Heptilik xewerler (9-féwraldin 15-féwralghiche)

Muxbirimiz eziz
2019-02-15
Élxet
Pikir
Share
Print
 Uyghurlar arisida bashlan'ghan "Menmu Uyghur" pa'aliyiti
Uyghurlar arisida bashlan'ghan "Menmu Uyghur" pa'aliyiti
Social Media

Bir qisim Uyghur tutqunlarning sichüendiki türmilerge yötkelgenliki delillendi

"Zimistan" tori yéqinda Uyghurlar diyaridin zor sandiki mehbuslarning xitay ölkiliridiki türmilerge yötkelgenlikini xewer qilghan idi. Muxbirimizning bu heqtiki ehwal éniqlishi dawamida sichüen ölkisining yibing türmisidimu Uyghur rayonidin yötkep kélin'gen mehbuslarning barliqi delillendi.

Alaqidar uchurlardin melum bolushiche, xitay ölkilirige yötkelgen bu Uyghur mehbuslar tashqi dunyadin pütünley ayriwétilgen bolup, ularning teqdirini sürüshte qilishning héchqandaq imkaniyiti mewjut emes iken.

Abduréhim héyt heqqidiki qisqa filim zor ghulghula qozghidi

El söygen sen'etkar abduréhim héytning xitay lagérida jan üzgenliki heqqidiki xewer tarqalghandin kéyin herqaysi axbarat saheside zor ghulghula qozghalghan idi. Aridin uzun ötmey xitay hökümiti abduréhim héytning sözini sin'gha élip tarqatti.

Bu qisqa sin körünüshide abduréhim héyit özini tonushturup, özining qanun teripidin gumanliq dep qaralghanliqi üchün tekshürülüwatqanliqini éytidu we "Bu yerde héchqandaq mejburlash yaki zorlash bolmidi" dep qoshumche qilidu.

Emma xelq'arada mezkur sin körünüshining chinliqi heqqide zor gumanlar tughulushi bilen birlikte mutexessisler "Xitay bundaq addiy usullar arqiliq dunyani aldash meqsitige yételmeydu" dédi.

Nensi pélosi Uyghurlarni qollaydighanliqini bildürdi

Amérika dölet mejlisi awam palatasining re'isi nensiy pélusi washin'gtonda ötküzülgen "Teshekkür amérika" namliq yighinda nutuq sözlep, xitayning bir milyondek Uyghurni yighiwélish lagérlirigha qamishidiki meqsiti Uyghurlarni assimilyatsiye qilish ikenlikini bildürdi.

Bu qétimqi yighinda "Uyghur kishilik hoquq qanun layihesi" ge imza qoyghan dölet mejlisi ezaliri muhim söz qilip, xitayning milyonlap sandiki Uyghurlarni lagérlargha qamishini oxshash bolmighan shekilde eyiblidi.

Melum bolushiche, nensi pélosi xanim amérikining siyasiy sehnisidiki 3-nomurluq muhim shexs bolup, uning Uyghurlar mesiliside bu qeder keskin ipade bildürüshi amérika hökümitining yuqiri qatlimidiki bir yéngi yüzlinish hésablinidiken.

Uyghurlar qozghighan "Menmu Uyghur" pa'aliyiti taratqularda keng orun aldi

10-Féwraldin bashlap muhajirettiki Uyghurlar arisida bashlan'ghan "Menmu Uyghur" pa'aliyitige tézdin köpligen kishiler awaz qoshti. Ular xitay hökümitige xitab qilip, özlirining lagérlargha qamalghan uruq-tughqanlirining hazirqi ehwalidin melumat bérishni telep qildi.

Ijtima'iy taratqularda mezkur heriket tézdin kéngiyip, dunyadiki asasliq axbarat wasitilirining hemmisidila dégüdek xewer qilindi. Shuningdek bir qisim gherblik Uyghurshunaslarmu bu pa'aliyetke qizghin awaz qoshti.

Melum bolushiche, xitay hökümiti bu heqtiki so'allargha qarita "Biz unche jiq ademning hemmisining sin körünüshini chiqirip bolalmaymiz. Bu pütünley yolsiz telep," dep jawab bergen.

Abduqadir yapchan üstidin sot échildi

12-Féwral küni ikki yérim yildin buyan türkiyening tutup turush orunlirida yétiwatqan Uyghur jama'et erbabi abduqadir yapchan üstidin sot échildi.

Sot échilghan küni besh yüzdin artuq Uyghur sot mehkimisi aldida ay-yultuzluq bayraqni we abduqadir yapchanning chongaytilghan resimlirini kötürginiche namayish qilip "Abduqadir yapchan'gha erkinlik!" dégendek sho'arlarni towlidi.

Sot jeryanida abduqadir yapchan özige artilghan térrorluq betnamlirini inkar qilip "Xitay hökümiti heqiqiy térrorchidur" dégen mezmunda söz qildi.

Axirida sot mehkimisi höküm chiqirip, abduqadir yapchanning dawamliq nazarette turidighanliqini, kéyinki qétimliq sotning may éyida échilidighanliqini élan qildi.

Türkiye hökümiti lagérlar mesiliside xitayni qattiq eyiblidi

Ötken birnechche yilda Uyghurlar duch kéliwatqan siyasiy basturushlar heqqide süküt qilip kéliwatqan türkiye hökümiti yéqinda keskin bayanat élan qilip, xitay hökümitini eyiblidi.

Türkiye tashqi ishlar ministirliqi shenbe küni bayanat élan qilip, xitay hökümitining bir milyondin artuq Uyghurlarni jaza lagérlirigha solighanliqini qattiq eyiblep, buni "Insaniyet üchün bir zor nomus" dep bildürdi.

Xelq'ara jama'et türkiye hökümitining bu meydanini qizghin alqishlidi hemde bashqa islam ellirini türkiyedin ülge élishqa chaqiriq qildi.

Toluq bet