Heptilik xewerler (29-awghusttin 4-séntebirgiche)

Muxbirimiz jüme
2015-09-04
Share
erkin-asiya-radiosi.jpg Erkin asiya radi'osi Uyghur bölümi heptilik xewerliri
Photo: RFA

Béyjingdiki parat mezgilide yeken saqchixanisi hujumgha uchrighan

Xitay béyjingda urush ghelibisining 70 yilliqini tebrikleshke teyyarliq qiliwatqan mezgilde yeken saqchixanisining hujumgha uchrighanliqi ilgiri sürülmekte.

Weqe toghrisidiki cheklik uchurlar bashta xitayche we yaponche xewer wasitiliride ashkarilan'ghan.

Bu heqte téléfon ziyaritimizge jawab bergen yeken yéngi'östeng saqchixanisining bir xadimi weqening hujum qilish weqesi ikenliki, yeken nahiyelik saqchixanisining hujumgha uchrighanliqi, saqchilarning nöwette urush halitide turuwatqanliqini ashkarilidi.

Halbuki, bashqa saqchixanilardiki bir qisim saqchilar weqedin pütünley xewersizlikini éytsa, beziliri weqelerni ashkarilimasliq heqqide yuqiridin uqturush barliqini, shunga bu heqte melumat bérilmeydighanliqini éytti.

Weqening tepsilati heqqide toluq uchur élishqa muweqqet bolalmighan bolsaqmu, téléfonimizni qobul qilghan saqchi xadimlirining jiddiy we alaqzade keypiyati herbiy parat harpisida yekende weqe chiqqanliqini we weqe heqqidiki uchurlarning qattiq kontrol qiliniwatqanliqini ashkarilimaqta.

Ötken yili 28-iyul yekenning élishqu yézisida qanliq weqe yüz bergen. Xitay axbaratliri atalmish topilangchilardin 60 qa yéqin ademning étip tashlan'ghanliqini xewer qilghan bolsimu, d o q weqede az dégende 2000 Uyghurning öltürülgenliki we iz-déreksiz yoqap ketkenlikini bildürgen.

Rabiye qadir xanim shi jinpingning "Tinchliq" bayanlirigha reddiye berdi

Dunya Uyghur qurultiyi re'isi rabiye qadir xanim xitay re'isi shi jinpingning herbiy paratta qilghan "Tinchliq" bayanlirigha reddiye berdi. Xitay re'isi yapon'gha qarishi urushning 70 yilliqi üchün 3 -séntebir béyjingda ötküzülgen herbiy paratning échilish nuqtida "Junggo tereqqiy qilip qandaq nuqtigha kelse kelsun, u menggü zorawanliq qilmaydu, menggü kéngeymichilik qilmaydu, menggü u özi burun uchrighan paji'elik teqdirni bashqilargha tangmaydu" dégen.

Bu heqte toxtalghan d u q re'isi rabiye qadir xanim: "Pütün dunya tinchliqni tekitlewatqanda ötküzülgen bundaq herbiy parat dunyagha bérilgen qorqunchluq signal" dédi.

U yene xitay hökümiti: xitay aldi bilen özining Uyghurlargha, tibetlerge jümlidin xitay xelqige qilghan -etkenliridin sawaq élishi, ulargha qaratqan basturush we qirghin qilish heriketlirini toxtitishi kérek, dep körsetti.

Uyghur élide tighliq eswablargha qaritilghan cheklimiler hélihem mewjut

Uyghur rayonida, bolupmu jenubiy Uyghur élide tighliq eswablargha qaritilghan cheklimilerning hélihem dawam qiliwatqanliqi melum.

Qeshqer sheherlik jenubiy azadliq yoli saqchixanisi 26-awghust melum bir kishige testiqlap bergen "Qingraq sétiwélish ijazetnamisi" bu nuqtini delillimekte.

Mezkur "Ijazetname" de sétiwélishqa ijazet bérilgen tighliq eswabning türi, sani, sürüki we mal sétiwélish orni qatarliqlar éniq eskertilgen.

Yéqinqi birqanche yillardin buyan Uyghur élidiki tighliq eswablarning xitay memurliri, amanliq xadimliri jümlidin xitay köchmenlirini qattiq teshwishke séliwatqanliqi xewer qilin'ghan idi.

Uyghur déhqanni méyip qilip qoyghan xitay sékrétar ikki qétim östürülgen

Ötken yili xotenning kériye nahiye shenbebazar yézisida Uyghur déhqan memtimin mettoxtini urup méyip qilip qoyghan xitay sékrétar lü rung uda ikki qétim östürülgen.

Ötken yili uning shu weqedin kéyinla kériye nahiyilik birliksep idarisining bashliqliqigha östürülgenlikini xewer qilghan iduq.

Melum bolushiche, lü rungning bu yil yene östürülüp, xoten wilayetlik birlik sep idarisining bashliqliqigha teyinlen'gen. Halbuki, ziyankeshlikke uchrap turupmu 2 yil qamaqta yétip chiqqan memtimin mettoxti nöwette "Pilandin sirt tughulghan perzenti" üchün jerimane tölimekte iken.

Ziyankeshlikke uchrighan a'ilidikilermu yuqirilarni delillidi.

D u q tayland da'irilirini ochuq-ashkara bolushqa chaqirdi

D u q tayland da'irilirini ochuq-ashkara bolushqa, partlashqa a'it delillerni toluq élan qilishqa chaqirdi.

Tayland hökümiti kambodzha chégrasida qolgha élin'ghan "Mir'eli yüsüp" isimlik gumandarning barmaq izi, bayqalghan bomba matériyalliridiki barmaq izi bilen oxshash ikenlikini élan qildi.

Lékin d u q gumandarlargha alaqidar nurghun ziddiyetlik nuqtilarning barliqini bildürüp, tayland da'irilirini ochuq-ashkara bolushqa, partlashqa a'it barliq delillerni toluq élan qilishqa, weqe heqqide müjmel uchurlarni élan qilip, axbaratta herxil perzlerning yamrap kétishige yol achmasliqqa chaqirdi.

Bu 17-iyul bangkok érawan ibadetxanisi bomba hujumigha uchrap köpinchisi xitay puqralirini öz ichige alghan 22 adem ölgen idi.

Da'iriler hazirgha kelgüche weqege alaqidarliqi ilgiri sürülgen ikki gumandarni qolgha alghanliqi, bularning türk puqrasi we yaki Uyghur bolush éhtimalliqinimu chetke qaqmaydighanliqini bildürgen idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet