Heptilik xewerler (24-dékabirdin 30-dékabirghiche)

Muxbirimiz erkin
2011.12.30
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Guma nahiyiside 7 Uyghur xitay amanliq küchliri teripidin étip öltürüldi

Charshenbe küni shu yerning waqti bilen kech sa'et 9:00 etrapida, guman nahiyisining mukuyla yézisida xitay amanliq küchliri keshmir terepke qarap mangghan Uyghurlardin 7 kishini étip öltürüp, az dégende 4 kishini yarilandurghan.

Yerlik ahalilerdin igilishimizche, étip öltürülgenlerning ichide rabiye abduqadir, we büwizöhre sulayman isimlik ikki ayalmu bar iken. Ular diniy bésimgha narazi bolup, pakistan'gha qachmaqchi bolghan.

Weqedin xewerdar kishiler, mezkur guruppidiki on nechche kishining eng chongining 32 yash, eng kichikining 7 yash ikenliki, biraq guruppidiki 17 yashtin yuqiri barliq kishilerning xitay amanliq küchliri teripidin birdek étip öltürülgenlikini bildürdi.

Weqedin xewerdarkishilerning ilgiri sürüshiche, weqede mezkur guruppidiki 17 yashtin töwen 5 bala esir élin'ghan bolup, ularning 4 i yarilan'ghan. Balilarning nöwettiki ehwali melum emes.

D u q qurultiyi mukuyla weqesini sürüshtürüshni telep qildi

Pakistan'gha qachmaqchi bolup mangghan on nechche Uyghurning guma nahiyisi mukuyla yézisida xitay amanliq küchliri teripidin oqqa tutulup, 7 kishining öltürülüshi chet'eldiki Uyghur teshkilatlirining küchlük inkasini qozghidi.

Uyghur milliy herikiti rehbiri rabiye qadir xanim bayanat élan qilip, mezkur weqe “Xitay hökümitining xalighanche adem öltürüsh siyasiti dawamlishiwatqanliqidin dérek béridu” dep körsetti.

Rabiye xanim amérika, b d t, yawropa ittipaqi we dunya islam elliri kéngishining inkas qayturushini telep qilip, xitay da'irilirige sherqiy türkistanda élip bériliwatqan bu xil xalighanche adem öltürüsh we pewqul'adde éghir basturush qilmishidin endishe qiliwatqanliqini ipadileshke chaqirdi.

28-Dékabir guma “Mukuyla weqesi” de xitay amanliq küchlirining hujumigha uchrap, öltürülgen we yarilan'ghan Uyghurlarning ichide ayallar we balilarningmu bar.

Aqsuda 20 nechche kishi diniy seweblerdin qolgha élindi

Yéqinda xitay da'iriliri aqsu wilayitide “Qanunsiz diniy pa'aliyetler” ge zerbe bérish namida 20 nechche kishini qolgha alghan. Saqchi terep 200 din artuq Uyghur a'iliside tuyuqsiz kéchilik axturush élip bérip, 60 nechche kishini soraq qilghan.

21 Kishini qanunsiz diniy pa'aliyet bilen shughullan'ghan, qanunsiz diniy kitab we Uyghur milliy herikiti rehbiri rabiye qadir xanimning amérika prézidénti boz bilen chüshken resimini saqlighan, dégen eyiblesh bilen qolgha alghan.

Aqsu shayar nahiyisining bir saqchi xadimi bir qisim kishilerning yuqiriqi seweblerdin qolgha élin'ghanliqini delillep, ularning hazirmu dawamliq tutup turuluwatqanliqini bildürgen. Aptonom rayonluq partkom sékrétari jang chünshyen 24-dékabir chaqirilghan “Muqimliqni saqlash yighini” da amanliq küchlirini “Qanunsiz diniy pa'aliyet” we “Radikal diniy heriketler” ge zerbe bérishke chaqiriq qilghan.

