Hindonéziye elchisi 3 neper Uyghurning xitaygha qayturulghanliqini bildürgen

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2020-11-24
Share
hindoneziye-uyghur.jpg (Ongdin solgha) hindonéziyening enqerediki elchisi doktor lalu muhemmet iqbal ependi, "Sherqiy türkistan kishilik hoquqni közitish jem'iyiti" ning mu'awin re'isi éli rozi ependi we bash katipi nurettin izbasar ependilerni ishxanisida qobul qildi. 2020-Yili 19-noyabir, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Hindonéziyening enqerediki elchisi doktur lalu muhemmet iqbal ependi 19-noyabir küni istanbulda pa'aliyet élip bériwatqan "Sherqiy türkistan kishilik hoquqni közitish jem'iyiti" ning mu'awin re'isi éli rozi ependi we bash katipi nurettin izbasar ependilerni ishxanisida qobul qilip, ikki ay burun hindonéziye hökümitining 3 Uyghurni qayturup bergenlikini éytqan.

Nurettin izbasar ependi hindonéziye elchisi lalu muhemmet iqbal ependining 3 Uyghurni hindonéziye hökümitining qayturup bergenlikidin qattiq epsuslan'ghanliqini, özining bu ehwaldin kéyinrek xewerdar bolghanliqini éyitqanliqini bayan qildi.

Biz bu toghriliq téximu tepsiliy melumat igilesh üchün hindonéziyening enqerede turushluq elchisi lalu muhemmet iqbal ependige téléfon qilduq. Uning katipi téléfonimizgha jawab bérip, elchi hazir bashqa dölette bolghachqa, bizni téléfon arqiliq körüshtürelmeydighanliqini bayan qilip, mundaq dédi: "Erkin ependi jüme küni bizmu elchixanida iduq. Toghra dédingiz, elchimiz 3 Uyghurni qobul qildi, lékin özining ishxanisida qobul qilghan bolghachqa némilerni déyishkenlikini rastinila bilmeymen. Elchimiz hazir türkiye sirtida shunga 12-ayning 6-künidin kéyin téléfon qilsingiz körüshtüreleymen. Epsus siz sorighan ishtin xewirim yoq".

Hindonéziye hökümiti teripidin 2015-yili qamaqqa höküm qilinip yéqinda qoyup bérilgen, 4 neper Uyghurning üchining xitaygha qayturulghanliqi heqqide xewerler tarqalghanliqigha bir aydin artuq waqit ötken bolsimu, emma xitay we hindonéziye da'iriliri bu heqte téxi resmiy melumat bermigenidi. Lékin ötken ay türkiyede pa'aliyet élip bériwatqan sherqiy türkistan ammiwi teshkilatliri hindonéziyening istanbulda turushluq konsulxanisi aldida metbu'at bayanati élan qilip, naraziliq bildürgenidi. Nurettin izbasar ependi 10-ayning bashlirida ijtima'iy taratqularda bu heqte xewer tarqalghandin kéyinla hindonéziye elchixanisigha xet yézip körüshüshni telep qilghanliqini, köp qétim yézishish netijiside 19-noyabir künige körüshüsh waqti bergenlikini bayan qildi.

Hindonéziyening enqerede turushluq bash elchisi lalu muhemmet iqbal ependi Uyghur hey'ettin, chet'eldiki we Uyghur diyaridiki Uyghurlarning ehwali, xitayning néme üchün Uyghurlargha bundaq siyaset élip bériwatqanliqi toghrisida so'allarni sorighan. Nurettin izbasar ependi bash elchining so'allirigha ispatlar bilen jawab bergenlikini, bash elchiningmu qattiq échin'ghanliqini bildürdi.

Lalu muhemmet iqbal ependi Uyghur hey'ettin "Türkiye Uyghurlar üchün némilerni qiliwatidu?" dep sorighan. Bu so'al köp sorunlarda Uyghur teshkilat mes'ullirigha soriliwatqan so'allardin biridur. Undaqta türkiye Uyghurlargha aktip halda ige chiqsa, musulman döletliriningmu Uyghurlarni qollishini qolgha keltürgili bolarmu? enqerediki Uyghur tetqiqat instituti mudiri, istratégiye mutexessisi doktur erkin ekrem ependi bu toghriliq köz qarishini bayan qildi.

Buning bilen xewerlerde xitaygha qayturulghanliqi yézilghan töt mehbustin exmet boz'oghlanning nöwette téxi hindonéziyede jaza mudditini ötewatqanliqi éniq bolghan boldi. Hindonéziye elchisining sözi bilen exmet mehmut, altin'ghi bayram, abdulbasit tüzer qatarliq 3 Uyghurning ikki ay burun xitaygha élip kétilgenliki jezmleshken boldi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet