Рабийә қадир ханим хитайниң гуаңшида тутулған уйғурлар арисида ана, балилар барлиқини йошурғанлиқини әйиблиди

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2014-12-25
Share
rabiye-yaponiye-yighin-soz.jpg Д у қ рәиси рабийә қадир ханим мухбирларни күтүвелиш йиғинида сөз қилмақта. 2013-Йили 20-июн, токйо.
AFP

Хитай мәтбуатлири мушу айниң 21-күни вийетнамға қанунсиз өтүшкә урунған 22 нәпәр диний радикал унсурни тутқанлиқини вә булардин қаршилиқ көрсәткән бирини етип ташлиғанлиқини елан қилған иди. Мухбиримизниң бүгүнки ениқлашлири давамида, шу күнки тутқунлар арисида 17 нәпәр аял вә балиниң барлиқи ашкариланди. Бу мунасивәт билән уйғур миллий һәрикити рәһбири рабийә қадир ханим радиомизға баянат берип, хитайниң мәзкур тутқунларниң арисида аял, балиларниңму барлиқини йошурғанлиқини әйиблиди; у йәнә хитайниң делони тәкшүрмәй турупла тутқунларға диний радикал унсурлар дәп қалпақ кийдүрүшини тәнқид қилди. Рабийә ханимниң баян қилишичә, хитай тәрәп өзлириниң бастуруш сияситиниң нәтиҗиси болған бу паҗиәлик вәқәни дуняға йәнә бурмилап вә пәрдазлап мәлум қилмақта.

Хитай мәтбуатлириниң ашкарилишичә, мушу айниң 21-күни гуаңшиниң суңзо шәһәрлик сақчи тармақлири яң фамилилик бир адәм әткәсчисиниң аталмиш диний радикаллар гуруһини вийетнамға йөткәш үчүн һәрикәт қиливатқанлиқи һәққидә учур тапшурувалған. Нәтиҗидә суңзо шәһәрлик разведка әтрити, террорлуққа қарши туруш әтрити, чегра мудапиә әтрити қатарлиқ 4 әтрәт һәрикәткә өтүп кәч саәт 10 мәзгиллиридә икки аптомобилда кетиватқан мәзкур гуруппини қоршавға алған. Сақчи тәрәп тутқунларниң қоллириға койза селиватқанда, тутқунлардин бир нәпири сақчи ляв шүәнкәйгә пичақ билән һуҗум қилған; пичақ ляв шүәнкәйниң көксигә урулған, әмма ляв шүәнкәйниң көксидә мудапиә қалқини болғачқа, 3 қетим урулған пичақ ляв шүәнкәйгә зәхмә йәткүзәлмигән. Арқидин тутқун һуҗумчи пичақни ляв шүәнкәйниң боюн вә янпаш қисмиға қаритип һуҗум қилған, бу чағда у, башқа сақчилар тәрипидин етиветилгән. Хитай мәтбуатлири һазирға қәдәр вәқәниң мушунчилик қисминила ашкарилиған һәмдә тутқунларниң миллий кимлики һәққидә мәлумат бәрмигән иди. Әмма мәзкур тәвәликтә йеқинқи йиллардин йүз бәргән вәқәләр зәнҗири, тутқунларниң уйғур икәнлик еһтималлиқини гәвдиләндүргән.

Мухбиримизниң бүгүн вәқә йүз бәргән шәһәрдики алақидар орунлардин әһвал игилиши давамида, мәзкур вәқәдә тутулған гумандарларниң уйғур икәнлики ашкариланди, йәнә ашкарилинишичә, тутқунларниң ичидә 9 аял вә 8 бала болуп җәмий 17 ‏ нәпәр ана, бала шәһәрдики мәлум бир қамақханида тутуп турулмақта. Вәқәдин хәвәр тапқан дуня уйғур қурултийи рәиси рабийә қадир ханим хитайниң тутқунлар арисида ана вә балилар барлиқидәк бир реаллиқини йошурғанлиқини тәнқид қилди. Рабийә ханим "тутқунлар арисида ана вә балиларниңму барлиқи уларниң зулумға учриған вә зулумдин қачқан, 3-бир дөләттин инсаний ярдәм күткән, бигунаһ инсанлар икәнликиниң ишарити" деди. Мухбиримизниң бүгүнки ениқлишидин йәнә ашкарилинишичә, вәқәгә четишлиқ гумандарлардин әрләр айрим бир җайда тутуп туруп тәкшүрүлмәктә. Рабийә ханим бүгүн радиомизға бәргән баянатида, хитайниң гумандарлар үстидики тәкшүрүш техи аяғлашмай, һәтта башланмай туруп, уларни дуняға диний радикал унсурлар дәп елан қилғанлиқини әйиблиди. Рабийә ханим вәқә мәйданида етиветилгән тутқунға хитай тәрәпниң һәддидин зиядә күч қолланғанлиқини, әслидә хитай сақчилириниң тутқунни атмай туруп бойсундуруш имкани барлиқини илгири сүрди.

Рабийә ханимниң баян қилишичә, бу вәқә уйғурларға қарита хитай дөлити йүргүзүватқан зораван вә бастуруш сияситиниң йәнә бир ипадиси. Рабийә ханим бу һәқтики сөзидә "мана бу паҗиә, уйғурларниң бүгүн немә үчүн хитай һакимийитигә қарши тинимсиз қаршилиқ көрситишиниң, шундақла тайланд қатарлиқ дөләтләргә коллектип һалда қечишиниң сәвәбини чүшәндүрүп берәләйду" деди. Рабийә ханим йәнә, хитайниң та бүгүнгә қәдәр йәни вәқә йүз берип 5-күнигә қәдәм қойғанға қәдәр, вәқәгә четилип тутулғанлар арисида анилар вә балилар барлиқини йошурғанлиқини, "бир қанун дөлитиниң иши әмәс" деди. У сөзидә дуня җамаитигә хилап қилип, "хитай уйғурларниң бешиға кәлгән һәр бир паҗиәлик вәқәдин, өзлиригә дәрс елиш уяқта турсун, униңдин дөләт мәнпәәти үчүн нәп қазинишқа урунуватиду" деди. Рабийә ханимниң билдүрүшичә, хитай вәқә һәққидики хәвәрдә диний радикаллиқни тилға елиш, сақчиларға көрситилгән қаршилиқни гәвдиләндүрүш вә вәқәдики ана- балилар һәққидики мәлуматни йошуруш арқилиқ, хәлқара җамаәтниң мәзкур кишиләргә қарита һесдашлиқиниң алдини елиш вә уларға қарита қолланған вә қолланғуси қаттиқ бир тәрәп қилиш чарисини дуня җамаитигә қобул қилдурушқа урунмақта.

Юқирида гуаңшидин вийетнамға қечиш сәпиридә тутулған гумандарлар арисида ана, балилар барлиқи вә бу әһвалниң хитай тәрипидин йошурулғанлиқиға қарита дуня уйғур қурултийиниң инкасни аңлидиңлар.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт