Istanbulda ikki qétimliq sherqiy türkistan jumhuriyetlirini xatirilesh pa'aliyiti ötküzüldi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2021.11.14
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Istanbulda ikki qétimliq sherqiy türkistan jumhuriyetlirini xatirilesh pa'aliyiti ötküzüldi 12-Noyabir jüme küni istanbuldiki Uyghurlar jem bolup, 1933-we 1944-yili qurulghan ikki qétimliq sherqiy türkistan jumhuriyetlirini xatirlesh pa'aliyiti ötküzüldi.
RFA/Arslan

12-Noyabir jüme küni istanbuldiki Uyghurlar jem bolup, 1933-we 1944-yili qurulghan ikki qétimliq sherqiy türkistan jumhuriyetlirini xatirlesh pa'aliyiti ötküzüldi. Zeytinburnu kazlicheshme kültür-sen'et merkizide uyushturulghan bu pa'aliyet, qur'an kerim tilawiti we sherqiy türkistan milliy marshi oqush bilen bashlandi.

Istanbulda-Jumhuriyet-Kuni-20211112-07.JPG

Murasimgha türkiyening her qaysi siyasiy partiyelirining wekilliri, ammiwiy teshkilatlarning mes'ulliri we xelq ammisi bolup köp sanda kishi qatnashti.

Pa'aliyet bashlinishi bilen sherqiy türksitan ma'arip we hemkarliq jem'yitining bash katipi abdul'ehed abdurahman échilishi sözi sözlidi. U sözide 12-noyabirdiki bu qutluq künde 20-esirning aldinqi yérimida qurulghan ikki qétimliq sherqiy türksitan jumhuriyetlirini xatirlesh, shéhitlerni yad étish we ulargha atap du'a oqush üchün jem bolghanliqini bildürdi, shundaqla yighin qatnashquchilirigha teshekkür éytidighanliqini ipadilidi.

Istanbulda-Jumhuriyet-Kuni-20211112-02.JPG

Murasimda söz qilghan türkiyening sabiq parlamént ezasi, shundaqla 21-esir uniwérisitéti qanunshunasliq fakoltéitining mudiri proféssur jelal erbay ikki qétimliq sherqiy türkistan jumhuriyitini qurushta muhim rol oynighan tarixiy shexslerning isimlirini hörmet bilen birmu-bir tilgha élip ötti we ularning rohigha du'a qildi.

Istanbulda-Jumhuriyet-Kuni-20211112-03.JPG

Proféssur jelal erbay mundaq dédi: “Xitay we shuninggha oxshash jahan'gir küchlerning eng muhim sermayisi bizlerni bir-birimizge sélip, öz'ara qarshilashturushtin ibaret. Ular pütün küchi bilen bizlerning arimizgha pitne-ighwa térip, inaqliqimizni buzushni, birlikimizni parchilashni mexset qilidu. Bizning öz'ara qarshiliship, parchilinip kétishimiz ular üchün altundin qimmettur. Biraq sherqiy türkistanliq qérindashlirim düshmenning bu qiltaqlirigha pisent qilmay sherqiy türkistan teshkilatlar birlikini qurdi. Düshmen meqstige yételmidi.”

Xatirilesh pa'aliyitide sa'adet partiyesining re'isi temel qaramolla'oghli, yéngidin rifah partiyesining re'isi fatih erbakan we sherqiy türkistan teshkilatlar birlikining re'si hidayetulla oghuzxanning sherqiy türkistan jumhuriyet künini tebriklep yollighan tebrik télégrammiliri oqup ötüldi.

Mezkur pa'aliyet jeryanida söz qilghan kélichek partiyesi istanbul shöbisining mu'awin re'isi ughur awni basharir ependi Uyghurlarni qollap-quwwetleydighanliqini bildürdi. U sherqiy türkistanda yüz bériwatqan zulumlargha süküt qiliwatqanlarni tenqid qilip mundaq dédi: “Néme üchün süküt qilimiz? néme üchün u zulumni körmeske salimiz? süküt qiliwatqanlardin shuni soraymenki, hemyaningiz wijdaningizning aldigha öttimu? néme üchün u yerdiki zulumgha süküt qilisiler?”

Shundin kéyin söz qilghan hör dawa partiyesi istanbul shöbisining mu'awin re'isi sherafattin güler mundaq dédi: “Bu kéche bu zaldiki yashlar bilen birlikte 1933-yili we 1944-yili qurulghan ikki qétimliq sherqiy türkistan jumhuriyetlirini xatiriligen bolduq. Halbuki, bügünki bu pa'aliyetke qatnashqan imanliq we ixlasmen bu yash ewladlarning wetinige bolghan ümidi, mangimu kelgüside choqum yéngidin sherqiy türkistan jumhuriyitining qurulidighanliqigha ümid ata qildi.”

Xatirilesh murasimi jeryanida yene Uyghur ösmürler sherqiy türkistan jumhuriytini eslep, shé'ir déklamatsiye qildi we naxsha orunlidi.

Türkiye-radiyo téléwiziye idarisining sen'etchisi bunyamin aqsün'gur ependi duttar we rawap bilen tengkesh qilip, Uyghur tilida “Achil”, “Uchrashqanda” dégen'ge oxshash meshhur naxshilarni éytip, yighin ehlining keypiyatini yoquri ewjige kötürdi.

Istanbulda-Jumhuriyet-Kuni-20211112-04.JPG

Yighinda yene qahramanmarash sütchi imam uniwéristining oqutquchisi doktur alimjan bughda söz qilip, 1933-yili qurulghan sherqiy türkistan islam jumhuriyitining qurulush jeryani we yiqilish sewebliri toghrisida qisqiche melumat berdi.

Istanbulda-Jumhuriyet-Kuni-20211112-05.JPG

Uningdin kéyi'in sherqiy türkistan insan heqlirini közitish jem'iyitining bash katipi nuriddin izbasar söz qilip, 1944-yili qurulghan sherqiy türkistan juhmuriyiti toghrisida toxtaldi.

Xatirilesh murasim axirida dini alim niyaz damollamning qol kötürüshi bilen shéhitlerning rohigha atap du'a oquldi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.