Xitay DNA ewrishkisi yighish arqiliq Uyghurlarni "Organ bankisi" gha séliwatamdu?

Muxbirimiz irade
2017-07-11
Share
qan-tekshurush-dna.jpg Uyghur déhqanlarni yighiwélip qan ewrishkisi éliwatqan körünüsh.
xjem.gov.cn

Xelq'ara kishilik hoquqni közitish teshkilati bu yil 5-ayda élan qilghan bir doklatida, xitay hökümitining hazirghiche türlük namlar astida Uyghurlar, köchme nopus we öktichilerni asas qilghan asasta alahazel 40 milyon kishining DNA ewrishkisini yighqanliqini bildürüp, xitay hökümitining bu ewrishkilerni yighishtiki meqset we muddi'asining özliride jiddiy guman we endishe peyda qiliwatqanliqini bildürgen idi. Bolupmu, xitaydiki organ tijaritining barghanséri zoriyiwatqanliqi su yüzige chiqiwatqan mushu künlerde bir qisim teshkilatlar we mutexessisler xitay hökümitining DNA ewrishkisi yighish herikitining organ tijaritige chétishliq bolushi mumkinlikini agahlandurmaqta.

Uyghur aptonom rayonluq sehiye tarmaqliri bultur 9-ayda Uyghur éli miqyasi boyiche "Omumiy xelq salametlik tekshürüshi" ni bashlighan idi. Xitay axbarat organliri öz xewerliride, 6 ay dawam qilghan heriket dawamida 17 milyon 500 ming ademning "Salametliki" tekshürülüp, rayon nopusining 90.03 Pirsentige arxip turghuzup, buning ichidiki 83.11 Pirsent kishining salametlik arxipining kompyutér sistémisigha kirgüzüp bolun'ghanliqini xewer qilghan. Xitay da'iriliri omumyüzlük salametlik tekshürüsh qurulushini xelqqe nep yetküzidighan, el rayi qurulushining bir türi dep teshwiq qilghan bolsimu, uning tekshürüshke salghan meblighi, ajratqan küchi hemde jiddiy pozitsiyisi, qaplash da'irisi, tekshürüsh türlirining köp bolushidin bashqa, uning mejburiy élip bérilghanliqi közetküchilerning diqqitini qozghighan

Kishilik hoquqni közitish teshkilati bolsa bu yil 5-ayda qilghan doklatida, xitay hökümitining Uyghurlarni, aqma nopuslarni we öktichilerni asas qilip turup hazirghiche 40 milyon kishining DNA ewrishkisini yighip bolghanliqini bildürüp, xitayda puqralarning DNA uchurlirigha oxshash intayin xususiy we sezgür mexpiyetliklirini saqlash we bu xil uchurlarni qoghdashqa a'it héchqandaq bir qanun -tüzüm yoqluqini nezerde tutqanda, hökümetning bu uchurlarni yighishini intayin xeterlik, dep körsetken.

Xelq'araliq mejburiy organ köchürüshke qarshi doxturlar birliki yéqinda bir doklat élan qilip, kishilik hoquqni közitish teshkilatining bu endishisining orunsiz emeslikini bildürdi.
Yuqiridiki teshkilatning qarishiche, xitaydiki organ tijariti xitay hökümiti ilgiri sürgenning eksiche, künsayin zoriyiwatqan bolup, organ köchürüsh opératsiyeliride ishlitiliwatqan organlarning kélish menbesi heqqide xitay hökümiti hazirghiche éniq bir jawab bermigen. Gerche ular, kéyinki yillarda bu organlarning ölümge höküm qilin'ghan mehbuslardin mejburiy élin'ghanliqini ilgiri sürgen bolsimu, xitayda yilda unche köp ademning ölümge höküm qilinmaydighanliqini, xitaydiki en'eniwi köz qarashlar boyiche kishiler öz organlirini ölgende éhtiyajliqlargha i'ane qilishqimu qiziqmaydighanliqini nezerde tutqanda, xitay hökümitining ilgiri sürgini put tirep turalmaydiken. Shunga bu teshkilat, xitaygha milyardlarche dollar payda yaritiwatqan organlarning asasliq falun'gung muritliri, Uyghurlar, tibetler we siyasiy mehbuslardin élin'ghanliqini bildürgen.

Mezkur organ doklatida yene, Uyghur élida élip bérilghan DNA ewrishkisi yighish herikiti bilen xitaydiki organ tijaritining qurbanigha aylanduruluwatqan yuqiridiki nishanliq guruppilar arisidiki baghlinish üstide toxtilip, xitaydiki qanunsiz organ tijaritining emdi xelq'araning diqqitini qozghaydighan peytning yétip kelgenlikini eskertken.

