Amérika Uyghurliri "Sherqiy türkistan jumhuriyet küni" ni xatirilidi

Muxbirimiz eziz
2019-11-11
Élxet
Pikir
Share
Print

1933-Yili we 1944-yilining 12-noyabir künliri resmiy halda qurulghanliqi jakarlan'ghan "Sherqiy türkistan jumhuriyiti" Uyghurlarning hazirqi zaman tarixidiki eng pexirlik tarixiy hadisilerning biri hésablinidu. Muhajirettiki Uyghurlar her yili bu qutluq künni xatirilesh arqiliq özlirining ejdadlargha bolghan hörmitini hemde kelgüsige bolghan ümidwarliqini ipadilep kelmekte. Amérika Uyghur birleshmisining teshkillishi bilen 2019-yilliq ikki jumhuriyet xatirisi üchün amérikining wirjiniye, mariyland we bashqa shitatliridin kelgen shundaqla türkiyedin kelgen Uyghur jama'iti 9-noyabir küni kechqurun "Uyghur igilik tikligüchiler tori" ning pa'aliyet zaligha yene bir qétim toplandi. Murasim zalining töridiki sehnining ikki teripige barawer tiklen'gen amérika qoshma shitatliri we sherqiy türkistan jumhuriyiti bayraqliri bügünki pa'aliyetning keypiyatigha alahide mezmun qoshqan idi.

Jumhuriyet xatirisi bashlan'ghanda aldi bilen bu qétimqi pa'aliyetning riyasetchiliridin irade jélil we erk jélil sehnige chiqip yighin ehlini jumhuriyet küni bilen qutlaydighanliqini bildürdi.

Ular murasim ehlige bu qétimqi pa'aliyet heqqide qisqiche chüshenche bergendin kéyin, xatirilesh pa'aliyitining her da'imqidek "Sherqiy türkistan marshi" bilen bashlinidighanliqini éytqanda murasim ehli birdek orunliridin turup marshqa hörmet bildürdi.

Amérika Uyghur birleshmisining yéngi re'isi quzzat altay aldi bilen söz qilip, bu qétimqi xatirilesh pa'aliyiti heqqide qisqiche melumat berdi shundaqla sabit damolla, muhemmed imin bughra, elixan töre, exmetjan qasimi qatarliq tarixiy shexslerning ikki qétimliq sherqiy türkistan jumhuriyitining berpa bolushigha qoshqan töhpilirini, bu yolda issiq qanlirini aqquzghan shéhitlarni yad étidighanliqini bildürdi.

Dunya Uyghur qurultiyi ijra'iye komitétining re'isi ömer qanat sözide muhajirettiki Uyghurlar arisida "Sherqiy türkistan jumhuriyiti" ni xatirilesh pa'aliyitining kichik kölemdiki pa'aliyettin hazirqidek dunyaning hemmila jayida ötküzülidighan pa'aliyetke aylan'ghanliqini "Uyghurlarning öz musteqilliqini qolgha élishning texirsizlikini tonup yetkenlikining ipadisi," dep qaraydighanliqini tekitlidi.

Yillardin buyan amérikadiki Uyghur dawasigha körünerlik töhpe qoshup kelgen rabiye qadir xanim sehnige teklip qilin'ghanda zaldikiler qizghin alqish yangratti. Rabiye qadir xanim sözide Uyghurlar duch kéliwatqan éghir paji'elerning tashqi jehette barghanséri köp qollashqa ige boluwatqanliqini, bu jehette amérika hökümitining bayraqdarliq rolini oynawatqanliqini alahide tekitlep, amérikaning bu jehettiki jasaritige öz teshekkürini bildürdi. Shuningdek bu künning Uyghurlar üchün sansizlighan menalargha tolghan bir kün ikenlikini yene bir qétim eskertti.

Xatirilesh pa'aliyitige kelgen Uyghur yashliridin töteylen eyni waqittiki "Sherqiy türkistan milliy armiyesi" ning herbiy formisini kiygen halda sehnige chiqip, bir qisim Uyghur pa'aliyetchiler bilen birlikte "Sherqiy türkistan armiye marshi" ni orunlighanda köpchilik alqish yangratti.

Amérikadiki Uyghur ziyaliyliridin nebijan tursun sorun ehlige ikki qétimliq "Sherqiy türkistan jumhuriyiti" ning qurulushigha munasiwetlik tarixiy hadisiler, bu jumhuriyetlerning halak bolushidiki ichki we tashqi sewebler heqqide chüshenche berdi.

Amérikadiki Uyghur muhajirliridin sha'ir serwi hüseyin özining jumhuriyet künige béghishlap yazghan shé'irini sorun ehlige oqup bergende köpchilik chongqur oygha chömdi.

Tarixtiki "Sherqiy türkistan jumhuriyiti" ning péshwaliridin elixan töre, xoja niyaz haji, sabit damollar qatarliqlarning kéyinki ewladlargha qaldurup ketken pend-nesihetler ularning öz hayatidin chiqarghan yekünliri bolup, bularning kelgüside untulmas ibret rolini oynishi üchün ulardin parchilar oquldi.

Ariliqta washin'gton shehiridiki "Ghemguzar ana" ana til mektipining sebiyliri özlirining yéngidin ögen'gen ussul maharitini namayan qilish arqiliq Uyghur sen'itining yoqalmaydighanliqini küchlük türde ishare qildi.

Pa'aliyet axirida ikki qétimliq "Sherqiy türkistan jumhuriyiti" ning "Tughulghan küni" üchün teyyarlan'ghan mexsus tort zalgha élip kirilgende köpchilik yene bir qétim alqish yangratti.

Amérika Uyghur birleshmisining yéngi re'isi quzzat altay bu qétimqi jumhuriyet xatirisi heqqidiki söhbitimiz jeryanida mushu xildiki pa'aliyetler arqiliq muhajirettiki Uyghur ewladlirini öz tarixi we milliy rohi boyiche emeliy terbiyeleshke bolidighanliqini alahide tekitlidi.

Yashinip qalghanliqigha qarimay pa'aliyetke ishtirak qilghan rabiye qadir xanim radiyomiz ziyaritini qobul qilghanda özining mushu xildiki pa'aliyetlerdin herqachan yéngi ümidke tolidighanliqini hayajan ichide sözlep ötti.

Amérikadiki Uyghur jama'iti yillardin buyan bu xildiki pa'aliyetlerge qizghin ishtirak qilip kelgen bolup, buni özlirining Uyghurluq mejburiyitining bir qismi, dep qarap kéliwatqanliqi melum. Bu halning addiy misalliridin biri qatarida abdullin awekrini tilgha élish mumkin. U bu qétimqi pa'aliyet heqqide söz bolghanda öz xiyalidin kechkenlerni radiyomiz bilen ortaqlashti.

Melum bolushiche, "Sherqiy türkistan jumhuriyiti" ni xatirilesh pa'aliyetliri türkiye, gérmaniye we bashqa jaylardiki Uyghur muhajirliri arisidimu ötküzülgen bolup, kéyinki ewlad Uyghurlargha öz milliy kimlikini bildürüshte zor ijabiy qimmetke ige, dep qaralmaqta iken.

Pikirler (0)
Share
Toluq bet