Qeshqerdiki bir saqchi xadimi: “Samachilarni ahaliler komitéti teshkillidi, kishi béshigha 120-150 yüendin pul bérildi”

Muxbirimiz shöhret hoshur
2022-05-05
Share
heyt-namaz-heytgah-saqchi.jpg Héytgah jamesige héyt namizi ötüsh üchün mangghan Uyghurlar we charlawatqan xitay saqchiliri. 2017-Yili 26-iyun, qeshqer.
AFP

3-May künidin buyan ijtima'iy taratqularda tarqalghan qeshqer shehiridiki héytgah aldidiki sama körünüshi muhajirettiki Uyghurlar we weziyet közetküchilirini heyran qaldurdi. Muxbirimizning téléfon ziyaretliri dawamida, qeshqerdiki bir saqchi xadimi, sama oynawatqanlarni ahaliler komitétlirining teshkilligenliki؛ muztagh we dongxu ahaliler komitétining sama oynighanlargha 120-150 yüen arisida pul tarqatqanliqini ashkarilidi. Töwende muxbirimiz shöhret hoshurning bu heqte teyyarlighan programmisi diqqitinglarda bolidu.

Hörmetlik radiyo anglighuchilar, tünügün, yeni 3-maydin buyan ijtima'iy taratqularda, minglarche kishining héytgah aldida samagha chüshken körünüshi tarqaldi. Ejeblinerliki 6 yildin kéyin ushtumtut peyda bolghan bu janliq körünüshte, héytgah meschitining ishiki ochuqtek körünsimu, emma meschitke kirip chiqiwatqanlar, bolupmu namaz oquwatqanlar körünmeytti. Biz biz héytgah aldida tasadipiy peyda bolghan bu qaynam tashqanliqning sirini échish üchün, qeshqerdiki birqisim ahalilerge téléfon qilip, héyt namizi oqughan-oqumighanliqini soriduq. Ahalilerdin biri özining ezeldinla héyt namizigha barmaydighanliqini bildürse, yene biri héyt namizigha barmighini 10 yilche bolup qalghanliqini bayan qildi.

Lagér shahiti zumret dawut, ilgiri radiyomizgha qilghan sözide, 2016- we 2017-yilliri melum orunlardin tekshürgüchiler kélidighan künlerde ahaliler komitétining kishilerni meschitte namaz oqushqa teshkilligenlikini ashkarilighanidi. U bügün, 4-may küni héytgah aldidiki mezkur körünüshning ahaliler komitét teripidin teshkilligenlik éhtimalliqini otturigha qoydi. Uning déyishiche, ahaliler komitéti yéqinqi yillarda “Ahalilerni bir téléfonda yighish” tüzümini yolgha qoyghan. Bu tüzüm boyiche ahaliler birer pa'aliyetke téléfon yaki ündidar arqiliq dewet qilin'ghanda 20 minut ichide neq meydanda peyda bolup bolush shert qilin'ghan. Shunga zumret dawut, héytgah aldidiki bu kishilerning toplinishining ene shu tüzümning ijrasining netijisi ikenlikini ilgiri sürdi. Téléfonimizni qobul qilghan qeshqer sheher ichidiki bir saqchi xadimi, özlirige bu yil héyt namizini nazaret qilish wezipisi bérilmigenliki, chünki héytgah meschitide namaz oqushning 2016-yildin bashlap toxtighanliqi, meschitning peqet sayahetchilerning seyligahi ornida ishlitiliwatqanliqini ashkarilidi. Biz uningdin héytgah aldidiki sama heqqide sorighinimizda, buni ahaliler komitéti teshkilligenlikini ashkarilidi. Uning déyishiche, u özi saqchixanida nöwette turuwatqan bolghachqa, héytgah aldigha baralmighan, emma bérip kelgen xizmetdashliri, samani ahaliler komitétining teshkilligenlikini bayan qilghan. Yeni uning xizmetdashliri héytgah meydanida birqisim ahaliler komitéti xadimlirini uchratqan؛ u xadimlar u yerge adem teshkillep ekelgenlikini bildürgen. Mezkur xadim, mes'ul xadimliri bilen özi tonushidighan muztagh we dongxu ahaliler komitétining aldinqi künidiki samagha 500-600 che kishini élip chiqqanliqini bildürdi.