Xitaydiki organ tijariti üstidiki tetqiqatliri bilen tonulghan tetqiqatchi we zhurnalist étan gutman ependi bu heqte radiyomizning ziyaritini qobul qilghanda, Uyghurlarning DNA ewrishkisi yighish mesilisining qanchilik jiddiylikini "Bu xuddi bir ademni organ bankisida saqlighandekla ish" dep teswirlidi. U mundaq dédi: "Bir ademning DNA ewrishkisini élish intayin asan bir ish. Uning bedinidin élin'ghan nahayiti addiy bir nerse arqiliqla bu kishining hüjeyre toqulmilirini sélishturghili bolidu. Yeni bir kishining DNA ewrishkisi élindi dégenlik, xuddi u ademni waqti kelgende organlirini éliwélish üchün bankigha sélip qoyghandekla bir ish. Bu yerdiki muhim mesile bolsa, xitayda yéqinqi bir qanche yil ichide organ köchürüsh opératsiyesi qilidighan doxturxanilarda partlash xaraktérlik köpiyish bolghan. Bizmu buni yéqinqi yillarda bayqap intayin heyran qalduq. Biz eslide xelq'ara jama'et diqqet qiliwatqan bir ehwal astida xitayda bu ish aziyidu, dep qarighan. Emma emeliyet undaq bolmidi. Mana bu kishide jiddiy so'al peyda qilidu."

Chet'ellerde Uyghurlarning xitaydiki organ tijaritige qurban qilinish mesilisini anglitip, bu heqte jiddiy pa'aliyetlerni qiliwatqan, ürümchi tömür yol doxturxanisining sabiq doxturi eniwer toxti ependi bolsa xitay hökümitining Uyghur élida heqsiz salametlik tekshürüsh élip bérish herikitidin jiddiy gumanlinidighan bolup, u, xitay hökümitining bu heriketni meqsetlik élip barghanliqini bildürdi.

Yuqiridiki mejburiy organ köchürüshke qarshi doxturlar birlikining doklatida körsitilishiche, éniqlan'ghan nurghun ispatlardin qarighanda, xitayda organ köchürüsh opératsiyesi qilishta en'ge élin'ghan 173 doxturxana bar bolup, bu doxturxanilarning peqetla biri yilda 5000 qétim organ köchürüsh opératsiyesi qilidiken. Bundin sirt, en'ge élinmighan yene nurghun doxturxanilarmu organ köchürüsh opératsiyesi bilen shughullinidiken. Uning üstige bundaq doxturxanilar hazir barghanséri köpiyiwatqan bolup, döletlik organ köchürüsh opératsiyesi uchur merkizi tor béti we shundaqla herqaysi doxturxanilarning tor betliride organ köchürüsh opératsiyesi heqqide bérilgen élanlarda, bir bimarning bir qanche hepte hetta bir qanche kün ichide organ bilen teminlinidighanliqi jar sélinidiken.

Étan gutman ependi bolsa, bundaq doxturxanilarning Uyghur élidimu köpiyiwatqanliqini we yilda xitayda emeliylishiwatqan bundaq opératsiyelerning sanining zorluqini éytip, bu, kishide xitay hökümiti Uyghurlarning DNA uchurlirini yighish arqiliq ularni organ bankilirigha qoyuwatamdu, dégen gumanni qozghimay qalmaydu, dédi. U mundaq dédi: "Xitay hökümiti her yili xitayda 10 ming organ köchürüsh opératsiyesi qilinidighanliqini ilgiri süridu. Emma bu reqem ishenchlik emes. Ispatlardin shuni körimizki, xitayda her yili eng az dégendimu 60 ming qétim organ köchürüsh opératsiyesi qilinidu. Hazir bundaq doxturxanilar sherqiy türksitandimu köpiyiwatidu. Ular mexsus binalarni séliwatidu. Ilgiriki misallardin qarighanda, sherqiy türkistanda siyasiy we diniy mehbuslarning organ tijaritige qurban qilin'ghanliqi éniq. Emdi Uyghur élidiki jümlidin xitaydiki eng köp ziyankeshlikke uchrawatqan guruppa bolghan Uyghurlar üstidin ep bériliwatqan DNA ewrishke yighish herikitige qaraydighan bolsaq, kishining eqlige shu kelmey qalmaydu, yeni, xitay hökümiti her bir kishining DNA uchurini élish arqiliq ularni organ bankisigha sélip qoydi. Buning bashqa bir izahati yoq."

Xelq'ara kechürüm teshkilati öz doklatida, Uyghur rayonluq saqchi organlirining 2016-yili séntebirdin buyan ikki qétim omumiy qimmiti 12 milyon dollar etrapidiki DNA ewrishkilirini uchurlashturushqa yaraydighan üskünilerni sétiwalghanliqini bildürüp, buning xitay hökümitining Uyghur élidiki DNA ewrishkisini yighish herikitining kölimini yenimu kéngeytidighanliqini körsitip béridighanliqini bildürgen idi. Derweqe, Uyghur élidiki axbarat wasitiliri bu yil 6-ayda ikkinchi nöwetlik omumiy xelq salametlik tekshürüsh herikitining bashlighanliqini, bu qétimliqigha 17milyon 850 ming som xirajet ayrilghanliqini we 21 milyon kishining tekshürüsh obyékti qilin'ghanliqini xewer qilghan idi. Bu qétimqisining alahidiliki bolsa uninggha yerlik köchme nopuslar we aliy mektep oqughuchilirimu tekshürüsh obyékti bolup qétilghan idi.

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet