн компартийәниң қаттиқ «синақ» лиридин өтүш керәк икән. Әнә шундақ «синақ» лардин өткән уйғур кадирларниңму аман қалмиғанлиқини анализчилар «хитай һөкүмитиниң нәзиридә һечқандақ уйғурниң ишәнчлик әмәсликини көрситиду,» деди.

Доктор нәбиҗан һәбибулланиң лагерда икәнлики мәлум болди

Хитай һөкүмити иҗра қиливатқан нөвәттики бастуруш һәрикитидә уйғур зиялийлириниң бир муһим тутқун нишани болуватқанлиқи мәлум. Германийәдә докторлуқ унвани үчүн оқуған нәбиҗан һәбибулланиң 2018-йили февралда тутқун қилиниши буниңдики бир типик мисал.

Нәбиҗан германийәдә оқуватқан мәзгилидә үрүмчигә чақиртилип, 2018-йили февралда тутқун қилинғандин буян униң қәйәргә қамалғанлиқи вә униңға қандақ җаза берилгәнлики һәққидә һечқандақ хәвәр болмиған.

Мәлум болушичә, нәбиҗан һәбибулла 1983-йили лоп наһийәсидә туғулған. У қәдимки уйғур тили билән һазирқи заман уйғур тилиниң мунасивити һәққидә издинип келиватқан болуп, әйни вақитта профессор арслан абдулланиң қолида магистирлиқ унвани үчүн оқуған икән.

Америкидики мусулман җәмийәтлири америка мусулманлирини уйғурларға һәмдәмдә болушқа чақирди

Йеқинда америкидики даңлиқ ислам өлималиридин йүзгә йеқин киши бирләшмә баянат елан қилип, хитай һөкүмитиниң уйғурларни бастурушини тәнқидлиди.

Баянатта хитайниң уйғур дияридики лагерларға қамалған уйғурларни қоюп бериш, балиларниң аилилиригә қайтип келишигә йол қоюлуши тәләп қилинипла қалмай, йәнә башқа диний җамаәтләрни бу тәләпкә аваз қошушқа чақирған.

Өткән һәптә америкидики әң чоң мәсчитләрдин болған «адамс мәркизи» дә америка мусулманлириға уйғурларниң күлпәтлирини аңлитиш паалийити тәшкилләнгән иди. Нөвәттә мушу хилдики паалийәтләрниң һәрқайси ислам тәшкилатлирини уйғурлар һәққидә сөз қилишқа риғбәтләндүрүш роли болидиғанлиқи алға сүрүлмәктә.

«Уйғур кишилик һоқуқ сиясити қанун лайиһәси» қайта тонуштурулди

Уйғур дияридики зулум барғансери юқири пәллигә чиқиватқанда америка дөләт мәҗлисидә «уйғур кишилик һоқуқ сиясити қанун лайиһәси» йәнә бир қетим тонуштурулди.

Мәзкур қанун лайиһәсидә америка президентини хитай һөкүмитиниң уйғур вә башқа түркий тиллиқ мусулманларға йүргүзүватқан дәпсәндичилик сиясәтлирини әйибләшкә һәмдә хитай рәиси ши җинпиңни «қайта тәрбийәләш лагерлири» ни дәрһал тақашқа дәвәт қилинди.

Мәзкур қанун лайиһәсини қайта тонуштурған авам палата әзаси кристофер симит бу һәқтики баянатида хитай уйғурлар вә башқа түркий тиллиқ мусулманларға селиватқан зулумларни «дунядики әң җиддий кишилик һоқуқ риқабити» дәп атиди.

Толуқ бәт