Heptilik xewerler (8-dékabirdin 14-dékabirghiche)

Muxbirimiz eziz
2018-12-14
Élxet
Pikir
Share
Print
Naxshichi zahirshah ablimit ata-anisi bilen türkiyede sayahette. Istanbul (waqti éniq emes)
Naxshichi zahirshah ablimit ata-anisi bilen türkiyede sayahette. Istanbul (waqti éniq emes)
Oqurmen Taminligen

Naxshichi zahirshah ablimitining tutqun qilin'ghanliqi delillendi

Uyghurlar diyaridiki siyasiy tutqunda "Siyasiy" bilen héchqandaq alaqisi bolmighan bir türküm kishilerning arqimu-arqidin tutqun qiliniwatqanliqi melum. Yéqinda sen'et sahesidiki chaqnawatqan cholpanlardin naxshichi zahirshah ablimitning ata-anisi bilen birlikte tutqun qilin'ghanliqi we atushtiki "5-Terbiyelesh merkizi" ge qamalghanliqi ashkarilandi.

Atushtiki saqchixanilar bu heqtiki so'allargha jawab bérip, tepsiliy ehwallardin xewersiz ikenlikini éytqan bolsimu, uning tutqun qilin'ghanliqini inkar qilmidi.

Melum bolushiche, zahirshah yéqinqi 10 yildin béri ürümchi we xitayning ichki ölkiliride oyun qoyush bilen ötken iken. 2015-Yili u "Yipek yoli sadasi" naxsha musabiqiside ikkinchi derijilik mukapatqa érishken.

Qanun sistémisidiki Uyghur emeldarlarmu tutqun qilinmaqta


Uyghurlarni nishan qilghan zor tutqun herikitide mezkur heriketning ongushluq orunlinishi üchün yéqindin xizmet hemkarliqida bolup kelgen qanun sistémisidiki Uyghur emeldarlarningmu tutqun qiliniwatqanliqi melum.

Muxbirimizning ehwal igilishi jeryanida bayin'gholin oblastliq teptish mehkimisining bashliqi hékim qadirning "Siyasiy" sewebtin tutqun qilin'ghanliqi aydinglashti.

Bu qétim hékim qadirning tutqun qilinishida uning yéqinda tutqun qilin'ghan ormanchiliq nazaritining sabiq naziri memet abdullaning yéqin tughqini bolushi muhim seweb, dep qaralmaqta iken.

Sabiq mehbuslarning qaytidin tutqun qilinishi diqqet qozghimaqta

Yéqinda sabiq "Siyasiy" mehbuslarning yéngiwashtin qamaqqa élinishi kishilerning diqqitini qozghashqa bashlidi. Shu qatarda dilshat perhatning qaytidin tutqun qilin'ghanliqi melum boldi.

Melum bolushiche, eyni waqitta ziyaretchiler sani eng köp bolghan torlarning biri hésaplinidighan "Diyarim" torining sahibi dilshat 2009-yildiki "5-Iyul ürümchi weqesi" ge "Qutratquluq qilghan" dep eyiblen'gen. U besh yilliq qamaqqa höküm qilin'ghandin kéyin 2014-yili qoyup bérilgen iken.

Analizchilar bu heqte pikir qilip "Bu xitay hökümitining herqandaq Uyghurgha ishenmeydighanliqining yene bir qétim ipadilinishi" dédi.

Xitayning türkiyege sunulghan qoli qozghighan teshwishler

Xitay zulumdin qéchip türkiyege köchüp ketken Uyghurlar sanining éship bérishigha egiship, türkiyening Uyghur dawasidiki muhim orun bolushi barghanséri aydinglashmaqta. Shuning bilen birge xitay jasuslirining pa'aliyetlirimu aktip tüs almaqta.

Yéqinda türkiyediki bir qétimliq namayishtin qaytqan üch Uyghur ayal özlirining xitay saqchiliri bolushi mumkin, dep qariliwatqan kishilerning mutihemlikige duch kelgen.

Bu heqte pikir qilghan analizchilar "Xitay mushundaq usullar arqiliq Uyghurlar arisigha qorqunch uruqi chéchip, ularni bir-birige ishenmes qiliwétishni axirqi nishan qilghan" dédi.

Türkiyening Uyghurlar heqqidiki meydani tenqidke uchrimaqta

Yéqinda türkiyediki "Iyi" (yaxshi) partiyesining parlamént ezasi fahrettin yoqush ependi türkiye parlaméntida nutuq sözlep, Uyghur diyaridiki jaza lagérliri mesiliside türkiye dölet re'isi rejep tayyip erdoghan bilen parlamént bashliqi binali yildirimni qattiq eyiblidi.

Del mushu mezgilde xitay ziyaritide bolghan türkiye parlamént re'isi binali yildirim xitaydiki tarixiy sheherlerni we seddichin sépilini sayahet qilghan bolsimu, uning bu jeryanda Uyghurlar mesilisini tilgha almighanliqi keskin tenqidke uchridi.

Analizchilar bu heqte pikir qilip, "Türkiye hökümitini eyiblesh sadaliri mushu teriqide dawamliq kücheyse buning Uyghur dawasigha ijabiy tesiri bolidu" dédi.

Uyghurlar duch kéliwatqan zulum heqqidiki dunyawi xitab kücheymekte

10-Dékabir künidiki "Dunya kishilik hoquq xitabnamisi" élan qilin'ghanliqining 70 yilliq xatiriside dunya Uyghur qurultiyi xitaydiki kishilik hoquqqa alaqidar pa'aliyet bilen shughullinidighan 20 teshkilat bilen ortaq bayanat élan qilip, dunyani Uyghur élide yolgha qoyuluwatqan "Saqchi döliti sistémisi" we lagér tüzümini ayaghlashturushqa chaqirdi.

10-Dékabir küni yawropa ittipaqining xitayda turushluq wekillirimu mexsus bayanat élan qilip, xitay hökümitini özi qol qoyghan xelq'ara kishilik hoquq xitabnamisige emel qilishqa chaqirdi.

Mezkur xatire kün munasiwiti bilen chéx we silowakiye jumhuriyetliridiki 115 alim imza qoyghan kolléktip muraji'etnamide Uyghurlar diyaridiki lagérlarni shertsiz taqash jiddiy telep qilindi.

Toluq bet