Xitay hökümiti atush tewesidiki diniy zatlargha, oqughuchi we hökümet xadimlirining meschitke kirip namaz oqushini cheklesh toghrisidiki kélishimge imza qoydurdi

Xitay da'iriliri yéqinda atush tewesidiki 22 meschitning imami we munasiwetlik diniy zatlarni yighiwélip, meschitke kirip namaz oqughuchilargha cheklime qoyush toghrisidiki bir kélishimge imza qoyushni telep qilghan.

D u q yerlik da'irilerni 23-dékabir küni imamlargha kompartiye ezaliri, hökümet xizmetchiliri, dem élishqa chiqqan kadirlar hemde oqughuchilar we ösmürlerning meschitke kirip namaz oqushini cheklesh toghrisidiki kélishimge imza qoydurghanliqini bildürdi.

Yighinda da'iriler diniy zatlarni agahlandurup, eger ular kélishimge imza qoyushni ret qilsa, yerlik hökümetning ulargha bériwatqan teminatni toxtitidighanliqini, ularning diniy ijazetnamisi bikar qilinidighanliqini bildürgen.

Dunya Uyghur qurultiyi xitay da'irilirini agahlandurup, bu xil diniy cheklime rayon weziyitini ilgirilep ötkürleshtürüp, Uyghur xelqining naraziliqini kücheytidighanliqini bildürdi.

Xitay da'iriliri ikki bayram mezgilide Uyghur élining medeniyet bazirida tazilash élip bérishni telep qildi

Xitay da'iriliri yéqinda jaylargha höjjet chüshürüp, ikki bayram we qishliq tetil mezgilide Uyghur élining medeniyet bazirida tazilash élip bérishni orunlashturghan.

Dunya Uyghur qurultiyi bayanatchisi dilshat rishitning ashkarilishiche, xitay da'iriliri jaylardin bu yil 12-ayning 25-künidin kéler yili 2-ayning 20-künigiche medeniyet bazirida tazilash élip bérip, atalmish bölgünchilik we qanunsiz diniy pikir-éqimlargha zerbe bérish, bu xil pikir éqimlarni terghib qilin'ghan kara'okey, sin'alghu, DVD, kitab, zhurnal qatarliq medeniyet buyumlirini tazilashni telep qilghan.

Dilshat rishit xitay da'irilirining mezkur herikitini tenqidlep, bu Uyghur xelqining pikir qilish, pikir almashturush we bilish hoquqigha qilin'ghan éghir tajawuzchiliqtur, dep körsetti.

Türkiye m h p wekiller ömiki Uyghur élini ziyaret qildi

Türkiye milletchi heriket partiyisining bir wekiller ömiki yéqinda ürümchini ziyaret qilip, ürümchi da'iriliri bilen söhbet élip bardi.

Bu türkiyidiki turanchi bir siyasiy partiyining “5-Iyul weqesi” din buyan Uyghur élide tunji qétim ziyarette bolushidur. Milletchi heriket partiyisining da'imiy mu'awin re'isi yildirim türkesh bashchiliqidiki hey'et 23-dékabir aptonom rayonluq partkomning mu'awin sékrétari xen yung bilen söhbet élip barghan.

Xen yung, Uyghurlarning xitay-türkiye munasiwetliride köwrüklük rol oynawatqanliqini ilgiri sürgen. Halbuki, xitay hökümiti héchqachan Uyghurlar bilen türklerning étnik tughqandarchiliqi we köwrüklük munasiwitini étirap qilip baqmighan idi. Bu qétim xen yungning bu nuqtini tekitlishi közetküchilerning diqqitini qozghighan.

Milletchi heriket partiyisi “5-Iyul weqesi” de xitay hökümitini shiddetlik tenqid qilghan siyasiy partiye, guruhlarning biri. U erdoghan hökümitini xitaygha qarshi Uyghurlarni qoghdap, qattiq pozitsiye bildürüshke chaqirghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.