Ikki jumhuriyetni xatirilesh murasimi türkiye bursa sheheridimu daghdughiliq ötküzüldi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2019-11-13
Élxet
Pikir
Share
Print
Türkiyening bursa shehiride ötküzülgen ikki jumhuriyetni xatirilesh murasimidin bir körünüsh. 2019-Yili 12-noyabir. Bursa, türkiye.
Türkiyening bursa shehiride ötküzülgen ikki jumhuriyetni xatirilesh murasimidin bir körünüsh. 2019-Yili 12-noyabir. Bursa, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

1933- We 1944-yilliri 12-noyabirda qurulghan ikki jumhuriyetni xatirilesh murasimi türkiyening bashqa sheherliridikige oxshash bursa shehiridimu daghdughiliq ötküzüldi.

12-Noyabir küni türkiyening Uyghur oqughuchilar eng köp sheherliridin biri hésablinidighan bursa shehiride 1933-yili 12-noyabirda qurulghan sherqiy türkistan islam jumhuriyiti we 1944-yili 12-noyabirda qurulghan sherqiy türkistan jumhuriyitini xatirilesh murasimi daghdughiliq ötküzüldi. Murasim türkiye jumhuriyiti bilen sherqiy türkistan jumhuriyitining istiqlal marshini oqush bilen bashlan'ghan.

Bu doklat bérish yighini bursa sheherlik hökümet, bursa téxnologiye uniwérsitéti we uludagh uniwérsitéti türk dunyasi tetqiqat merkizining qollishi bilen uludagh uniwérsitétida oquwatqan Uyghur oqughuchilar jem'iyiti uyushturghan. Teyyare yighin zalida ötküzülgen murasimgha bursa shehiridiki Uyghurlardin sirt, uludagh uniwérsitétining oqutquchi-oqughuchiliri, ammiwiy teshkilat mes'ulliri, her qaysi partiyelerning bursidiki wekilliridin bolup 600 etrapida kishi ishtirak qilghan. 

Yighinning échilish nutiqini bursa uludagh uniwérsitétida oquwatqan 120 oqughuchining wekili abduqadir abdulkérim sözligen. U, échilish nutiqida ata-aniliri bilen alaqisi üzülüp qalghan Uyghur oqughuchilargha shundaqla Uyghur dewasigha ige chiqiwatqan sheherlik hökümet, uniwérsitét rehberlirige, ammiwiy teshkilatlargha we bursa xelqige rehmet éytqan. U sözining axirida bügünki pa'aliyetning Uyghur dewasigha paydiliq bolushini tileydighanliqini bayan qilghan. 

Uludagh uniwérsitéti oqutquchisi doktor erdem özdemir riyasetchilik qilghan ilmiy doklat bérish yighinida, hazir hakimiyet béshidiki adalet we tereqqiyat partiyesi parlamént ezasi, adwokat osman mesten ependi, bursa uludagh uniwérsitéti qanun fakultéti mudiri proféssor mehmet yüje ependi, "Yüsüp yüzlükler jem'iyiti" re'isi weysel ashqin ependiler doklat bergen. 

Yighinda alahide teklip boyiche doklat bergen izmirdiki ege uniwérsitéti proféssori alimjan inayet ependi yighin toghrisida melumat berdi. 

Bu yil türkiyening nurghun jaylirida her xil usullar bilen sherqiy türkistan jumhuriyetliri xatirilenmekte. Xatirilesh pa'aliyetliride 1933-1944-yilliri qurulghan ikki jumhuriyet anglitilipla qalmastin, Uyghurlarning yéqinqi yillardin buyanqi éghir weziyiti shundaqla jaza lagérliri mesilisi otturigha qoyulmaqta. Proféssor alimjan inayet ependi yighinda jaza lagérliri mesilisidimu toxtalghanliqini bayan qildi. 

Bu yil burunqigha oxshimaydighan shekilde türkiyediki köpligen teshkilatlar ikki jumhuriyetni xatirilesh pa'aliyiti ötküzmekte. Bulardin sirt türkiyening herqaysi jayliridiki türk ammiwiy teshkilatliri bu munasiwet bilen bayanatlar élan qilip, ikki jumhuriyetni xatirilesh bilen birlikte, xitayning hazirqi bésim siyasiti eyiblimekte. Bursadiki pa'aliyetkimu köp sanda ammiwiy teshkilat mes'ulliri ishtirak qilghan. Proféssor doktor alimjan inayet ependi buning sherqiy türkistan dewasining xelq'aralashqanliqining ipadisi ikenlikini bayan qildi. 

Türkiyening gherbiy rayonigha jaylashqan bursa türkiyening sana'et sherhi bolup, burun Uyghurlar köp tonulmaytti. Kéyinki yillarda bursada Uyghur oqughuchilarning köpiyishige egiship, köplep pa'aliyet élip bérilishqa bashlandi. Doktor erdem özdemir ependi bu yighin toghrisidiki tesiratini bayan qilip mundaq dédi: "500 Kishilik zal tolup tashti. Bu qétim bursa xelqining Uyghurlarning meselelirige köngül bölidighanlarning sanining köpeygenlikini körduq. Nurghun ammiwiy teshkilat mes'ulliri, aliy mektep oqughuchiliri hetta ottura mektep oqughuchilirimu qatnashti". 

Doklat axirlashqandin kéyin uludagh uniwérsitétining muzika oqutquchisi doktor erdem özdemir ependi dangliq dutar ustisi abduréhim héyitning "Uchrashqanda", "Nuzugum" qatarliq naxshilirini orundap yighin ehlining alqishigha érishken. 

Bu pa'aliyetni uyushturghan bursa uludagh uniwérsitétidiki Uyghur oqughuchilarning wekili abduqadir abdukérim pa'aliyetning yaxshi ötkenlikini bayan qildi. 

Biz sherqiy türkistan jumhuriyetlirining xatirilesh pa'aliyitige ishtirak qilghan Uyghur oqughuchilar bilen téléfon söhbiti élip barduq. Bursa uludagh uniwérsitéti oqughuchisi zehra bursada dewa kéyin bashlan'ghan bolsimu hazir aldinqi qatargha ötkenlikini éytti.

Bursada ötküzülgen ikki jumhuriyetni xatirilesh murasimi toghrisidiki xewer bügün, yeni 13-noyabir küni "Timetürk", "Pilos 49", "Kon xaber", "Memliket" we "Pusula xaber" qatarliq on'gha yéqin tor gézitida élan qilindi.

Toluq bet