Ilshat hesen: "Singlimning tutqun qilinishi méni cheksiz azablidi, lékin men yolumdin hergiz qaytmaymen!"

Muxbirimiz qutlan
2014-09-09
Share
ilshat-hesen-toqqanliri-ilnur-hesen.JPG Sürette, (soldin onggha) ilshat hesenning xitaylar pichaq tiqip olturuwetken inisi imam hüseyin, anisi rahile, buda tutqun qilin'ghan singlisi ilnur, quchiqidiki qizi, we dadisi hesen turap.
RFA

Xewer tépishimizche, amérika Uyghur jem'iyitining mu'awin re'isi ilshat hesenning bir tughqan singlisi ötken ayning 16-küni kuytongdiki öyidin tutup kétilgen.

Ilshat hesen ependi bügün radi'omiz ziyaritini qobul qilip, xitay da'irilirining bu xil rezil usul arqiliq özige bésim qiliwatqanliqini bildürdi. Ziyaritimiz jeryanida u özining qattiq azablan'ghanliqini, lékin mangghan yolidin esla qaytmaydighanliqini tekitlidi. Radi'o ziyaritimizning tepsilatini töwendiki so'al-jawablardin körgeysiz.

So'al: hörmetlik ilshat hesen ependi, xewer tépishimizche, yéqindin buyan xitay da'iriliri chet'ellerdiki Uyghur siyasiy pa'aliyetchilirini kontrol qilish üchün ularning a'ilisidikilerge bésim qilish hetta uruq-tughqanlirini tutqun qilishtek charilerni qolliniwatqanliqi melum. Anglishimizche, yéqinda sizning singlingizningmu tutqun qilin'ghanliqi toghriliq xewerler bar. Mumkin bolsa bu heqte uchur bergen bolsingiz? siz bu xewerni qachan, kimdin anglidingiz?

Jawab: ötken ayning 17-küni yérim kéchide téléfonum ensiz jiringlidi. Bu wetendin kelgen téléfon iken. A'ilemdikiler kuytongda olturushluq chong singlimning 16-awghust küni tuyuqsizla tutup kétilgenlikini xewer qildi. Men bu xewerni anglap néme déyishimni bilelmey turupla qaldim. Tang atqiche uyaq-buyaqqa téléfon qilip ehwal sürüshtürdüm. Ikkinchi küni kichik singlim kuytongdiki bir Uyghur saqchidin singlimning aptonom rayondin kelgen ichki buyruq boyiche tutulghanliqini anglaptu. U saqchining déyishiche, singlimning qanchilik tutup turulidighanliqi éniq emesken, peqetla pul we kiyim-kéchek berse bolidighanliqini, lékin a'ilimizdikiler bilen körüshtürülmeydighanliqini deptu. Shuningdin kéyin uruq-tughqanlar bilen bolghan alaqem üzüldi. Bir heptidin kéyin ghuljidiki akamgha téléfon qilsam, qayta téléfon qilmasliqimni éytip téléfonni qoyuwetti. Bolghan ehwal shu!

So'al: siz, singlingiz bilen adette dawamliq alaqe qilip turattingizmu?

Jawab: bu singlim bilen ilgiri köp téléfonlishattuq, lékin ötken yilidin bashlap uning men seweblik awarichilikke uchrawatqanliqidin xewer taptim. Shundin kéyin alaqimiz bir'az suslap qaldi. A'ilimizde bu singlim méningdin kéyinkisi, ikkimizning yash perqimu köp emes. Shundaq bolghachqa könglimiz eng yéqin idi. Mundaqche éytqanda, mushu singlim arqiliq öydiki chonglarning ehwalini bilip turattim. Bu singlim ötkende téxi dem élishqa chiqip balilirini aliy mektepte oqutuwatatti. Uning üstige, özining salametliki yaxshi emes. Özi yalghuz, baliliri bilen bille yashaytti.

So'al: buningdin burunmu sizning sewebingiz tüpeyli singlingizni yaki bashqa biwasite uruq-tughqanliringizdin birerini saqchi orunlirining aware qilghanliqini bilemsiz?

Jawab: shundaq, buningdin burunmu singlimgha köp bésim bolghan idi. U ötken yili bir qétim méningdin köp téléfon qilmasliqimni ötün'gen idi. Men shuningdin kéyin ehwalning qiyinliqini perez qilip köp téléfon qilmaydighan bolghan idim. Peqetla ötken roza héytta héytni qutluqlap uchur ewettim. Men ötken yili ghulja choluqaydiki uruq-tughqanlirimizgha pochtidin bir xalta ewetken idim. Akamning küyö'oghli shuni sürüshtürup barsa, saqchilar uni bir hepte qamap qoyuptu. Omumen, ularning a'ilemdikilerge her türlük usullar bilen bésim qiliwatqili xéli boldi.

So'al: singlingizni tutqun qilghan waqitta saqchilar a'ilingizdikilerge uni tutushtiki sewebtin uqturuptimu?

Jawab: yaq, tutush sewebini démeptu. Kichik singlim saqchixanidiki bir Uyghur saqchidin yoqiridin kelgen buyruq boyiche tutuldi, bashqa ishni biz uqmaymiz, qanchilik qamilidighanliqinimu bilmeymiz deptu. Ürümchide bir kona tonushimiz bar idi, uninggha téléfon qilip ehwalni sürüshtürüp bérishni éytqan idim. Ikkinchi küni téléfon qilsam u "Öyni méhmanlar bésip ketti, téléfonda sözlishishke cholam yoq, bu ishni bir allahdin tilisek bolghudek!" depla téléfonni qoyuwetti.

So'al: singlingiz kuytongdiki öyide tutqun qilin'ghan bolsa, uning hazir qeyerge qamalghanliqidin xewiringiz barmu?

Jawab: yaq, qeyerge qamalghanliqini, qanchilik qamilidighanliqini a'ilimizdikilermu, menmu bilelmidim.

So'al: hemmige ayan bolghinidek, sizning béshingizgha kelgen bu qismet chet'ellerdiki Uyghur siyasiy pa'aliyetchilirining béshigha kéliwatqan ortaq qismetlerning biri. Emdi singlingiz tutqun qilin'ghandin kéyin siz meyli amérika hökümitining munasiwetlik organlirigha bolsun yaki xelq'aradiki insan heqliri teshkilatlirigha bolsun, bu toghriliq ehwal melum qilip kördingizmu?

Jawab: shundaq, bu toghriliq amérika hökümitining munasiwetlik organliri we kishilik hoquq teshkilatliri bilen sözliship kördüm. Ular mendin bu heqte köprek uchur bilen teminlishimni éytti. Perizimche, ularningmu hazirqi ehwalda köp yardem qilalmaydighanliqi éniq. Uning üstige, méning bu yerde turup singlim heqqide köprek uchurgha ige bolushum mumkin emes. Bir allahdin asanliq tilimektin bashqa amalim yoq.

So'al: mushu minutlardiki héssiyatingizni chüshinishke bolidu, elwette. Siz bu yolda qurbanliq bergen yaki bedel tölewatqan kishilerning biri bolush süpitingiz bilen némilerni oylawatisiz? mushu minutlardiki héssiyatingizni bilishke bolamdu?

Jawab: hazirqi héssiyatimni özümmu dep bérelmeymen. Xitay méning a'ilemge tegdi, bolupmu eng yéqin ötidighan singlimni tutqun qildi. Bu arqiliq manga bésim qilip, barliq pa'aliyetlirimni we yazmilirimni toxtitishqa mejbur qilmaqchi. U méning bir tughqan singlim shundaqla eng yéqin sirdishim! uning méning sewebimdin tutulushi méni cheksiz azabqa qoydi. Ichimdiki hesritimni bir özüm bilimen. Emma men, bu seweblik mangghan yolumdin hergizmu toxtap qalmaymen. Wetende minglighan qérindashlirimiz tutuluwatidu, öltürülüwatidu shundaqla yashash yoli qalmaywatidu. Emeliyette biz hemmimiz Uyghur bolush süpitimiz bilen bedel töligüchilermiz. Rastni désem, amalim yoq, lékin men dawamliq aldimgha qarap méngish yolini tallighan. Shunglashqa mangghan yolumdin qaytmaymen. Aldimgha qarap mangimen!...

So'al: dunyadiki heqqaniyetni qollaydighan insanlarning hemmisi sizge we a'ilingizge chongqur hésdashliq bildüridighanliqigha ishinimen. Allahdin a'ilingizdikilerge asanliq we saqliq tileymen, sizge köp rehmet!

Jawab: sizgimu rehmet!

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet