Norwégiye nobél komitéti ilham toxtini 2018-yilliq nobél mukapati namzatliri tizimlikige kirgüzdi

Muxbirimiz méhriban
2018-05-01
Élxet
Pikir
Share
Print
Sürette, ilham toxti léksiye sözlewatqan sinipqa kaméra ornitip qoyulghanliqi körsitilgen. 2010-Yili 12-iyun, béyjing.
Sürette, ilham toxti léksiye sözlewatqan sinipqa kaméra ornitip qoyulghanliqi körsitilgen. 2010-Yili 12-iyun, béyjing.
AFP

Gérmaniyediki "Ilham toxti guruppisi" ning bashliqi enwerjan ependi 26-aprél küni radiyomiz ziyaritini qobul qilip, ilham toxtining norwégiye nobél komitéti teripidin 2018-yilliq nobél tinchliq mukapatining namzatliri tizimlikige kirgüzülgenlik xewirini yetküzdi.

Enwerjan ependi, ilham toxtini nobél tinchliq mukapatigha namzat qilip körsitish xizmiti bultur 9-ayda bashlan'ghandin buyan, bu xizmetke nurghun kishilerning japaliq ejrining singgenlikini bayan qildi. U, aldinqi hepte norwégiye nobél komitétidin ilham toxtining 2018-yilliq nobél tinchliq mukapati namzatlirining biri bolup qobul qilin'ghanliq xewirini anglap, özining tolimu hayajanlan'ghanliqini bildürdi.

"Ilham toxti guruppisi" ning mu'awin bashliqi mari holizman xanimmu fransiyedin radiyomiz ziyaritini qobul qilip, ilham toxtini 2018-yilliq nobél tinchliq mukapatigha namzat qilip körsitish xizmitini "Ilham toxti guruppisi" bilen "Tehdit astidiki milletler teshkilati" birlikte élip barghanliqini we bu xizmetning asan'gha toxtimighanliqini bildürdi.

U mundaq dédi: "Ilham toxtini 2018-yilliq nobél tinchliq mukapatigha namzat qilip körsitishke imza toplash xizmitini 'ilham toxti guruppisi' we o n p o, yeni 'tehdit astidiki milletler teshkilati' birlikte élip barduq. Ikki teshkilat birlikte ilham toxtini 2018-yilliq nobél tinchliq mukapatigha namzat qilip körsitishni xalaydighan kishilerni izdiduq. Buninggha imza qoyidighan kishiler choqum xelq'arada tonulghan shexsler bolushi kérek bolghini üchün bu xizmet heqiqeten asan'gha toxtimidi. Imza qoyghanlar arisida ilgiri nobél mukapatigha érishken dangdar shexsler, ijtima'iy penler, bolupmu siyaset we qanun saheside xelq'arada tonulghan proféssorlar, alimlar we dölet erbabliri bar. Biz yawropa döletliridiki bir qisim parlamént ezaliri, yawropa ittipaqidiki bir qisim tonulghan siyasiy erbablarning imzasini élish sheripige érishtuq. Elwette, eger melum bir döletning prézidéntining imzasini alalighan bolsaq, u chaghda téximu yaxshi bolatti."

Mary holizman xanim yene ilham toxtining norwégiye nobél komitéti teripidin 2018-yilidiki 330 neper nobél tinchliq mukapati namzatlirining biri süpitide tizimliktin orun alghanliqidin söyün'gen bolsimu, emma bu ehwalning ilham toxti we uning a'ilisige téximu zor bésim élip kélishige bolghan endishisinimu yoshurup olturmidi. 

"Eger nobél tinchliq mukapati sahibi lyu shyawbo paji'esi yüz bermigen bolsa, men ilham toxtining nobél tinchliq mukapatigha namzat qilip tallinishini ilham toxti we barliq we Uyghurlar üchün zor ehmiyetke ige bir ehwal dep qaraytim. Chünki bu sewebtin pütkül dunya ilham toxtigha oxshash bir Uyghurning tinchliq yoli arqiliq öz xelqining hoquqlirini qoghdawatqanliqini bilidu. Bolupmu ilham toxtining tinchliq yoli arqiliq xitay hökümiti bilen di'alog ötküzgenlikidek heqiqetni bilidu. Mana bu nuqtidin alghanda, ilham toxtining nobél tinchliq mukapatigha namzat bolup tallinishi intayin muhim tarixiy ehmiyetke ige. Emma méning endishem shuki, lyu shyawbo mana mushu nobél tinchliq mukapatini alghandin kéyinmu, hetta paji'elik halda ölüp ketküche xitay hökümitining ziyankeshlikige uchridi. Shunga biz bu tirishchanliqimiz eksiche xitay hökümitining ilham toxti we uning a'ilisige bolghan bésimini téximu kücheytishige seweb bolup qélishidin ensirimektimiz." 
"Ilham toxti guruppisi" ning bashliqi enwer ependining qarishiche, Uyghurlarning qanuniy heqlirini telep qilghanliqi üchün xitay hökümiti teripidin naheq halda ömürlük qamaq jazasigha höküm qilin'ghan ilham toxti we xitay hökümitining qattiq basturushigha uchrawatqan bir pütün Uyghur xelqi üchün éytqanda, ilham toxtining xelq'araliq mukapatlargha namzat qilip körsitilishi intayin muhim ehmiyetke ige iken.

Mariy holizman xanimmu ilham toxtining Uyghurlarning qanuniy heq-hoquqlirini tinchliq yoli bilen xitay hökümitidin ashkara telep qilghan bir ezimet ikenlikini bildürüp, dunyaning öz xelqi üchün bedel töligen bundaq qehrimanni étirap qilishi lazimliqini we uni untup qalmasliqini ümid qilidighanliqini bildürdi. U yene ilham toxtini dunyadiki dangliq kishilik hoquq mukapatlirigha dawamliq tewsiye qilishining intayin muhim ehmiyetke ige ikenlikini tekitlidi. 

U mundaq dédi: "Ilham toxti özining xitay hökümiti teripidin tutqun qilinidighanliqini bilip turuqluq, Uyghurlarning tengsiz mu'amilige uchrawatqanliqini dunyagha anglatti. Xitay hökümitidin Uyghurlarning qanuniy heqlirini tinchliq yoli bilen ashkara telep qilish yolini tallidi. Mana bu nuqtidin alghanda, u bizning uning üchün heqqaniyet telep qilishimizni we awazimizni qoyup bérip towlishimizni elwette xalaydu! shunga biz bu yolni talliduq. Ilham toxtining nobél tinchliq mukapatigha namzat qilip körsitilishi xelq'arada adalet we heqiqetni qoghdash üchün küresh qilghuchilarning untulmaydighanliqi ispatlashta muhim ehmiyetke ige."

Toluq bet