Férnendo birgés: "Xitayning kishilik hoquq kéngishining da'imiy ezaliqigha teyinlinishi-'tülke' ni 'toxu' gha qarawul qilip qoyghanliq"

Muxbirimiz nur'iman
2020-04-20
Élxet
Pikir
Share
Print
B d t kishilik hoquq kéngishining da'imiy ezaliqigha teyinlen'gen xitay dölet kabinétining da'imiy ishlargha mes'ul mu'awin bash ministiri jyang du'en yighinda söz qilmaqta. 2020-Yili 2-aprél, jenwe.
B d t kishilik hoquq kéngishining da'imiy ezaliqigha teyinlen'gen xitay dölet kabinétining da'imiy ishlargha mes'ul mu'awin bash ministiri jyang du'en yighinda söz qilmaqta. 2020-Yili 2-aprél, jenwe.
unwatch.org

Igilinishiche, wakaletsiz milletler teshkilati, dunya Uyghur qurultiyi, Uyghur kishilik hoquq qurulushi qatarliq 82 organ we teshkilat birliship b d t kishilik hoquq kéngishige muraji'etname yollighan. Mezkur muraji'etnamide xitay dölet kabinétining da'imiy ishlargha mes'ul mu'awin bash ministiri jyang du'enning b d t kishilik hoquq kéngishining da'imiy ezaliqigha teyinlen'genlikige qattiq naraziliq bildürülgen. Melum bolushiche, xitayning mu'awin bash ministiri jyang du'en 2020-yili 4-ayning 1-künidin 2021-yili 3-ayning 31-künigiche b d t kishilik hoquq kéngishining da'imiy ezaliqigha teyinlen'gen bolup, yuqiriqi birleshme muraji'etnamide uni wezipisidin derhal élip tashlash telep qilin'ghan.

Birleshme muraji'etname ayrim-ayrim halda b d t ning bash katipi antoniyo gutérrés ependi, omumiy yighin üchinchi komitétining re'isi kristiyan brawn ependi, b d t kishilik hoquq kéngishining re'isi élizabét tichi-fislbérgér xanim, b d t kishilik hoquq aliy komissari mishél bachélét xanim we xitayni kishilik hoquq kéngishining da'imiy hey'et ezaliqigha körsetken asiya-tinch okyan rayoni guruppisining 55 ezasigha sunulghan. Uningda xitayning b d t kishilik hoquq kéngishining da'imiy hey'et ezaliqini emeldin qaldurush telep qilin'ghan.

"Büyük éra" gézitining 8-apréldiki xewirige asaslan'ghanda, amérika jumhuriyetchiler partiyesining yette neper kéngesh palata ezasi b d t ning bash katipi antoniyo gutérrésqa birleshme mektup teyyarlap, xitayning mu'awin bash ministirining birleshken döletler teshkilati kishilik hoquq kéngishining da'imiy hey'et ezaliqigha teyinlinishige qarshi turghan iken.

Wakaletsiz milletler teshkilati siyasiy analiz bölümining diréktori férnendo birgés bu birleshme muraji'etname heqqide toxtilip, mundaq dédi: "Xitay yéngidin da'imiy ezaliqqa teyinlen'gen bu orun b d t diki nahayiti küchlük bir orun. Chünki kishilik hoquq kéngishi birleshken döletler teshkilatining kishilik hoquq mesililiride qarar chiqirishida muhim rol oynaydu. Bundaq kétiwerse, xitay ünümlük halda birleshken döletler teshkilatining 17 türlük tertipini ajizlashturalaydu. Buning bilen xitayning birleshken döletler teshkilatida, bolupmu kishilik hoquq kéngishide tesiri künsayin küchiyidu. Xitay özining menpe'itige uyghun shekilde b d t ning sistémisini kontrol qilishqa bashlaydu. Yeni xitayning bu qétimliq kishilik hoquq kéngishining da'imiy ezaliqigha teyinlinishini esla qobul qilghili bolmaydu. Bu xuddi 'tülke' ning 'toxu' gha qarawul bolushini qobul qilghili bolmighandekla bir ish, xalas."

Birleshme muraji'etnamide birleshken döletler teshkilati kishilik hoquq kéngishidek bundaq bir tesiri küchlük orun'gha xitayning da'imiy eza bolup teyinlinishi uzun yillardin béri xitayning kishilik hoquq depsendichilikige uchrawatqan, ümidini birleshken döletler teshkilatigha baghlap kéliwatqan Uyghur, tibet qatarliq milletlerni qattiq ümidsizlendüridighanliqi tekitlen'gen. Muraji'etnamide yene xitayning korona wirusi heqqide heqiqiy uchurlarni yetküzüshke tirishqan doxtur li wénlyang qatarliqlarni basturush arqiliq dunya sehiye teshkilatigha xata uchur yetküzüp, dunyagha balayi'apet élip kelgenliki eskertilgen.

Dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysa ependi "Xitayni b d t kishilik hoquq kéngéshining da'imiy ezaliqigha teyinlesh birleshken döletler teshkilati ötküzgen eng chong xataliq," dédi. U yene mundaq dédi: "Xitayning bu organdiki da'imiy ezaliqi xuddi 'qoyni börige hawale qilghanliq" bilen oxshash bolidu. Xitay uzun yillardin béri birleshken döletler teshkilatida Uyghur we tibetlerning awazini boghushqa heriket qilip kéliwatqan idi. Xitayning bu orun'gha bash tiqishi bizning bundin kéyin téximu köp awarichilikke uchraydighanliqimizdin dérek béridu. Birleshken döletler teshkilatining bu xataliqni derhal tüzitishi intayin zörür."

Toluq bet