Istanbulda “Sherqiy türkistanda dawamlishiwatqan irqiy qirghinchiliq” namliq axbarat élan qilish yighini ötküzüldi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2021.12.10
Istanbulda “Sherqiy türkistanda dawamlishiwatqan irqiy qirghinchiliq” namliq axbarat élan qilish yighini ötküzüldi “Xelq'ara kishilik hoquq küni” munasiwiti bilen istanbulda ötküzülgen “Sherqiy türkistanda dawamlishiwatqan irqiy qirghinchiliq” témidiki axbarat élan qilish yighinidin körünüsh. 2021-Yili 10-dékabir, türkiye.
RFA/Arslan

10‏-Dékabir “Xelq'ara kishilik hoquq küni” munasiwéti bilen istanbulda “Sherqiy türkistanda dawamlishiwatqan irqiy qirghinchiliq” dégen témida axbarat élan qilish yighini ötküzüldi. Yighinda xitayning sherqiy türkistan xelqi üstidin yürgüziwatqan kishilik hoquq depsendichiliki we irqiy qirghinchiliq siyasitige xatime bérilishi üchün dunya jama'itini heriketke ötüshke chaqiriq qilindi.

Bu yighinni xelq'ara sherqiy türkistan teshkilatlar birliki, dunya Uyghur qurultiyi wexpi we Uyghur akadémiyesi wexpi teshkilatlar birlikte uyushturdi. Bu yighin'gha anadolu agéntliqi, roytérs agéntliqi we el-jezire téléwiziye qanili qatarliq chong axbaratlarning muxbirlirimu qatnashti.

“Xelq'ara kishilik hoquq küni” munasiwiti bilen istanbulda ötküzülgen “Sherqiy türkistanda dawamlishiwatqan irqiy qirghinchiliq” témidiki axbarat élan qilish yighinida muxbirlar. 2021-Yili 10-dékabir, türkiye.
“Xelq'ara kishilik hoquq küni” munasiwiti bilen istanbulda ötküzülgen “Sherqiy türkistanda dawamlishiwatqan irqiy qirghinchiliq” témidiki axbarat élan qilish yighinida muxbirlar. 2021-Yili 10-dékabir, türkiye.

Yighinda aldi bilen xelq'ara sherqiy türkistan teshkilatlar birlikige wakaleten sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyitining bash katipi abdul'ehed abduraxman kishilik hoquq depsendichiliklerge alaqidar teyyarlighan bayanatni oqup ötti. Kéyin dunya Uyghur qurultiyi wexpining re'si abduréshit abdulhemit, Uyghur akadémiyesi wexpining bash katipi doktur shewket nasir, sherqiy türkistan ölimalar birlikining re'is wekili mexmutjan damollam qatarliqlar söz qilip, xitayning Uyghurlar üstidin yürgüziwatqan kishilik hoquq depsendichilikliri we irqiy qirghinchiliqi toghrisida toxtaldi.

Abdul'ehed abduraxman ependi mundaq dédi: “Biz sherqiy türkistan ijtima'iy teshkilatliri bolüsh süpitimiz bilen ishghalchi xitayning sherqiy türkistan xelqige qarshi 72 yildin buyan yürgüziwatqan kishilik hoquq depsendichiliklirige qarshi küresh qiliwatimiz. Xitay kommunist partiyesi hakimiyetni qolgha alghan kündin buyan, omumiy jehettin xitay puqralirigha, bolupmu sherqiy türkistan, tibet we ichkiy mungghuliyege oxshash ishghal qiliwalghan rayonlarning xelqlirige oxshimighan shekilde qanunsiz usullar bilen hujum qilip kishilik hoquqlirini depsende qiliwatidu. Xitay ishghalchi hakimiyiti yürgüziwatqan qiyin-qistaq, ziyankeshlik, irqiy qirghinchiliq we asimilatsiye siyasiti ‛b d t kishilik hoquq xitabnamisi‚ ning maddilirigha xilaptur.”

Abdul'ehed abduraxman yene “Uyghur sot kollégiyesi” teripidin “Xitay hökümiti Uyghurlar üstidin irqiy qirghinchiliq qilmaqta” dégen hökümning chiqirilghanliqini tebrikilidi. U mundaq dédi: “9‏-Dékabir ‛Uyghur sot kollégiyesi‚ xitayning sherqiy türkistanda irqiy qirghinchiliq jinayiti sadir qiliwatqanliqini delil-ispatlar bilen ispatlap chiqti. Xitayning bu jinayi qilmishning ‛xelq'ara irqiy qirghinchliqning aldini élish ehdinamisi‚ ning maddilirida körsitilgen jinayetlerge mas kélidighanliqini élan qildi. Shuning bilen sherqiy türkistanda dawamlishiwatqan irqiy qirghinchiliq xelq'ara qanun da'irisi ichide ispatlandi. Biz bu toghra qararni alghan ‛Uyghur sot kollégiyesi‚ ni tebrikleymiz. Bu munasiwet bilen biz eng deslep türkiye jumhuriyitini, shundaqla dunyadiki bashqa döletlerni xitayning bu irqiy qirghinchiliqigha qarshi kéreklik qedemlerni bésishqa chaqriq qilimiz.”

Dunya Uyghur qurultiyi wexpining re'isi abduréshit abdulhemit ependi ziyaritimizni qobul qile'ip, “B d t kishilik hoquq xitabnamisi” de belgilen'gen heq-hoquqlardin bügün sherqiy türkistan xelqining héch qandaq behriman bolalmaywatqanliqini, bu heq-hoquqlarning kommunist xitay hakimiyiti teripidin depsende qilinwatqanliqini ilgiri sürdi. U sherqiy türkistan xelqi élip bériwatqan küreshlerning kishilik heq-hoquqi, tupraq heq-hoquqi we igilik heq-hoquqi eng négizlik hoquqlar toghrisida boluwatqanliqini tekitlidi.

Abduréshit abdulhemit ependi, “Uyghur sot kollégiyesi” ning “Xitay hökümiti Uyghurlar üstidin irqiy qirghinchiliq élip bériwatidu” dégen hökümining sherqiy türkistan xelqi üchün dewr bölgüch ehmiyetke ige bir tarixiy qarar bolghanliqini ilgiri sürdi. Bu qararning élinishida dunya Uyghur qurultiyi we muhajirettiki bashqa sherqiy türkistan teshkilatlirining ortaq tirishchanliqining muhim rol oynighanliqini eskertip ötti

Doktur shewket nasir ependi, “Uyghur sot kollégiyesi” teripidin chiqirilghan “Irqiy qirghinchiliq” hökümining Uyghur dawasi üchün 70 yildin buyan xelq'arada qolgha kelgen chong bir netije'ikenlikini bildürdi.

Doktur shewket nasir axirida dunya jama'itini Uyghurlarni qollashqa chaqriq qildi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.