Xu jya, wo'ésér qatarliqlar, tordashlarni jewherning dadisi ilham toxtini qoyup bérish heqqidiki chaqiriqigha awaz qoshushqa chaqirdi

Muxbirimiz méhriban
2014-02-20
Share
ilham-toxti-jewher-indian-university-elliot-sperling-305.png Amérikining indiyana ünwérsititining profésiri élliyot spérling ependi 16-féwral küni ilham toxti toghrisida léksiye sözlimekte. Yandikisi ilham toxtining shu ünwérsititta oquwatqan qizi jewher ilham.
Photo: RFA


15 - Yanwar küni ilham toxti ependi tutqun qilin'ghandin buyan, xitaydiki kishilik hoquq pa'aliyetchiliridin xu jya, wo'ésér, wang lishyung qatarliqlar ilham ependi we uning oqughuchilirining ehwaligha yéqindin köngül bölüp kelmekte.

Ular17 - yanwar küni xitay da'irilirini ilham toxtini shertsiz qoyup bérishke chaqiriq qilip, ilham toxti ependini qoyup bérish heqqidiki imza toplash pa'aliyitini bashlighan idi. Xu jya we wo'ésér qatarliq kishilik hoquq pa'aliyetchiliri 19 - ,20 - féwral künliri yene twitérda chaqiriq qilip,ilham ependige köngül bölidighan dostlarni ilham toxtining qizi jewherning dadisi ilham toxtini qoyup bérish heqqide twitérgha yollighan chaqiriqigha awaz qoshushqa chaqirdi.

Béyjingdiki kishilik hoquq pa'aliyetchisi xu jya we tibet öktichi yazghuchisi wo'ésér qatarliqlar bügün twitér torida chaqiriq élan qilip, téximu jiq tordashlarni xitay da'iriliri tutqun qilghan Uyghur öktichisi ilham toxti ependini qoyup bérish chaqiriqigha awaz qoshushqa dewet qildi.

Xitay hökümitining siyasitini tenqidligenliki üchün bir qanche qétim xitay türmiside yatqan, üzlüksiz halda teqip astigha élinip kéliwatqan ataghliq xitay öktichisi xu jya 20 - féwral twitérda tordashlarni 15 - yanwar küni xitay da'iriliri teripidin tutqun qilin'ghan Uyghur öktichi ziyaliysi ilham toxtining ehwaligha köngül bölüshke chaqirdi.

Xu jya twitér torida,“Hazir béyjingda 20 - féwral kéche, nechche sa'ettin kéyinla 2014 - yil 21 - féwral jüme küni kiridu.Jüme küni Uyghur ziyaliysi ilham toxti ependi tutqun qilin'ghinigha 37 kün tolidu. Emma béyjing we shinjangdiki atalmish dölet amanliqini qoghdash saqchiliri ilham ependining öyidikilerge téxiche héchqandaq qanuniy resmiyetni tapshurmidi. Ete uniwérsitétlarda oqush bashlinidu, emma béyjing milletler uniwérsitétidikiler mektep qorasida ilham ependi we uning bilen bille tutqun qilin'ghan oqughuchilirini körelmeydu...Tordashlar ilham ependini sürüshte qilayli!” dep chaqiriq qilghan.

Xu jya yene xitay hökümitini tenqidlep “Heq - naheq astin üstün qilin'ghan bu xil tüzüm kishilerge azap - oqubet élip kelmekte. Az sanliqlar köp sanliqlarni basturidighan, ézidighan, haqaret qilidighan, qanunsizliq qilidighan bundaq tüzümde ular her waqit öziningkini toghra dep bilidu, meyli köpchilik ularning déginini qobul qilsun, qilmisun, ular mejburlash, qorqitish yolliri arqiliq kishilerni boysundurushqa urunidu. Mana bu, heqiqet we adalettin mehrum qilin'ghan jem'iyet” dégen jümlilerni yazghan.

Xu jya yene, amérika awazi radi'osining ziyaritini qobul qilghinida dadisi ilham toxti üchün adalet telep qilghan jasariti üchün jewherge medet bérip,“Jewher, siz dadingiz ilham toxtigha oxshash Uyghur ana tilingiz, xitay tili we én'giliz tillirida öz millitingiz üchün heqni sözleydighan qehriman'gha aylan'ghiningizda, dadingiz ilham toxti sizdin pexirlinidu!” dep yazghan.

Ilham toxti ependining qizi jewher dadisi ilham ependi tutqun qilin'ghandin buyan indi'ana uniwérsitétidiki oqutquchi - oqughuchilargha chaqiriq qilish, amérika awazi, erkin asiya radi'osi, nyuyork waqti géziti qatarliqlarning ziyaritini qobul qilish, twitir qatarliq ammiwi torlarda ilham ependining pa'aliyetlirini tonushturush yolliri arqiliq xitay da'iriliridin ilham toxti ependini qoyup bérishni telep qilip kelmekte.

Tibet öktichi yazghuchisi wo'ésér ilham toxtining qizi jewherning dadisi ilham toxti heqqidiki sözlirini neqil élip tiwitérgha yollap, tordashlarni ilham toxti ependini qoyup bérish chaqiriqigha awaz qoshushqa dewet qilghan.

Wo'ésér : “Ilham toxti ependining 19 yashliq qizi jewher oquwatqan indi'ana uniwérsitéti ilham toxti ependining nöwettiki ehwaligha alahide köngül bölmekte. 16 - Féwral indi'ana uniwérsitétida mexsus léksiye uyushturulup, ilham toxti ependining ish - pa'aliyetliri tonushturuldi. Jewher doklat bérip dadisi ilham toxti üchün adalet telep qildi. Tordashlar, téximu jiq kishilerni ilham toxtini shertsiz qoyup bérish telepnamisige imza qoyushqa chaqirayli. Chünki ilham toxti ependige oxshash heq - adalet üchün sözligüchilerni qedirlesh, da'irilerdin ilham toxtini qoyup bérishni telep qilish her birimizning bash tartip bolmas burchi” dégen.

15 - Yanwar küni ilham toxti ependi béyjingdiki öyidin tutqun qilin'ghandin kéyin, tibet öktichi yazghuchisi wo'ésér, xitay yazghuchisi wang lishyung, xu jya qatarliqlarning teshebbusi bilen,17 yanwar ilham toxti ependini qoyup bérish heqqide imza toplash pa'aliyiti bashlan'ghan idi. Melum bolushiche 20 - féwral küni bu chaqiriqqa imza qoyghuchilar 2000 din ashqan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet