"Uyghurlargha yürgüzlüwatqan étnik qirghinchiliq: xitayning kishilik hoquq tajawuzchiliqida ghaljirlishishi" namliq doklat bérish yighini ötküzüldi

Ixtiyariy muxbirimiz jewlan
2020-06-29
Élxet
Pikir
Share
Print
"Uyghur herikiti" teshkilati bashliqi roshen abbas xanim xitay lagérigha élip kétilgen achisi gülshen abbasning iz dérikini qilmaqta.
"Uyghur herikiti" teshkilati bashliqi roshen abbas xanim xitay lagérigha élip kétilgen achisi gülshen abbasning iz dérikini qilmaqta.
campaignforuyghurs.org

Uyghurlargha kelgen omumyüzlük krizisni xelq'aragha tonutushta aktip pa'aliyet qiliwatqan "Uyghur herikiti" teshkilati "Uyghur kishilik hoquq siyasiti qanun layihesi" amérikada resmiy qanun'gha aylan'ghandin kéyin, Uyghur mesilisini burunqidek tonushturush we teshwiq qilish bilenla qalmay, xitayning jinayitini chongqurlap pash qilish, xelq'ara jama'etni xitayning apitige taqabil turup, Uyghurlargha yardem qilishqa chaqirish herikitini bashlighan.

Bu yil 28-iyun "Uyghur herikiti" teshkilati xelq'ara kechürüm teshkilatida "Uyghurlargha yügüzülüwatqan étnik qirghinchiliq: xitayning kishilik hoquq tajawuzchiliqida ghaljirlishishi" namliq doklat bérishi yighini ötküzgen bolup, yighinda "Uyghur herikiti" teshkilatining bashliqi roshen abbas xanim doklat berdi.

"Uyghur herikiti" teshkilatidin sara xanim xelq'ara kechürüm teshkilati bilen alaqiliship, bu pa'aliyetni uyushturushqa mes'ul bolghan. U bu pa'aliyet heqqide melumat bérip mundaq dédi: "Xelq'ara kechürüm teshkilatining los anzhélis guruppisida élip bérilghan bu qétimliq pa'aliyet Uyghurlar mesilisini anglitish üchün élip bériwatqan bir yürüsh pa'aliyitimizning bir qismidur, kelgüside téximu köp ishlarni qilishni pilanliduq. Biz yerlik kishilerni xitayning élip bériwatqan jinayi qilmishlirini tonush we uninggha qarshi turush üchün emeliy heriket qollinishqa chaqiriwatimiz. Buning bilen birlikte 'Uyghur herikiti' teshkilati yene 'mejburiy emgekning aldini élish qanuni' ni maqullitishqa hesse qoshush üchün tirishiwatidu. Shundaqla sherqiy türkistandiki Uyghur we bashqa musulman milletlerge zulum séliwatqan xitaydin hésab sorash üchün küresh qiliwatidu. Bu qétimliq doklat bérish yighinigha 25 kishi qatnashti, doklatta otturigha qoyulghan mezmunlar muhakime qilindi, inkaslar küchlük boldi, so'allar soraldi. Qatnashquchilarning bu doklattin köngli nahayiti yérim boldi, beziliri bu ishlarni burun peqet anglap baqmighaniken. Ular Uyghurlarning ehwali heqqide téximu köp uchur élish arzusi we yardem qilish niyiti barliqini bildürdi. Biz bu pa'aliyetning nahayiti ünümlük bolghanliqini körüwatimiz we kelgüsidimu dawamliq élip bérishni pilanlawatimiz."

Roshen abbas xanim yighin qatnashquchilirigha Uyghurlarning kimlikini tonushturghandin kéyin, xitayning bu milletni yoqitish üchün qandaq jinayetlerni ötküzüp kelgenlikini birmu bir pakit we misallar bilen chüshendürdi. Uyghurlarning roshen milliy xasliqi, diniy étiqadi we medeniyet üstünlükini hezim qilalmighan xitay tajawuzchilirining bu milletni "Yoshurun xewp" hésablap, resmiy yoqitishqa ötüshining seweblirini xitayning "Bir belwagh bir yol" kéngeymichilikige, jahan'gha xoja bolush qara niyitige, özige yat jimi qowmni boysundurush gherizige baghlap izahlidi.

Roshen abbas xanim bu doklatida Uyghurlar uchrawatqan irqiy qirghinchiliqning her türlük shekillirini ashkarilidi, bu arqiliq xitayning insaniyet oylap baqmighan rezilliklerni qilidighanliqini, xitayning shermendilikige Uyghurlarning béshigha kelgen paji'ening tipik misal bolalaydighanliqini otturigha qoydi؛ yeni "Xitayning epti-beshrisini tonuymen déseng Uyghurlarning haligha baq" dégen pikirni ilgiri sürdi. Arqidinla xitayning "Bir belwagh bir yol" aldamchiliqi arqiliq ajiz ellerni qandaq qerzdar qilip qoyghanliqi, wabani yoshurup 10 milyondin artuq insanni késel qilip, nechche yüz ming insanning ölümige sewebchi bolghanliqini tilgha aldi. U xitay apitining Uyghurlardin halqip dunyagha kéngiyiwatqanliqini, buning aldini almighanda Uyghurlarning béshigha kelgen künning kelgüside bashqa insanlarning béshigha kélishi mumkinlikini eskertip, mundaq dédi: "Xitay nöwette bizni yoqitish bilenla qalmay, dunyagha xojayin bolup bashqa milletlergimu irqiy qirghinchiliq yürgüzüshke, diniy étiqadlarni yoq qilishqa urunushi mumkin. Biz ularning bu rezil niyitini dunya jama'etchilikige bildürüp, ularni buningdin agah bolushqa chaqirishimiz lazim".

Roshen abbas xanim bu doklatida xitaygha tégishke mejburliniwatqan Uyghur ayalliri we xitaylashturuluwatqan Uyghur baliliri uchrawatqan irqiy yoqitish süyqestini alahide tilgha aldi, andin Uyghur ziyaliyliri duch kelgen paji'elik qismetning, medeniyet qirghinchiliqidin halqip ketken irqiy qirghinchiliq ikenlikini, chünki millet serxillirining yétekchi rohidin ayriwétilgen bir milletning mewjutluqining éghir krizisqa uchraydighanliqini, shuning üchün xelq'ara kechürüm teshkilati we bashqa ilmiy teshkilatlar arqiliq ularni qutuldurushqa yol méngishning zörürlükini tekitlidi.

Roshen abbas xanimning bildürüshiche, bu qétimliq doklat bérish pa'aliyitining ötkenki pa'aliyetlerge oxshimaydighan yéri, bashqilargha Uyghurlarning derdini anglitishla emes, belki xitayning rezil mahiyitini ashkarilap, xelq'ara jama'etni xitay apitidin agahlandurush, Uyghurlarning béshigha kelgen bügünki paji'ening kelgüside bashqa milletlerning béshighimu kélishi mumkinlikini eskertish we insanlarni buninggha qarshi emeliy heriket qollinishqa ündesh iken.

Igilishimizche, "Uyghur herikiti" teshkilati yene bu yil 3-aydin bashlap amérika dölet mejliside tonushturulghan "Mejburiy emgekning aldini élish qanun layihesi" ni imzalitish pa'aliyitini bashlighan bolup, amérika kéngesh palatasi we awam palatasi ezalirigha téléfon qilish, xet yézish arqiliq ularning qollishini qolgha keltürüshke tirishqan؛ shundaqla bügün'ge qeder ötküzüp kéliwatqan doklat bérish pa'aliyetliride bu qanun layihisini qollashqa téximu köp awaz toplashni, téximu köp erbablarni qatnashturushni muhim orun'gha qoyup kelgen.

Xelq'ara kechürüm teshkilati 150 tin artuq dölet we rayonda naheqchilikke uchrighan kishilerning hoquqini qoghdaydighan xelq'araliq teshkilat bolup, Uyghur herikiti teshkilatining pa'aliyetlirini izchil qollap kelmekte iken. Roshen abbas xanim 17-aprél bu teshkilatta "Qul ishchi qilin'ghan hedemning mehsulatini sétiwalghuchilar kimler" dégen témida doklat bergenidi.

Toluq bet