Heptilik xewerler (14- maydin 18 - mayghiche)


2007-05-18
Share

Rabiye qadir xanim amérikidiki ikki ali mektepte Uyghurlar heqqide doklat berdi

Uyghurlarning démokratiye we kishilik hoquqlirini qolgha keltürüsh üchün pa'aliyet élip bériwatqan rabiye qadir xanim, 15-16-may künliri amérikining boston shehiridiki dunyagha dangliq ikki aliy mektep- massachuséts téxnologiye inistituti we xarward uniwérsitétidiki proféssorlar, tetqiqatchilar we oqughuchilargha Uyghurlarning nöwettiki weziyiti heqqide nutuq sözlep, ularning Uyghurlargha bolghan hésdashliqini qozghidi.

Rabiye qadir buningdin ilgiri yawropa sepiri jeryanida yawropa parlaméntining erbabliri bilen körüshüp, ulargha Uyghurlarning insan hoquqi weziyiti heqqide melumat bergen idi.

Rabiye qadir xanim özining bostondiki pa'aliyetlirini xulasilap, doklatni anglighuchilarning Uyghurlarning teqdirige alahide qiziqqanliqini bildürdi.

Xitay rabiye qadir xanimning a'ilisidin öch alghanliqini inkar qildi

Uyghur aptonom rayoni hökümitining yuqiri derijilik bir emeldari 16-may küni muxbirlarni kütüwélish yighini ötküzüp, xitay hökümitining Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanimning perzentliridin öch alghanliqini ret qildi.

16-May küni Uyghur aptonom rayonining xu wéy isimlik mu'awin re'isi muxbirlarni kütüwélish yighinida xitay hökümitining rabiye qadir perzentlirini jazalash herikitini aqlap hem xitay hökümitining rabiye qadirdin öch élish üchün balilirini jazalighanliqini inkar qilip," elwette undaq niyet yoq. Biz ularning mesilisini qanunlar boyiche bir terep qiliwatimiz," dep tekitlesh bilen birge, rabiye qadir xanimning amérikidiki pa'aliyitini tilgha alghan hemde " rabiye mesilisi nahayiti roshen. U, dölet bixeterlikige tehdit salghanliqtin qamaq jazasigha höküm qilin'ghan. Uning amérikida dawalinish jeryanida qilghan ishlirini hemme adem kördi," dep tekitligen.

Lékin, xelq'ara kechürüm teshkilatining washin'gton ishxanisining mes'uli t. Kumar, " xelq'ara kechürüm teshkilati rabiye qadirning perzentlirini qolgha élish we türmige tashlashta siyasi muddi'a barliqigha shundaqla buning rabiye qadirni chet' elde élip bériwatqan tinchliqperwer siyasi pa'aliyitidin waz kechküzüshke qaritilghanliqigha qet'iy ishinidu" dédi.

Kishilik hoquq teshkilatliri we rabiye xanimning amérikidiki a'ile tawabatliri, xitayning rabiye qadir xanimning perzentlirini jazalighanliqini öch élish herikiti, dep eyiblimekte.

Shiwitsiyidimu Uyghur tenterbiye mahirliri bar

Shiwétsiyide jalal qasim isimlik bir Uyghur chélish mahiri pa'aliyet élip barmaqta. U iskandonowiyidiki bir qanche musabiqilerde chémpiyon bolghan.

Gerche, shiwétsiyide yashawatqan Uyghurlarning omumi sani besh yüzgimu yetmisimu, ular shiwétsiyege kelginige birqanche yil bola bolmayla ularning arisidin shiwétsiyide yaxshi shan-shereplerge érishken we dunyagha qarap yüzlen'gen bir qanche kichik putbol cholpanliri, gimnastika mahirliri, éghirliq kötirish baturliri we chélishish ustiliri yétiship chiqqan.

Xitay, pakistandin Uyghur pa'aliyetchilirini qayturup bérishni telep qildi

Hindistanda chiqidighan "kündilik waqit" gézitining, pakistan tashqi ishlar minstirliqining ismini ashkarilashni xalimighan bezi xadimlirining sözlirini neqil keltürüshiche, xitay hökümiti, "pakistan Uyghur pida'iylirini tutup xitaygha tapshurup bérishi kérek" dégen.

Xewerde éytilishiche, xitay pakistan hökümitidin pakistanning afghanistan chégrisidiki qebililer rayonida yoshurun'ghan 20 din artuq Uyghur pa'aliyetchini xitaygha tapshurup bérishini telep qilghan. Biraq, pakistan tashqi ishlar minisitirliqining bayanatchisi tesrin eslem, xitay hökümitining bundaq bir telipidin xewersiz ikenlikini bildürgen.

Emma, ilgiri pakistan da'iriliri isma'il semet qatarliq bir qanche Uyghurni xitaygha qayturup bergen bolup, bular ölümge we muddetsiz qamaq jazalirigha höküm qilin'ghan idi.

Enqerede sherqiy türkistanning bügünki weziyitige a'it muhakime yighini ötküzüldi

Ötken heptide türkiyining eng chong wexipliridin biri bolghan "birlik wexpi "ning enqere shöbe zalida "sherqiy türkistanning bügünki weziyiti` témisida muhakime yighini ötküzüldi.

Bu yighin'gha wexip ezaliri, wexip bashliqi, sabiq parlamént ezaliri hem hökümet ademliri shuningdek Uyghur pa'aliyetchiliri bolup 100 din artuq adem qatnashti.

Muhakime yighinida dunya Uyghur qurultiyining türkiyidiki wekili séyit tümtürk ependi sherqiy türkistanning nöwettiki weziyiti heqqide melumat berdi.

Uyghur élida kömürkan weqesi yüz berdi

En'giliye radi'o-téléwiziye shirkiti b b s ning xewer qilishiche, 15 may chüshtin kéyin Uyghur élining bügür nahiyisi tewesidiki göher tagh kömür kanining ishchiliri kan ichidiki otni öchürüsh jeryanida kandin zeherlik gaz chiqip ketkenliktin , kömür kan ishchilirining zeherlinish weqesi yüz bergen.

Netijide, birnechche kan ishchisi ölüp ketken. Uyghur éli xitaydiki kan weqeliri eng köp yüz béridighan jaylarning bir bolup hésablinidiken.

Teywen xitay tehdidige qarshi herbiy manéwir ötküzdi

15-May ( seyshenbe) künidin étibaren teywende, " xitay shöhriti 23"namliq herbiy manéwir teywenning üch rayonida oxshashmighan waqitta bashlinip, netijilik tamamlan'ghan. Mutexessisler mezkur manéwirning xitayning tehdidlirige jawaben élip bérilghanliqini otturigha qoyushmaqta.

Mezkur manéwirning asasi meqsiti teywenning xitayning hujumigha qarishi herbiy teyyarliq ehwalini sinash bolup hésablinidiken.

Bu manéwirgha küreshchi ayropilanlar, qoghdighuchi paraxot we tik ucharlar qatnashturulghan bolup, jemi 1800 herbiy xadim ishtirak qilghan. Teywen bundaq xildiki manéwirlarni 80-yillardin buyan her yili ötküzüp kelmekte.(Ümidwar)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet