Heptilik xewerler (16 - öktebirdin 22 - öktebirgiche)

Muxbirimiz jüme
2010-10-22
Share

Rabiye qadir xanim yawropadiki bir qisim ellerge qaratqan ziyaritini bashlidi

Uyghur milliy herikiti rehbiri rabiye qadir xanim 20 - öktebir bir qisim yawropa elliride élip bérilidighan xelq'araliq pa'aliyetlerde Uyghur mesilisini tonushturush sepirini bashlidi. Rabiye qadir xanim bu nöwet fransiye we italiye qatarliq yawropa elliride 5 kün ziyarette bolidu.

Rabiye qadir xanim aldi bilen fransiyige bérip, yoqilip kétish tehditi astidiki Uyghur milliy medeniyiti heqqide mexsus doklat béridu.

Rabiye qadir xanim fransiyidiki 2 künlük ziyaritini axirlashturghandin kéyin, 23 ‏- öktebir italiyining rim shehiride ötküzülidighan "erkinlik marshi" namliq pa'aliyetke muhim yétekchi süpitide ishtirak qilidu. Rabiye qadir xanim téxi yéqindila shwétsiyide ziyarette bolghan idi.

Uyghur élidiki xitay milyardérlar

Xitayda yéngidin élan qilin'ghan 100 milyardérning 8 nepiri Uyghur élidin chiqqan bolsimu, bularning hemmisila xitay millitidin iken.

Melum bolushiche, bu 8 xitay milyardérning omumi bayliqi 39 milyard 900 milyon yü'en bolup, bularning bayliqi Uyghur rayoni yilliq omumiy ishlepchiqirish qimmitining 10%ni igiligen.

Sanliq melumatlargha qarighanda, Uyghur rayonining 2009 ‏ - yilliq omumiy ishlepchiqirish qimmiti427 milyard 400 milyon yü'en bolghan.
 
Uyghur közetküchilerning bayqishiche, bu 8 neper xitayning hemmisila Uyghur rayonigha 1990 ‏ - yillardin kéyin kelgen iken.

Xitay da'iriliri Uyghur élide 4 orunda chong néfit ayrish bazisi qurmaqchi

Xitay munasiwetlik da'iriliri Uyghur élide 4 orunda chong néfit ayrish bazisi qurup, yilliq néfit ayrish miqdarini 40 milyon tonnigha yetküzidiken.

Xitay xelq torida körsitishiche, mezkur néfit ayrish baziliri, maytagh, qaramay, ürümchi we kucha tewesige yasilidiken.

Gherb elliride élip bérilghan tetqiqat netijilirige qarighanda, néfit ayrish zawuti hawa, su we tupraqni éghir derijide bulghaydiken.

Xitay xelq gézitide bérilgen xewerde, Uyghur élige qurulidighan mezkur zawutlar keltürüp chiqiridighan muhit mesilisining qandaq hel qilinidighanliqi körsitilmigen.

Uyghur élidiki "milliy térritoriyilik aptonomiyi'ning yerliklerning menpe'iti qoghdimaydu

2009‏ - Yilidiki "5 - iyul ürümchi weqesi" din kéyin, Uyghurlar xitay hökümitige Uyghur élidiki mesililer heqqide teklip yollap, Uyghur élidiki milliy térritoriyilik aptonomiyining yerliklerning menpe'iti qoghdimaydighanliqini körsetti.

Bu Uyghurche teklipning birinchi qismida, Uyghur élidiki idare -organlarning xitaylar ishleydighan idare -organlargha aylinip bolghanliqi, az sanliq milletlerdin aliy mektep we téxnikomni püttürgenlerningmu ishqa orunlishalmaydighanliqi körsitilgen.

Teklipte mundaq déyilgen: "Uyghurlar hoquqsiz, étibarsizliqtin iqtisadiy jehette namrat, ma'arip jehette qalaq haletke chüshüp qaldi. Jama'et xewpsizlik organliri xelqqe tehdit, wehime salidighan organ'gha aylinip qaldi."

Teklipte yene, "5 - iyul weqesi" din kéyin, minglighan Uyghur yashlirining naheq qolgha élin'ghanliqi, axiri héchqandaq gunah artalmay qoyup bérilgenliriningmu xizmet ornini eslige keltürmigenliki körsitilgen.

Teklip ikki qisimdin terkib tapqan bolup, buning tepsilatini tor bétimizdin körgeysiler.

Erzdar hékim séyit abtobustin cheklen'gen

Yéngisar nahiyisidiki saqchi organliri yéngisardiki aptobus shopurlirigha mexsus yighin échip, erzdar hékim séyitni söget yézisidin bashqa jaylargha aparmasliq heqqide agahlandurghan we xilapliq qilghuchilarning jazagha tartilidighanliqini körsetken. Buning bilen erzdar hékim séyit, bu yilning ichide 20 qétimdin artuq aptobustin chüshürüwétilgen.

"Yéngisar déhqanlirining awazi" dep nami chiqqan erzdar hékim séyit aldinqi yili yéngisar nahiyisidiki déhqanlarning mejburiy parnik tériqchiliqigha sélinish ehwali heqqide erz bashlighan.

Hökümet erzige qulaq salmighandin kéyin, hékim séyit ehwalni radi'omiz arqiliq dunyagha ashkarilighan idi. Hékim séyitning yéqinda bildürüshiche, u erzide otturigha qoyulghan mesililerning köp qismi hel bolghan.

Emma uning bildürüshiche, bu hel bolghan mesililer, yéngisar nahiyisidiki mesililerning peqet yüzdin yaki mingdin bir qismi iken.

Amérika dölet mejlisi'iki yumilaq üstel yighinida Uyghur weziyiti nuqtiliq otturigha qoyuldi

Amérika dölet mejlisi xitay ishlar ijra'iye komitéti charshenbe küni chaqirghan yumilaq üstel yighinida Uyghur we tibet weziyiti nuqtiliq halda otturigha qoyuldi.

Bu qétimqi yighin, xitay ishlar komitéti ötken hepte tamamlighan xitay heqqidiki "2010‏ - yilliq doklat"ning élan qilinish munasiwiti bilen chaqirilghan.

Yighinda, xitay ishlar komitétidiki kara abramson xadimining eskertishiche, xitay ishlar komitéti élan qilghan doklatida körsitilginidek, 2010‏ - yili Uyghur aptonom rayonining kishilik hoquq weziyiti téximu nacharlashqan.

Kara abramson mundaq xanim dédi: "5‏ - iyul weqesining yüz bérishige egiship, da'iriler rayonda burun misli körülüp baqmighan kontrolluqni yolgha qoydi shundaqla xelqqe qaratqan nazaretchilikni kücheytip, tor betlirining meshghulatini bu yil 5‏ - aygha qeder cheklidi."

Charshenbe künki yighinda yene tibet weziyitigimu qarap chiqildi.

Yazghuchi hizmet abdullinning heykilining yopuqi échildi

16- Öktebir almuta etrapidiki xizmet abdullin namidiki Uyghur ottura mektipide ataqliq Uyghur yazghuchisi merhum hizmet abdullinning heykilining yopuqini échish murasimi ötküzüldi.

Uyghur yazghuchisi hizmet abdullinning heykili mektep qorusigha tiklen'gen bolup, heykel uning 85yilliq tewellutigha béghishlan'ghan.

Murasimgha qatnashqan yazghuchi - sha'irlar, oqutquchi - oqughuchilar shundaqla yéza ahalisi, merhum yazghuchining xelqige qimmetlik eserler we öchmes izlarni qaldurup ketkenlikini tilgha élip, uni eslep ötti. Hizmet abdullin 85 - yili 60 yéshida alemdin otken.

U, hayat waqtida Uyghur éli toghrisida nurghun shé'ir, hékayilerni we " turpan teweside", teqdir" we "otluq chember" namliq romanlarni yazghan. Uning bir nechche kitabliri rus tiligha terjime qilin'ghan.

 
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet