Heptilik xewerler (11-awghusttin 17-awghustqiche)

Muxbirimiz eziz
2018-08-17
Élxet
Pikir
Share
Print
Erkin asiya radi'osi Uyghur bölümi heptilik xewerliri
Erkin asiya radi'osi Uyghur bölümi heptilik xewerliri
Photo: RFA

Uyghur ma'arip sahesidiki serxiller dawamliq tutqun obyékti bolmaqta

Uyghurlar diyaridiki siyasiy basturushta ma'arip sahesidiki serxillerning asasliq nishan boluwatqanliqi diqqet qozghimaqta.

Melum bolushiche, Uyghur ma'aripini güllendürüshke hesse qoshush üchün öz meblighi bilen "Xalis fondi jem'iyiti" ni tesis qilghan meripetperwer sodiger ablimit xalis hajimni buningdin ikki ay ilgiri xitay mexpiy saqchiliri tutqun qilghan.

Shuning bilen birge shinjang uniwérsitétining folklor penliri proféssori rahile dawutning buningdin sekkiz ay ilgiri tutqun qilin'ghanliqi her sahe kishilirini qattiq chöchütti. "Amérika insanshunasliq ilmiy jem'iyiti" bu munasiwet bilen amérikining béyjingdiki bash elchisige mektup yollap, uning izdek-soriqini qilish lazimliqini bildürdi.

Xitay hökümitining b d t diki yalghanchiliqi pütün dunyani heyran qaldurdi

Yéqindin buyan Uyghurlar diyarida az dégendimu üch milyondin artuq Uyghurning "Siyasiy jehettin özgertish" herikitining qurbani boluwatqanliqi heqqide köpligen pakitliq melumatlar otturigha chiqqan idi.

13-Awghust küni xitay wekiller ömiki jenwediki b d t yighinida "Bizde jaza lagéri dégen nerse mewjut emes" dep bu heqtiki melumatlarni pütünley inkar qildi.

Xitay hökümitining pütün dunyagha ashkara bolghan shunche zor weqeni közini yumupla inkar qilishi xelq'arada zor ghulghula qozghidi. Pa'aliyetchiler we metbu'at sahesi bu heqte pikir qilip, bu halning Uyghur mesilisining xelq'arada téximu yaxshi bilinishige yol achidighanliqini bildürdi.

Xotendiki meschit chéqish herikiti dawam qilmaqta

Xitay hökümiti zor küch bilen ijra qiliwatqan Uyghur milliy kimlikini yoqitish herikitide Uyghurlarning diniy étiqad pa'aliyiti üchün muhim sorun bolghan meschitlerni chéqishning dawam qiliwatqanliqi melum boldi.

Muxbirimizning ehwal igilishi jeryanida xotende meschit chéqish dolqunining yuqiri pellige chiqiwatqanliqi, bu jeryanda xotendiki beytulla we beytulmemur meschiti qatarliq 10 nechche qedimiy meschitning chéqiwétilgenliki ashkara boldi.

Melum bolushiche, chéqip tashlan'ghan bu meschitler birdek nechche yüz yilliq tarixqa ige bolup, nöwette bu meschitlerning ornigha saqchixana we zawut qurulmaqta iken.

Uyghurlar xitay ölkiliridin omumyüzlük qoghlanmaqta

Yéqinda Uyghurlarning xitay ölkiliride ijare öy élishining "Térrorluqqa qarshi turush qanuni" boyiche bir yaqliq qilinidighanliqi ashkara boldi.

Ötken hepte xénen ölkisi jénping nahiyelik j x idarisi tarqatqan bir uqturushta üch Uyghur nawaygha öyini ijare bergen xitayni saqchilarning tutqanliqi, öy ijare alghan Uyghurlarning bolsa "Terbiye" üchün yurtigha qayturulghanliqi éytilidu.

Amérika Uyghur birleshmisining re'isi ilshat hesen bu heqte pikir qilip öy ijare élishtek kichik bir ishni "Térrorluqqa qarshi turush qanuni" gha tetbiqlash emeliyette Uyghurlarning xitay dölitining düshminige aylinip qalghanliqini körsitidu, dédi.

Uyghur a'ililirige shi jinpingning resimini ésish omumlashmaqta

Yéqinda Uyghurlar diyaridiki zor kölemlik "Ménge yuyush" herikitining bir qismi süpitide nöwette Uyghur a'ililirige xitay re'isi shi jinpingning resimini ésish omumlishiwatqanliqi melum boldi.

Muxbirimizning ehwal igilishi jeryanida bu hadisining bir qisim jaylarda xéli burunla bashlinip bolghanliqi ashkara boldi. Bezi jaylarda bolsa shi jinpingning resimi gilem qilip toqulghan we hökümet ishxanilirigha ésilghan.
Analizchilar bu heqte pikir qilip, bu halni "Medeniyet zor inqilabi" dewridiki qizil teshwiqat heriketlirining qaytidin bash kötürüshi, dédi.

Chet'ellerdiki Uyghur muhajirliri öz tiragédiyeliridin guwahliq bérishke bashlidi

Xitay hökümiti Uyghurlar diyarida ijra qiliwatqan siyasiy basturush heriketliride minglighan a'ililerning xaniweyran bolghanliqi we türlük soruqchiliqlargha duch kelgenliki melum. Emma bu hadisiler izchil tashqi dunyagha namelum halette bolup kelgen idi.

Ötken heptidin bashlap muhajirette yashawatqan bir qisim Uyghurlar sükütni buzup, naheq halda xitayning yighiwélish lagérlirigha yaki türmilirige qamalghan uruq-tughqanlirining ehwalini ashkarilashqa bashlidi.

Melum bolushiche, xitay hökümitining hazir herqandaq Uyghurni ularning siyasiy meydanining qandaq bolushigha qarap olturmastin hujum nishani qilishi nöwette barghanséri köp Uyghur muhajirliri bu sepke qoshulushqa ündimekte iken.

Toluq bet