Һәптилик хәвәрләр (5-өктәбирдин 11-өктәбиргичә)

Мухбиримиз әзиз
2019-10-11
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Һәптилик хәвәрләр (5-өктәбирдин 11-өктәбиргичә)
Һәптилик хәвәрләр (5-өктәбирдин 11-өктәбиргичә)
Photo: RFA

Америка һөкүмити уйғурларни бастурушқа четилған хитай муәссәлирини қара тизимликкә киргүзди

Трамп һөкүмити 7-өктәбир күни рәсмий қарар чиқирип уйғурлар дияридики сиясий бастуруш қилмишлириға четишлиқ хитай муәссәлиридин 28 орунни қара тизимликкә киргүзди.

Бу қара тизимликкә киргүзүлгән орунлар ичидә уйғурлар дияридики җамаәт хәвпсизлики (җ х) идарилири, бир қисим сүний әқил ширкәтлири болуп, буларниң америкадин мәһсулат сетивелиши һәмдә мәһсулат сетиши мәни қилинди.

Шуниң билән биргә америка ташқи ишлар министирлиқи уйғур дияридики зулумға шерик әмәлдарларға виза чәклимиси қойған болуп, бәзи мутәхәссисләр буниң хитай һөкүмитигә берилгән «қаттиқ агаһландуруш» икәнликини тәкитлиди.

Илһам тохти «сахароф әркинлик мукапати» ниң ахирқи төт намзатиниң бири болди

Өткән һәптә явропа парламенти хитай түрмисидики уйғур зиялий илһам тохтини 2019-йиллиқ «сахароф мукапати» ниң ахирқи төт намзатиниң бири қилип таллиди.

Мәлум болушичә, илһам тохти буниңдин илгири бирнәччә қетим мәзкур мукапатқа намзат қилип көрситилгән болсиму ахирқи таллаш басқучиға кирмигән икән.

Илһам тохтини мәзкур мукапатқа тәвсийә қиливатқан кишиләр буниңға юқири баһа берип, буниң һазирқи вәзийәттә зор әһмийәткә игә икәнликини билдүрди.

Истанбулниң қатнаш бекәтлиридә пәйда болған хитайчә хәтләр ғулғула қозғиди

Хитай һөкүмитиниң чәтәлләрдә өз тәсирини кеңәйтиш урунушиниң бир инкаси йеқиндин буян истанбулдики қатнаш бекәтлиридә хитайчә хәтләрниң көпләп орун елишида әкс әтти.

Әмма аридин узун өтмәйла түркийәдики пуқравий тәшкилатларниң башламчилиқида ай-юлтузлуқ көк байрақ рәсимлири вә «шәрқий түркистанға әркинлик» дегәндәк шоар текистлири хитайчә хәтләрниң үстигә көпләп чапланди.

Һәрқайси аммиви тәшкилатларниң һәмдә уйғурларниң күчлүк қаршилиқ көрситиши билән йеқинда қатнаш бекәтлиридики хитайчә хәтләр бирдәк елип ташланди.

Чәтәл ахбаратида уйғурлар дияри һәққидики әң йеңи мәлуматлар зор қизиқиш қозғиди

Бу йил сентәбирдә уйғурлар диярида зиярәттә болған әнглийәлик доктор аспирант ханна бурдуф йеқинда радийомиз зияритини қобул қилип, өзиниң уйғурлар диярида көргәнлирини ортақлашти. Шундақла хитай даирилириниң «сақчи дөлити» бәрпа қилишидики бәзи өзгичә тәдбирлири һәққидә мәлумат бәрди.

Америкадики даңлиқ телевизийә қаналлиридин NBC вә FOX телевизийәлириму уйғурлар дияридики сиясий вәзийәт һәмдә өзлириниң лагер зиярити һәққидә ишлигән һөҗҗәтлик филимләрни тарқитип, уйғур җәмийитиниң қандақ қисмәтләргә дуч келиватқанлиқини җанлиқ сүрәтләп бәрди.

Анализчилар бу һәқтә пикир қилип «уйғур мәсилисиниң һәрқайси ахбарат васитилиридә муһим программилар қатарида орун елиши дуня җамаитигә уйғурлар мәсилисини аңлитишта зор иҗабий қиммәткә игә,» деди.

Ғулҗадики лагер тутқунлири сотсизла қамаққа һөкүм қилинмақта

Уйғур дияридики лагер тутқунлириниң «җәмийәт қойниға қайтип келиши» һәққидә түрлүк гуманлар оттуриға чиқиватқанда лагердики мәһбусларниң әмәлийәттә сотсизла қамақ җазалириға һөкүм қилиниватқанлиқи мәлум болмақта.

Йеқинда бир қисим аңлиғучилиримиз учур йоллап, ғулҗадики лагерға қамалған уйғурларниң һечқандақ сот тәртивидин өтмәстинла қамаққа йоллиниватқанлиқини, уларға һәтта қамақ һөкүмнамисиму берилмәйватқанлиқини инкас қилған иди. Мухбиримизниң әһвал игилиши җәрянида буниң раст икәнлики дәлилләнди.

Ғулҗадики «таксим сода сарийи» ниң хоҗайини әнвәр турсун йеқинда сотқа чиққанда кишиләр уни «аз сандики ‹тәләйлик' тутқунларниң бири,» дегәнлики мәлум.

Лагерлардики мәҗбурий әмгәк мәһсулатлири чеграда тутуп қелинди

Уйғур дияридики лагер тутқунлириниң мәҗбурий әмгәккә селиниватқанлиқи һәққидә көплигән учурларниң ашкарилинишиға әгишип, америка һөкүмити бу хил әмгәкләргә четишлиқ бир қисим мәһсулатларни чеграда тутуп қалди.

Мәлум болушичә, америкадики даңлиқ топ сетиш зәнҗирсиман дуканлиридин «коско» (Costco)ширкити йеқинда хитайдики «тәйда» ширкитидин зор түркүмдә балилар кийими сетивалған. Әмма бу кийимләр америка чеграсиға кәлгәндә буниң хотәндики лагер мәһбуслириниң әмгики бәдилигә пүткәнлики мәлум болғанлиқтин, америка таможна даирилири бу малларни тосуп қалған.

Америкадики мунасивәтлик әмгәк мутәхәссислири бу һәқтә пикир қилип, бу хил содиниң әхлақ өлчими вә әмгәк қанунлириға хилап икәнликини билдүрди.

Толуқ бәт