Enqerede ilham toxtigha bérilgen naheq jazagha qarshi namayish ötküzüldi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2014-09-29
Share
ilham-toxti-turkiye-namayish.jpg Xitay sot mehkimisining ilham toxti ependige ustidin chiqarghan naheq jazasigha naraziliq bildürüp élip bérilghan namayishtin körünüsh. 2014-Yili séntebir, enqere.
RFA/Arslan

Ilham toxtigha bérilgen naheq jazagha qarshi türkiyening paytexti enqere shehiride namayish élip bérildi. Namayishni sherqiy türkistan medeniyet we hemkarliq jem'iyiti, türkiye kadirlar uyushmisi, mezlum der jem'iyiti qatarliq üch teshkilat birlikte uyushturghan bolup, namayishqa Uyghur we türklerdin bolup köp sanda kishi qatnashti.

Namayishchilar qollirida, ishghaliyet yoqalsun, sherqiy türkistan xelqige erkinlik, sherqiy türkistan'gha erkinlik, xitay Uyghurlargha qarshi yürgüzüwatqan bésim siyasitini toxtatsun! dégen'ge oxshash sho'arlar yézilghan chong hejimlik pilakatlarni kötürgen halda, ilham toxtigha erkinlik dégen'ge oxshash sho'arlarni towlap xitayning enqerediki bash elchixanisi aldigha toplandi.

Namayishchilar atalmish xitay sot mehkimisining ilham toxtigha naheq, delil ispati toluq bolmighan jinayetlerni artish arqiliq muddetsiz qamaq jazasigha höküm qilghanliqini eyiblidi.

Bezi namayishchilar qollirida ilham toxti we abduweli ayupning chong hejimdiki resimlirini kötürüwalghan bolup resimlerning astigha, ilham toxtigha erkinlik, abduweli ayupqa erkinlik dégendek xetler yézilghan.

Namayish jeryanida axbarat élan qilish yighini échilghan bolup, sherqiy türkistan medeniyet we hemkarliq jem'iyitining enqere shöbe bashliqi xeyrullah ependigil ependi bayanatini oqup ötti.

Bayanatta xeyrullah ependigil ependi, ürümchi ottura sot mehkimisining ilham toxtigha muddetsiz qamaq jazagha höküm qilishi xitayda qanunsizliqning bir misali bolghanliqini, bu,ilham toxtigha oxshash bir alim we ziyaliyning hayatini nabut qilghanliqini ipadilidi we "Naheq muddetsiz qamaq jazasigha höküm qilin'ghan ilham toxti qérindishimiz we shuninggha oxshash bashqa tutqun qilin'ghan barliq qérindashlirimizning heq-hoquqlirini qayturup élish üchün xelq'ara sahedimu axirighiche küresh qilimiz" dédi.

Xeyrullah ependigil ependi mundaq dédi: "Xitaylarning yaki Uyghurlarning heq-hoquqlirini qoghdash yaki söz qilishini jinayet we topilangchiliq dep qaraydighan we eng éghir usulda jazalash yolini tallighan xitay da'iriliri, ürümchi we yeken élishqu weqelirige oxshash chong weqelerning qaytidin meydan'gha kélishini xalaydu.

Axbarat élan qilish yighinidin kéyin xitay bayriqi köydürüldi, namayishchilardin bir hey'et xitay elchixanisining aldigha qara chembirek qoydi, qara chembirekning üstige sherqiy türkistanliqlar jem'iyiti dep yézilghan. Türkiyede qara chembirek qoyush insaniyetke qarshi jinayet ishligenlikning ipadisini körsitidu.

Xeyrullah ependigil ependi, ilham toxtining "Méni, türmide özini öltürüwaldi dése, hergizmu ishenmenglar" dégen sözini tilgha élip, bu, uning türmide psixik jehette qanchilik éghir derijide bésim astida qalghanliqini körsitidu, dédi.

Ürümchi ottura xelq sot mehkimiside 9-ayning 17-18-künliri sot échilghan bolup, sotta ilham toxti özige artilghan jinayetlerni ret qilip étiraz bildürgendin kéyin, sot netijisiz axirlashqan idi. Ilham toxti 9-ayning 23-künidiki sotta pütün eyibleshni ret qilghan bolsimu, atalmish sot mehkimisi uning barliq mal-mülkini musadire qilip, uni muddetsiz qamaq jazasigha höküm qildi.

Biz, bu namayish toghrisida namayishqa qatnashqan Uyghur ziyaliy azadjan bughra ependi bilen söhbet élip barduq. Azadjan bughra ependi ilham toxtining naheq türmige qamalghanliqini, buninggha qarita naraziliqini ipadilep namayishqa qatnashqanliqini, qolidin chong ish kelmisimu, özining bir Uyghur bolush süpiti bilen namayishqa qatniship, ilham toxtini qollighanliqini, bu arqiliq özini wijdani aldida rahet hés qilghanliqini ipadilidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet