Heptilik xewerler (11 - séntebirdin 17 - séntebirgiche)

Muxbirimiz jüme
2010-09-17
Share

Rabiye xanimning oghli alimjan abduréhimning hayati tehdit astida

Uyghur milliy herikiti rehbiri rabiye qadir xanimning xitay türmisidiki oghulliridin alimjan abduréhim hayatining xewp astida ikenlikini ilgiri sürülmekte.

16 - Séntebir, merkizi washin'gtondiki Uyghur kishilik hoquq programmisi muraji'etname élan qilip, dunya jama'etchilikidin alimjan abduréhimning qoyuwétilishini qolgha keltürüsh üchün xitay hökümitige bésim ishlitishni telep qildi.

Muraji'etnamide, rabiye qadir xanimning oghli alimjan abduréhimning xitay türmisidiki qattiq ten jazasi sewebidin hayatining xewp astida ikenliki, rabiye qadir xanim we Uyghurlarning hayati xewp ichidiki alimjan we xitay türmisidiki barliq Uyghur tutqunlarning weziyitidin jiddiy endishe qiliwatqanliqi ilgiri sürülgen.

Rabiye qadir xanim Uyghur milliy herikitige rehberlik qilishni bashlighandin kéyin, xitay hökümiti uning oghullirini türmige tashlighan idi.

Rabiye qadir xanim istanbuldiki Uyghurlarning roza héytini tebriklidi

2010 ‏- Yili 9 ‏‏- ayning 11 - küni, sherqiy türkistan wexpining merkizide roza héytni tebriklesh murasimi ötküzüldi. Murasimda, Uyghur milliy herikiti rehbiri rabiye qadir xanim téléfon arqiliq Uyghurlarning roza héytini tebriklidi we Uyghurlarni inaq ‏ - ittipaqliq bolup, birlikte xizmet qilishqa chaqirdi.
 
Bu, pa'aliyetni istanbulda pa'aliyet qiliwatqan sherqiy türkistan wexpi bilen sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti birlikte uyushturghan. Pa'aliyetke mezkur jem'iyi'et mes'ulliri, ezaliri we istanbulda yashawatqan Uyghurlardin bolup 300 ge yéqin kishi qatnashti.

Gollandiyidiki mezlum milletlerning hoquqlirini qoghdash küni pa'aliyitide Uyghurlargha orun bérildi

Gollandiyidiki mezlum milletlerning hoquqlirini qoghdash küni pa'aliyitide Uyghurlargha orun bérilgen bolup, pa'aliyet 2010 - yili 13 - séntebir gollandiyining denxah shehiride uyushturuldi.

Pa'aliyette, Uyghur pa'aliyet ishtirakchiliri milliy kimliki, milliy xasliqi we depsende qiliniwatqan kishilik hoquqliri heqqide xelq'ara jem'iyetke derdini anglitish pursitige érishti.

Ular, pa'aliyet jeryanida yene, gollandiyilik bir aliy mektep oqughuchisi Uyghur diyarigha bérip yazghan axbarat xatirisini anglitipla qalmay, mungluq tembürning derdlik küyliri bilen meydan ehlini hayajan'gha saldi.

Xu jintaw qatarliqlar üstidin sotqa erz sunuldi

Tyen'enmén oqughuchilar herikitining rehberliridin biri lyu gang, bir qisim xitay emeldarliri üstidin sotqa erz sun'ghan. Nyuyorktiki bir amérika fédératsiye soti bu erzni qobul qilghan.

Bu nöwet sotqa sunulghan xitay emeldarliri ichide, xitay re'isi xu jintaw, dölet mudapi'e ministiri lyang gu'anglyé, xitay xelq azadliq armiyisining bash meslihetchisi chén bingdé, xelq azadliq armiyisi bash siyasiy komissari li jiney qatarliqlar bar.

Bular üstidin sunulghan erzining, nyu -yorktiki amérika fédératsiye soti teripidin qobul qilinishi, chet'ellerde küchlük inkas qozghidi.

2009 - Yili 6 - may ispaniye dölet sotining sotchisi santiyago pedraz, wang léchü'en, jang chingli qatarliq 8 neper xitay emeldarini insaniyetke qarshi jinayet ötküzgen, dep eyibligen idi.