Lagér shahiti zumret dawutning déyishiche, 2017-yili uning dadisi ahaliler komitéti teripidin meschitke apirilghanda, meschitte bir kün turup bérishi üchün qoligha 100 yüen pul tutquzulghan.

Türkiyediki toqquzaqliq muhajir memettoxti imin aka munasiwetlik qanalliri arqiliq yurtidin igiligenlirige asasen, mezkur samagha élip chiqilghan birqisim kishilerning dölet ishchi-xizmetchiliri ikenliki we ularning bu samagha wezipe süpitide qatnashqanliqi, samagha qatnashqan yene birqisim kishilerge yérim künlük ish heqqi bérilgenliki we zor bir türküm kishilerning, töwen kapalet puli alidighan kishiler bolup, ularning buyruqqa asasen kelgenliki we ulargha heq bérilmigenlikini melum qildi.

Téléfonimizni qobul qilghan mezkur saqchi xadimi, muztagh ahaliler komitétining samagha qatnashqanlargha 120-150 yüen arisida pul bergenlikini ashkarilidi. U yene ahaliler komitétining héytning aldida samagha chüshidighanlar heqqide bir tizimlik turghuzghanliqi we u tizimlikini teweliktiki ahaliler binasida tarqatqanliqini tilgha aldi. U özi körgen bir tizimlikte, özi olturushluq binaning her bir qewitidin az dégende 3-4 kishining ismini uchratqanliqini ashkarilidi.

U yene sama oynighanlarning keypiyati heqqidimu izahat berdi. Uning bayan qilishiche, bezi yashlar sama oynashni séghin'ghanliqidin xushalliq bilen oynighan bolsa, yene birqisim kishiler, ahaliler komitétining teshebbusi boyiche sama oynighanda özini janliq we xushal tutushqa tirishqan.

Muhajir memettoxti imin aka, 2017-yili we uning aldidiki yurt ziyaretliri dawamida tekshürgüchilerning közini boyash üchün teyyarlan'ghan sün'iy sehnilerni köp qétimlap körgenlikini bayan qildi. Uning déyishiche bir qétimda, uning oghli mehelle bashliqining bir téléfonidin kéyin katikidiki toxularni sirtqa élip mangghan. U oghlidin nege mangghanliqini sorighinida, oghli mehellidiki melum bir kishining öyige tekshürgüchiler kélidighanliqi, shulargha mezkur a'ilining turmushini yaxshi körsitish üchün kent mes'ullirining etraptin mal-waran toplatqanliqini, özining qolidiki toxularni ene shu öy igisige bérip turidighanliqini éytqan.

Uchur we inkaslardin melum bolushiche, 2017-yilidiki chong tutqunda namaz oqughanlar asasen dégüdek jazasiz qalmighachqa, 2020-yilidin bashlap, xitay da'iriliri, héyt mezgilliride namaz cheklimilirini bir'az yumshitip baqqan, hetta bezi tekshürgüchiler kélidighan mezgilde bezi meschitlerning ishikini échip ahalilerni namaz oqushqa mexsus righbetlendürüp baqqan bolsimu, biraq kishiler meschitke yéqinlishishqa jür'et qilalmighan؛ netijide ahaliler komitéti bezide buyruq, bezide pul bérish arqiliq, namaz we samaning sün'iy sehnilirini peyda qilghan.

Yuqirida qeshqer héytgahning aldida oynalghan samani ahaliler komitétining teshkilligenliki, sama oynighanlarning birqismigha 120-150 yüen arisida pul bérilgenliki heqqide anglitish berduq.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet