Хитайниң уйғур ели иқтисадий йүксилиши һәққидики статистикиси гуман пәйда қилди

Мухбиримиз гүлчеһрә
2013.10.24
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
urumchi-uyghur-kocha-namrat.jpg Үрүмчиниң мәлум кочисидики уйғурлар. 2010-Йили 3-июл, үрүмчи.
AFP

“шинҗаң гезити” қатарлиқларниң хитай статистика баш идарисиниң уйғур аптоном районлуқ баш тармиқиниң башлиқи җаң фәнюниң сөзини нәқил алған болуп у, “өткән бир йиллиқ өсүш сәвийисигә селиштурғанда, уйғур аптоном райониниң алдинқи үч пәсиллик иқтисади омумйүзлүк ашти, үч пәсиллик омумий ишләпчиқириш қиммити 57 милярд сомға йетип, 22 йилдин буянқи әң юқири сәвийини яратти. Бу асаслиқи мәркәзниң уйғур елигә қаратқан сиясити вә вәзийәтниң яхши болғанлиқидин” дәп көрсәткән.

Хитай статистика даирилири тәрипидин елан қилинған уйғур елиниң алдинқи үч пәсиллик иқтисади тәрәққияти һәққидики статистикилиқ доклатида йәнә бу йил 1-айдин 9-айғичә болған алдинқи үч пәсилдә уйғур аптоном районидики йеза аһалисиниң оттуричә кирими 5893 сомға, шәһәр аһалисиниң болса 14 миң 399 сомға йәткәнлики шуниң билән бир вақитта, шәһәр йеза аһалисиниң оттуричә сап кирим өсүш сүритиниң хитай бойичә әң алдиға өткәнлики илгири сүрүлмәктә.

Хитай даирилири илгириму охшашла уйғур ели иқтисади тәрәққиятиниң интайин тез илгириләватқанлиқи шундақла хәлқниң оттуричә кирим сәвийисиниңму изчил юқири көтүрүлүватқанлиқини тәшвиқ қилип кәлмәктә. Әмма, радиомизға уйғурлардин келиватқан инкаслардин болса гәрчә уйғур елидә кархана-завутлар көпләп ечилип, һәр саһәләрдә көрүнәрлик тәрәққият болуватқан болсиму һалбуки уйғурларниң бу тәрәққиятлардин йирақ қалдурулуп, ишқа орунлишиш вә башқа яхши сиясәтләрдин пәқәтла хитай көчмәнлири пайдилинип, уйғурларниң болса кәмситилип бу хил иқтисади тәрәққияттин мәһрум қалдурулуватқандин башқа йәнә йәр-земин байлиқлиридинму айрилип қеливатқанлиқидәк әһваллар мәлум болуп кәлмәктә иди. Ундақта һазир бу хил әһвалда өзгириш болдиму? юқириқи статистикилар йәрлик хәлқниң турмуш сәвийисиниң әмәлий әһвалиға асасән йәкүнләнгәнму? бу статистикиниң ишәнчлик дәриҗиси қанчилик? буниңға қарита уйғур елидики охшимиған җайларда, охшимиған кәсипләр билән шуғуллиниватқан, охшимиған турмуш сәвийисидики уйғурлар қандақ җаваб бериду аңлап көрәйли (аваз улинишидин аңлаң)

Уйғур елидики иқтисади тәрәққияти бир қәдәр төвән һесаблинидиған хотән вилайитиниң хотән наһийисидики бир һөкүмәт хадими, наһийидики хәлқниң йиллиқ иқтисади сәвийисиниң қайси дәриҗидә ешиватқанлиқи һәққидики соалимизға ениқ җаваб берәлмиди.

Қәшқәр пәйзиват наһийисидики бир деһқан, өзи вә йезисидики көп санлиқ деһқанниң йиллиқ кириминиңму бир миң сомға йәтмәйдиғанлиқини билдүрди.

Үрүмчидики бир органниң кадири балисини чәт ‘әлдә оқутушқа, өй сетивелишқа қурби йетиватқан болсиму, әмма сиясий бесим астида яшаватқачқа баяшатлиқниму һес қилалмайватқанлиқини ипадилиди.

Үрүмчидики бир кичик типтики карханиниң хоҗайини бәзи уйғурларму кичик вә оттура типтики карханиларни қуруватқан болсиму әмма хитай карханилириға қариғанда қуввитиниң интайин аҗизлиқини ипадә қилди.

Үрүмчидики бир яш тиҗарәтчи бай болған уйғурларниң асасән йәр земинлирини сатқанлар вә тиҗарәт қиливатқанлар болсиму уйғурларниң турмуш сәвийисиниң омумйүзлүк һалда хитай көчмәнлиридин зор дәриҗидә төвән икәнликини билдүрди.

Үрүмчидә ашхана ачидиған бир уйғур турмуш сәвийисидә унчә пәрқ болмисиму әмма мал баһасиниң тохтимай юқири өрләватқанлиқидин шикайәт қилди.

Уйғурларниң бу инкаслири, илгири дуня уйғур қурултийи баянатчиси дилшат ришитниң “уйғур ели тәрәққий қилдурулмақта, әмма бу тәрәққият пәқәт хитай көчмәнлириниң мәнпәәти үчүн елип берилмақта, хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаратқан йеқинқи 19 хитай өлкә шәһәрлирини нишанлиқ ярдәмгә чақириштәк сиясәтлири болса, әксичә уйғурларни земини, байлиқи, инсандәк яшаш һәқлиридин айримақта, уйғурлар өз вәтинидики аталмиш тәрәққиятлардин узақлаштурулуп техиму намрат қалдурулмақта” дегән баянлирини дәлиллимәктә. Шундақла уйғур елиниң алдинқи үч пәсиллик иқтисадий тәрәққиятиға аит бу статистикиларниң ишәнчлик дәриҗиси илгирикидәкла уйғурларда гуман қозғимақта.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.