19 - Awghust aqsuda yüz bergen bomba hujumidin kéyinki xitaylar endishisi

19 - Awghust aqsuda yüz bergen bomba hujumidin kéyin, aqsudiki xitaylar arisida bir xil sarasime peyda bolushqa bashlighanliqi ilgiri sürülmekte.

Shinxu'a agéntliqida bu heqte bérilgen xewiride neqil qilishiche, xénendin köchüp kélip, 23 yildin béri aqsuda yashawatqan saw shya isimlik bir quruq yuyush dukini xojayini, hujumning qizi oquydighan mektep yénida yüz bergenlikini oylisila qorqidighanliqini bildürgen.

U, özining endishisini ipadilep " ular bek bek wehshiy. Nechche yillardin béri bu xildiki zorawanliqlargha könüp qaldim, dep oylighan idim. Emma hazir kochigha chiqsam ölüp kétermenmu dep qorqudighan bolup qaldim" dégen.

Radi'omiz igiligen melumatlargha qarighandimu, 19 - awghust bomba hujumidin kéyin bir qisim yardemchi we charlash saqchiliri wezipisidin istépa bérishke bashlighan idi.

Erzdar tursun ghopur, erzidin waz kechmigenliki üchün 2 yil késilgen

Qeshqer yéngi sheherlik erzdar tursun ghopur, erzidin waz kechmigenliki üchün, 2006 ‏- yili qanunsiz erz qildi, dep eyiblinip ikki yil késilgen.

U, 2008 ‏ - yiligha kelgende, özining qanunsiz 2 yil qamalghanliqi üstidin qeshqer ottura sotqa erz sun'ghan. Uning, bu erzimu ret qilin'ghan. Emma ret qilinish sewebi uning kanada elchixanisi aldidin ötkenlikidur.

Erzdar tursun ghopur qeshqerdiki bir partlashta ölgen qérindishi we sirliq halda éliwétilgen közi heqqide herbiy rayon üstidin erz qiliwatqan idi.

Xitay bixeterlik xadimi gheyretning sirliq ölümi

Uyghur aptonom rayonidiki xitay dölet bixeterlik nazariti jasusluq xadimi gheyret nurmemet, bu yil 1 - ayda öyide tuyuqsiz ölüp qalghan.

Ehwaldin xewerdar kishilerning bildürüshiche, gheyret nurmemet ölüshtin bir nechche kün ilgiri, "5 - iyul weqesi" ge munasiwetlik uchurlarni mestlikte éghizidin chiqirip tashlighan, hetta yighlapmu salghan iken.

Yéqinda chet'elge qéchip chiqqan gheyret nurmemetning yéqin aghiniliridin biri "gheyret xitay hökümiti teripidin öltürüldi" dep, ishinidighanliqini bildürdi.

Gheyretning ürümchidiki özini ashkarilashni xalimighan yene bir tughqinimu, gheyretning ölüp kétishtin ilgiri nahayiti éghir rohiy we wijdaniy bésimda qalghanliqini, buninggha u "5 - iyul" da körgenliri tesir qilghanliqini ilgiri sürdi.

Türkiyide xitayda ishlep chiqirilghan mektep oqush matériyallirini sétiwalmasliq teshebbus qilindi

Türkiye hünerwen we sen'etkarlar uyushmisi bashliqi bendewi palandöken ependi bayanat élan qilip, ata - anilarni xitayda ishlen'gen oqush matériyallirini almasliqqa chaqirdi. Uning bu heqtiki bayanati türkiyidin chiqidighan "höriyet" gézitining 13 - séntebirdiki sanida bérildi.
 
Chaqiriqta mundaq déyilgen: "balilirimizgha mektep formisi we oqush matériyalliri alghanda türkiye ishlep chiqarghan mehsulatlarni sétiwélinglar, salametlikke tehdit salidighan xitay malliridin saqlininglar."

"5 - Iyul ürümchi weqesi"din kéyin, türkiye soda -sana'et ministiri nihat ergün ependi türk xelqini kishilik hoquqqa hörmet qilmaydighan döletlerde ishlen'gen mallarni istémal qilmasliqqa chaqirghan idi.
 
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet