Истанбулда икки қетимлиқ шәрқий түркистан җумһурийәтлирини хатириләш паалийити өткүзүлди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2021-11-14
Share
Истанбулда икки қетимлиқ шәрқий түркистан җумһурийәтлирини хатириләш паалийити өткүзүлди 12-Ноябир җүмә күни истанбулдики уйғурлар җәм болуп, 1933-вә 1944-йили қурулған икки қетимлиқ шәрқий түркистан җумһурийәтлирини хатирләш паалийити өткүзүлди.
RFA/Arslan

12-Ноябир җүмә күни истанбулдики уйғурлар җәм болуп, 1933-вә 1944-йили қурулған икки қетимлиқ шәрқий түркистан җумһурийәтлирини хатирләш паалийити өткүзүлди. Зәйтинбурну казличәшмә күлтүр-сәнәт мәркизидә уюштурулған бу паалийәт, қуран кәрим тилавити вә шәрқий түркистан миллий марши оқуш билән башланди.

Istanbulda-Jumhuriyet-Kuni-20211112-07.JPG

Мурасимға түркийәниң һәр қайси сиясий партийәлириниң вәкиллири, аммивий тәшкилатларниң мәсуллири вә хәлқ аммиси болуп көп санда киши қатнашти.

Паалийәт башлиниши билән шәрқий түркситан маарип вә һәмкарлиқ җәмйитиниң баш катипи абдуләһәд абдураһман ечилиши сөзи сөзлиди. У сөзидә 12-ноябирдики бу қутлуқ күндә 20-әсирниң алдинқи йеримида қурулған икки қетимлиқ шәрқий түркситан җумһурийәтлирини хатирләш, шеһитләрни яд етиш вә уларға атап дуа оқуш үчүн җәм болғанлиқини билдүрди, шундақла йиғин қатнашқучилириға тәшәккүр ейтидиғанлиқини ипадилиди.

Istanbulda-Jumhuriyet-Kuni-20211112-02.JPG

Мурасимда сөз қилған түркийәниң сабиқ парламент әзаси, шундақла 21-әсир универиситети қануншунаслиқ факолтеитиниң мудири профессур җәлал әрбай икки қетимлиқ шәрқий түркистан җумһурийитини қурушта муһим рол ойниған тарихий шәхсләрниң исимлирини һөрмәт билән бирму-бир тилға елип өтти вә уларниң роһиға дуа қилди.

Istanbulda-Jumhuriyet-Kuni-20211112-03.JPG

Профессур җәлал әрбай мундақ деди: "хитай вә шуниңға охшаш җаһангир күчләрниң әң муһим сәрмайиси бизләрни бир-биримизгә селип, өзара қаршилаштуруштин ибарәт. Улар пүтүн күчи билән бизләрниң аримизға питнә-иғва терип, инақлиқимизни бузушни, бирликимизни парчилашни мәхсәт қилиду. Бизниң өзара қаршилишип, парчилинип кетишимиз улар үчүн алтундин қиммәттур. Бирақ шәрқий түркистанлиқ қериндашлирим дүшмәнниң бу қилтақлириға писәнт қилмай шәрқий түркистан тәшкилатлар бирликини қурди. Дүшмән мәқстигә йетәлмиди."

Хатириләш паалийитидә саадәт партийәсиниң рәиси тәмәл қарамоллаоғли, йеңидин рифаһ партийәсиниң рәиси фатиһ әрбакан вә шәрқий түркистан тәшкилатлар бирликиниң рәси һидайәтулла оғузханниң шәрқий түркистан җумһурийәт күнини тәбрикләп йоллиған тәбрик телеграммилири оқуп өтүлди.

Мәзкур паалийәт җәрянида сөз қилған келичәк партийәси истанбул шөбисиниң муавин рәиси уғур авни башарир әпәнди уйғурларни қоллап-қуввәтләйдиғанлиқини билдүрди. У шәрқий түркистанда йүз бериватқан зулумларға сүкүт қиливатқанларни тәнқид қилип мундақ деди: "немә үчүн сүкүт қилимиз? немә үчүн у зулумни көрмәскә салимиз? сүкүт қиливатқанлардин шуни сораймәнки, һәмяниңиз виҗданиңизниң алдиға өттиму? немә үчүн у йәрдики зулумға сүкүт қилисиләр?"

Шундин кейин сөз қилған һөр дава партийәси истанбул шөбисиниң муавин рәиси шәрафаттин гүләр мундақ деди: "бу кечә бу залдики яшлар билән бирликтә 1933-йили вә 1944-йили қурулған икки қетимлиқ шәрқий түркистан җумһурийәтлирини хатирилигән болдуқ. Һалбуки, бүгүнки бу паалийәткә қатнашқан иманлиқ вә ихласмән бу яш әвладларниң вәтинигә болған үмиди, маңиму кәлгүсидә чоқум йеңидин шәрқий түркистан җумһурийитиниң қурулидиғанлиқиға үмид ата қилди."

Хатириләш мурасими җәрянида йәнә уйғур өсмүрләр шәрқий түркистан җумһурийтини әсләп, шеир декламатсийә қилди вә нахша орунлиди.

Түркийә-радийо телевизийә идарисиниң сәнәтчиси бунямин ақсүнгур әпәнди дуттар вә равап билән тәңкәш қилип, уйғур тилида "ачил", "учрашқанда" дегәнгә охшаш мәшһур нахшиларни ейтип, йиғин әһлиниң кәйпиятини йоқури әвҗигә көтүрди.

Istanbulda-Jumhuriyet-Kuni-20211112-04.JPG

Йиғинда йәнә қаһраманмараш сүтчи имам универистиниң оқутқучиси доктур алимҗан буғда сөз қилип, 1933-йили қурулған шәрқий түркистан ислам җумһурийитиниң қурулуш җәряни вә йиқилиш сәвәблири тоғрисида қисқичә мәлумат бәрди.

Istanbulda-Jumhuriyet-Kuni-20211112-05.JPG

Униңдин кейиин шәрқий түркистан инсан һәқлирини көзитиш җәмийитиниң баш катипи нуриддин избасар сөз қилип, 1944-йили қурулған шәрқий түркистан җуһмурийити тоғрисида тохталди.

Хатириләш мурасим ахирида дини алим нияз дамолламниң қол көтүрүши билән шеһитләрниң роһиға атап дуа оқулди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт