Һәптилик хәвәрләр (10-февралдин 16-февралғичә)

Мухбиримиз әзиз
2018-02-16
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Әркин асия радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Әркин асия радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Photo: RFA

Малайшияда тутулған 11 уйғурниң әһвали хәлқараниң диққитини қозғиди

Тайланд түрмисидин қечип малайшияға йетип барған уйғурлардин 11 киши тутулуп қалғандин кейин, америка һөкүмити вә башқа хәлқара тәшкилатлар буниңға җиддий инкас қайтуруп, малайшия һөкүмитини бу уйғурларни хитайға қайтурмаслиққа чақирди.

Хәлқара кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати асия бөлүминиң мәсули брад адамс бу һәқтә сөз қилип, малайшия һөкүмити хитайниң ялған сөзлиригә алдинип қалмаслиқи лазим, деди.

Шуниң билән биргә дуняниң һәрқайси җайлиридики уйғур тәшкилатлириму очуқ хәт вә баянат елан қилиш арқилиқ, малайшия һөкүмитини бу уйғурларниң арзусиға бинаән иш көрүшкә дәвәт қилди.

Уйғурларниң чаған өткүзүшкә мәҗбурлиниши тәнқидкә учриди

Мәлум болушичә, хитайниң бу йилқи чаған байрими һарписида һәрқайси җайлардики уйғур аилилири хитайчә чағанлиқ мәснәвилирини ишик башлириға чаплаш һәмдә хитайчә панусларни есишқа буйрулған.

Бу һәқтики әһвал игиләш җәрянида үрүмчи шәһиридики хитай аһалилири һазир бу ишларниң тездин омумлишиватқанлиқини билдүрди.

Муһаҗирәттики уйғур вә хитай зиялийлири бу һәқтә пикир баян қилип, уйғурларниң әнәниви байрамлирини өткүзүш мәни қилиниватқан бир әһвалда уйғурларни хитайларниң миллий байримини тәбрикләшкә мәҗбурлаш сепи өзидин мәдәнийәт таҗавузчилиқи, деди.

Йәкәндики «елишқу вәқәси» ниң бәзи тәпсилатлири ашкара болди

2014-Йили йәкәнниң елишқу йезисидики қирғинчилиқ вәқәсидин кейинму униң тәпсилатиға даир көп ишлар намәлум һаләттә туруп кәлгән иди. Йеқинда бир қисим шаһитларниң баянлири бу һәқтики бәзи түгүнләрни ашкарилиди.

Мухбиримизниң әһвал игилиши җәрянида қәшқәрдики чоң содигәрләрниң шу вақитта хитай һөкүмитиниң рухсити билән елишқудики қирғинчилиқниң қурбанлириға иқтисадий ярдәмләрдә болғанлиқи, бу кишиләрниң болса 2017-йили мушу сәвәбтин қолға елинғанлиқи айдиңлашти.

Мәлум болушичә, «елишқу вәқәси» йүз бәргәндә елишқудики аһалиләр 15 күнгичә өйлиридин талаға чиқалмиған. Кейинчә хизмәт гурупписидики һөкүмәт кадирлири өйму-өй зиярәт қилип, кишиләрни хатирҗәм болуп сиртқа чиқишқа риғбәтләндүргән.

Уйғур дияридики қаттиқ сиясәтләр муһаҗирәттики уйғурларни ойғатмақта

Уйғур дияридики қаттиқ контроллуқ вә бастуруш тәдбирлириниң барғансери юқири пәллигә чиқиши билән чәтәлләрдики уйғурларда уйғур җәмийити нөвәттә дуч келиватқан реаллиққа болған тонуш йәниму өсмәктә.

Мәлум болушичә, йеқинда оттуриға қоюлған «явропа парламенти алдидики 5000 кишилик намайиш» чақириқи һәмдә «бир қәдәм, бир аваз» намайиши һәққидики паалийәтләргә барғансери көплигән уйғурларниң аваз қошуши бу нуқтини техиму ениқ көрсәтти.

Муһаҗирәттики уйғурлар бу һәқтә пикир баян қилип, «хитай һөкүмитигә болған ғәзәп-нәприти сәвәблик уйғурларниң уйғур тәшкилатлири уюштурған сиясий паалийәтләргә һәмдә намайишларға актиплиқ билән аваз қошуши бир йеңи сәвийәгә көтүрүлмәктә,» деди.

Уйғур ханим-қизлири сәнәт васитиси арқилиқ уйғурларни тонуштурмақта

Йеқинда муһаҗирәттики уйғур ханим-қизлириниң өзлири турушлуқ дөләтләрдә тегишлик шәрәп қазинип, сәнәт арқилиқ уйғурларни тонутушқа бәлгилик һәссә қошуватқанлиқи көплигән кишиләрни сөйүндүрди.

Түркийәдики уйғур қизи асия қарақаш уйғурларниң сиясий, иқтисад, мәдәнийәт вә сәнитигә даир көплигән мәзмунларни фото аппарат көзники арқилиқ түрк дунясиға тонуштуруп кәлгән. У бу җәһәттики тиришчанлиқи үчүн түркийәдики әң чоң аммиви тәшкилатларниң бири болған «үлкү очақлири» ниң 2017-йиллиқ «төһпикарлар медали» ға еришкән.

Германийәдики уйғур рәссам мәрвайит һапизниң уйғурлар турмушиға даир бир парчә әсири «мюнхен замандаш рәссамлар җәмийити» қурулғанлиқиниң 150 йиллиқи мунасивити билән өткүзүлгән май бояқ рәсимләр көргәзмисигә талланған.

Уйғур дияридики вәзийәт америкида зор диққәт қозғиди

Йеқинқи йиллардин буян хитай һөкүмити уйғур диярида иҗра қиливатқан түрлүк бастуруш сиясәтлири америкидики алақидар орунларниң диққитини қозғашқа башлиди.

Йеқинда америка кеңәш палатасиниң әзаси марко рубийо уйғурларниң ген әвришкисини топлашқа керәклик әсвабларни хитайға сетип бәргән америка ширкитигә мәхсус мәктуп йоллап бу ишни сүрүштә қилған.

Америкидики «йәрлик милләтләр тәтқиқат мәркизи» елан қилған мәхсус доклаттиму уйғурлар нөвәттә дуч келиватқан бастурушларниң әмәлийәттә «ирқий қирғинчилиқ» икәнлики алға сүрүлди шундақла дуняниң буниңға сәл қаримаслиқи алаһидә тәкитләнди.

Толуқ бәт