Tonulghan türkolog, Uyghurshunas proféssor kemal er'aslan alemdin ötti

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2022.07.14
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Tonulghan türkolog, Uyghurshunas proféssor kemal er'aslan  alemdin ötti
TDK

Türkiyede tonulghan türkolog, Uyghurshunas, tonulghan qedimki Uyghur tili we chaghatay tili tetqiqatchisi, pénsiyege chiqqan proféssor kemal er'aslan ependi 7-ayning 13-küni chüshte istanbulda alemdin ötti.

Türkiyede shundaqla türk dunyasida qedimki Uyghur tili, chaghatay tili, elishir newa'iــy we xoja exmet yesewi tetqiqati bilen tonulghan türkolog, Uyghurshunas proféssor kemal er'aslan ependining wapati türkiyediki türkologlarni, Uyghur ziyaliylirini matemge chömdürdi. Uyghur ziyaliyliri hemme birdek kemal er'aslanning wapatining Uyghur tetqiqatidiki zor bir yoqitish ikenlikini tekitleshti.

Proféssor kemal er'aslan ependining “Qedimki Uyghur tilining grammatikisi”, “Türkiy tillar diwanidiki shé'irlar”, “Elishir newa'iــy we uning shé'irliri ”, “Chaghatay edebiyati” we “Qaraxanilar tili” qatarliq köp sanda kitab we maqaliliri élan qilin'ghan.

Bu munasiwet bilen dunya Uyghur qurultiyi wexpisi, türkiyediki sherqiy türkistan ammiwi teshkilatliri we Uyghur ziyaliyliri ijtima'iy taratqular arqiliq bayanat élan qilip, öz teziyelirini bildürdi.

D u q wexpisi re'isi abduréshit abdulxemit ependi merhum kemal er'aslan ependining ilmiy hayatida qedimki Uyghur tili, türkiy tillar diwani, chaghatay tili toghrisida eng köp kitab we maqalisi élan qilghan alimlardin biri ikenlikini, uning wapatining Uyghurlar üchün chong yoqitish ikenlikini bildürdi.

92 Yashta alemdin ötken proféssor doktor kemal er'aslan ependi uzun yil istanbul uniwérsitéti türk tili we edebiyati fakültétida qedimki Uyghur tili we chaghatay tillirida ders bergendin sirt bir mezgil konyadiki seljuq uniwérsitétida mudirliq wezipisimu ötigen. U, uniwérsitétta oquwatqan yillirida tonulghan Uyghurshunas exmet jafer'oghlu we wén'giriyelik türkolog “Chaghatay tili qollanmisi” namliq kitabning aptori janos ekkmann, tonulghan türkolog rishit rehmeti arat qatarliq kishilerdin ders alghan. U, türkiyening ichi-sirtida ötküzülgen her xil ilmiy muhakime yighinlirigha qatniship, qedimki Uyghur tili, xaqaniye tili, chaghatay tili we elishir newa'iــy toghrisida doklatlarni bergen. Uninggha elishir newa'iــy heqqide élip barghan tetqiqatliri üchün özbékistan 2001- yili sherep médali bergen.

7-Ayning14- küni istanbuldiki fatih meschitide merhumning méyit namizi chüshürülgendin kéyin istanbulning asiya tereptiki chamlija mazarliqida depine qilindi. Merhumning depine murasimigha istanbul uniwérsitétining rehberliri, köp sandiki oqutquchilar, u yétishtürgen türkologlar we awam xelqtin bolup köp sanda kishi qatnashti.

Izmirdiki ege uniwérsitéti proféssori doktor alimjan inayet ependi, merhum kemal er'aslan ependining dangliq bir türkolog, chaghatay tili we qedimki Uyghur tili tetqiqatida tonulghan kishi ikenlikini, hazirghiche köp kitab we ilmiy maqale yézip neshr qildurghanliqini, bulardin sirt köp sanda doktorluq dissértatsiyesige yétekchilik qilghanliqini we Uyghurshunasliqqa zor töhpe qoshqanliqini tekitlidi.

Uyghur ziyaliysi hamutxan köktürk ependi türkiyede Uyghur tetqiqatining nahayiti uzun tarixqa ige ikenlikini, merhumning hayat waqtida Uyghurshunasliqqa qoshqan töhpisining zor ikenlikini, uning wapatining zor yoqitish ikenlikini tilgha aldi.

Kemal er'aslan 1930-yili türkiyening diyarbaqir wilayitide türk millitidin bolghan bir a'ilide dunyagha kelgen. Istanbul uniwérsitétining türk tili we edebiyati fakultétini püttürgendin kéyin, bir mezgil toluq ottura mektepte oqutquchi bolup ishligen, 1970-yilidin 2000-yili pénsiyege chiqquche uniwérsitétlarda oqutquchiliq we mudirliq qilghan. U, hayatida köp sanda kitab we maqale yazghan bolup, buning ichide “Qedimki Uyghur tilining grammatikisi”, “Chaghatay edebiyati” we elishir newa'iــy heqqidiki kitabliri

Türkologiye ilmi saheside muhim orunda turush bilen bu sahediki mutexessislerning izchil qollinish we paydilinish menbeliri bolup kelmekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.