Һәптилик хәвәрләр (11-авғусттин 17-авғустқичә)

Мухбиримиз әзиз
2018-08-17
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Әркин асия радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Әркин асия радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Photo: RFA

Уйғур маарип саһәсидики сәрхилләр давамлиқ тутқун обйекти болмақта

Уйғурлар дияридики сиясий бастурушта маарип саһәсидики сәрхилләрниң асаслиқ нишан болуватқанлиқи диққәт қозғимақта.

Мәлум болушичә, уйғур маарипини гүлләндүрүшкә һәссә қошуш үчүн өз мәблиғи билән «халис фонди җәмийити» ни тәсис қилған мәрипәтпәрвәр содигәр аблимит халис һаҗимни буниңдин икки ай илгири хитай мәхпий сақчилири тутқун қилған.

Шуниң билән биргә шинҗаң университетиниң фолклор пәнлири профессори раһилә давутниң буниңдин сәккиз ай илгири тутқун қилинғанлиқи һәр саһә кишилирини қаттиқ чөчүтти. «Америка инсаншунаслиқ илмий җәмийити» бу мунасивәт билән америкиниң бейҗиңдики баш әлчисигә мәктуп йоллап, униң издәк-сориқини қилиш лазимлиқини билдүрди.

Хитай һөкүмитиниң б д т дики ялғанчилиқи пүтүн дуняни һәйран қалдурди

Йеқиндин буян уйғурлар диярида аз дегәндиму үч милйондин артуқ уйғурниң «сиясий җәһәттин өзгәртиш» һәрикитиниң қурбани болуватқанлиқи һәққидә көплигән пакитлиқ мәлуматлар оттуриға чиққан иди.

13-Авғуст күни хитай вәкилләр өмики җәнвәдики б д т йиғинида «биздә җаза лагери дегән нәрсә мәвҗут әмәс» дәп бу һәқтики мәлуматларни пүтүнләй инкар қилди.

Хитай һөкүмитиниң пүтүн дуняға ашкара болған шунчә зор вәқәни көзини юмупла инкар қилиши хәлқарада зор ғулғула қозғиди. Паалийәтчиләр вә мәтбуат саһәси бу һәқтә пикир қилип, бу һалниң уйғур мәсилисиниң хәлқарада техиму яхши билинишигә йол ачидиғанлиқини билдүрди.

Хотәндики мәсчит чеқиш һәрикити давам қилмақта

Хитай һөкүмити зор күч билән иҗра қиливатқан уйғур миллий кимликини йоқитиш һәрикитидә уйғурларниң диний етиқад паалийити үчүн муһим сорун болған мәсчитләрни чеқишниң давам қиливатқанлиқи мәлум болди.

Мухбиримизниң әһвал игилиши җәрянида хотәндә мәсчит чеқиш долқуниниң юқири пәллигә чиқиватқанлиқи, бу җәрянда хотәндики бәйтулла вә бәйтулмәмур мәсчити қатарлиқ 10 нәччә қәдимий мәсчитниң чеқиветилгәнлики ашкара болди.

Мәлум болушичә, чеқип ташланған бу мәсчитләр бирдәк нәччә йүз йиллиқ тарихқа игә болуп, нөвәттә бу мәсчитләрниң орниға сақчихана вә завут қурулмақта икән.

Уйғурлар хитай өлкилиридин омумйүзлүк қоғланмақта

Йеқинда уйғурларниң хитай өлкилиридә иҗарә өй елишиниң «террорлуққа қарши туруш қануни» бойичә бир яқлиқ қилинидиғанлиқи ашкара болди.

Өткән һәптә хенән өлкиси җенпиң наһийәлик җ х идариси тарқатқан бир уқтурушта үч уйғур навайға өйини иҗарә бәргән хитайни сақчиларниң тутқанлиқи, өй иҗарә алған уйғурларниң болса «тәрбийә» үчүн юртиға қайтурулғанлиқи ейтилиду.

Америка уйғур бирләшмисиниң рәиси илшат һәсән бу һәқтә пикир қилип өй иҗарә елиштәк кичик бир ишни «террорлуққа қарши туруш қануни» ға тәтбиқлаш әмәлийәттә уйғурларниң хитай дөлитиниң дүшминигә айлинип қалғанлиқини көрситиду, деди.

Уйғур аилилиригә ши җинпиңниң рәсимини есиш омумлашмақта

Йеқинда уйғурлар дияридики зор көләмлик «меңә ююш» һәрикитиниң бир қисми сүпитидә нөвәттә уйғур аилилиригә хитай рәиси ши җинпиңниң рәсимини есиш омумлишиватқанлиқи мәлум болди.

Мухбиримизниң әһвал игилиши җәрянида бу һадисиниң бир қисим җайларда хели бурунла башлинип болғанлиқи ашкара болди. Бәзи җайларда болса ши җинпиңниң рәсими гиләм қилип тоқулған вә һөкүмәт ишханилириға есилған.
Анализчилар бу һәқтә пикир қилип, бу һални «мәдәнийәт зор инқилаби» дәвридики қизил тәшвиқат һәрикәтлириниң қайтидин баш көтүрүши, деди.

Чәтәлләрдики уйғур муһаҗирлири өз тирагедийәлиридин гуваһлиқ беришкә башлиди

Хитай һөкүмити уйғурлар диярида иҗра қиливатқан сиясий бастуруш һәрикәтлиридә миңлиған аилиләрниң ханивәйран болғанлиқи вә түрлүк соруқчилиқларға дуч кәлгәнлики мәлум. Әмма бу һадисиләр изчил ташқи дуняға намәлум һаләттә болуп кәлгән иди.

Өткән һәптидин башлап муһаҗирәттә яшаватқан бир қисим уйғурлар сүкүтни бузуп, наһәқ һалда хитайниң йиғивелиш лагерлириға яки түрмилиригә қамалған уруқ-туғқанлириниң әһвалини ашкарилашқа башлиди.

Мәлум болушичә, хитай һөкүмитиниң һазир һәрқандақ уйғурни уларниң сиясий мәйданиниң қандақ болушиға қарап олтурмастин һуҗум нишани қилиши нөвәттә барғансери көп уйғур муһаҗирлири бу сәпкә қошулушқа үндимәктә икән.

Толуқ бәт