Һәптилик хәвәрләр (15-авғусттин 21-авғустқичә)

Мухбиримиз җүмә
2015-08-21
Share
erkin-asiya-radiosi.jpg Әркин асия радиоси уйғур бөлүми һәптилик хәвәрлири
Photo: RFA

Рабийә қадир: нөвәттики мәсилә-уйғур мәсилисиниң обама-ши җинпиң сөһбитидә оттуриға қоюлуши

Өткән һәптә вашингтонда өткүзүлгән америка-хитай кишилик һоқуқ диалоги һәққидә тохталған дуня уйғур қурултийи рәиси рабийә қадир ханим: нөвәттики мәсилә-уйғур мәсилисиниң обама-ши җинпиң сөһбитидә оттуриға қоюлуши, деди.

Мәлум болушичә,  12- авғуст өткүзүлгән 19- нөвәтлик диалогта уйғур кишилик һоқуқ мәсилиси нуқтилиқ оттуриға қоюлған мәсилиләрниң бири болған.

Америка тәрәпниң ашкарилишичә, диалогта террорлуқини баһанә қилип уйғурларни бастуруш, илһам тохти делоси, диний әркинлик қатарлиқ мәсилиләр оттуриға қоюлған.

Д у қ қурултийи рәиси рабийә қадир ханим, диалогта уйғур мәсилисиниң җиддий рәвиштә оттуриға қоюлушидин мәмнун болғанлиқини билдүрди вә мундақ деди: бу қетим ши җинпиң келиш алдида туруватиду. Биз ши җинпиң кәлгәндә америкиниң гунаһсиз тутқун қилинғанлар, йоқап кәткәнләр, мусапирлар мәсилиси қатарлиқларни оттуриға қоюшни тәләп қиливатимиз.

Хитай рәиси ши җинпиң бу йил сентәбир америкида дөләт зияритидә болиду.

Уйғур деһқанлар һала бүгүнгичә һашардин қутулмиған

Хитай һашарни бикар қилғанлиқини җакарлиған болсиму, әмма уйғур деһқанлар һала бүгүнгичә һашар әмгикидин қутулмиған.

Йәкәнлик деһқанларниң инкас қилишичә, наһийә тәвәсидики йезиларда деһқанлар һәр йили 40 һашарға ишләшкә мәҗбурлинидикән.

Елишқу йезилиқ сақчи понкитиниң бир аманлиқ хадими: аптоном район һашарни бикар қиливәткән билән у бизниң бу йәрдә ақмайду, деди.

Мәзкур йезида олтурушлуқ бир деһқан, һашарға чиқмиғанларниң җәриманә төләйдиғанлиқи, мәҗлискә бир күн қатнашмиған деһқанларниң 15 күн сиясий тәлим тәрбийә курсиға әвәтилидиғанлиқини билдүрди.

Һашар мәсилиси уйғур тәшкилатлириниң изчил тәнқидигә учрап кәлгән.

Д у қ баш катипи нурмәмәт мусабай, хитай һөкүмитиниң һашарни уйғур деһқанлирини експилататсийә вә контрол қилиш қорали қиливалғанлиқини билдүрди.

"җуңго йоли" йеғинида уйғур мустәқиллиқи пикри оттуриға қоюлған

2015‏-Йили 16‏-авғуст голландийәниң пайтәхти дәнһах шәһиридә өткүзүлгән 2‏-қетимлиқ "җуңго йоли" йеғинида уйғурларниң мустәқиллиқ дәвасиға мунасивәтлик пикирләр оттуриға қоюлған.

Мәзкур паалийәтни голландийәдики"явропа җуңго йоли тәтқиқат мәркизи" уюштурған.

Хоңкоң, тәйвән, германийә, фирансийә, данийә, голландийә вә америка қатарлиқ әлләрдики демократик хитай зиялийлири иштирак қилған мәзкур паалийәткә "голландийә уйғур бирлики" тәшкилатиниң хадимлиридин бәхтияр насир, ғәйрәтҗан рози вә садиқҗан сәләй әпәндиләр тәклип билән қатнашқан.

Улар мәзкур паалийәт һәққидә зияритимизни қобул қилип демократик аңдики хитай зиялийлири ичидә, уйғурларниң мустәқиллиқ хаһиши вә таллишиға һөрмәт қилидиғанларму барлиқини билдүрди.

Уйғур елиниң җәнубий районлирида әйдиз шиддәт билән ямримақта

Мәлум болушичә, уйғур елиниң җәнубий районлирида әйдиз билән юқумланғучилар сани шиддәт билән ашмақта икән. Буларни илгири уйғур аптоном районлуқ җинсий кесәлликләрни тизгинләш вә алдини елиш мәркизидә узун йил хизмәт қилған уйғур кәспий хадим ашкарилиди.

Униң билдүрүшичә, нөвәттә әйдизниң зәһәр чекиш яки шпирисни ортақ ишлитиш арқилиқ юқуш- юқтуруш қаналлири шималда асасий җәһәттин тизгинләнгән, әмма уйғурлар мәркәзлик җайлашқан җәнубий районларда әйдиз вируси җинсий мунасивәт йоли билән җиддий тарқалмақта икән.

У мундақ деди: буниңда хитай өлкилиридин уйғур елиниң җәнубиға келип олтурақлишиватқан хитай көчмәнлири, болупму әйдиз паһишә аялларниң "сатирашхана", "һордақхана", "увилаш мәркизи" дегәндәк намларда җинсий мулазимәт қилиши әйдизниң тарқилишидики асаслиқ сәвәб болмақта.

Униң ейтишичә, җәнубтики әйдиз вәзийитиниң әксичә, һөкүмәт органлири муқимлиқни баһанә қилип әйдизгә қарши тәшвиқий хизмәтләргә тосқунлуқ қилған.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт