"5-Iyul weqesi" de 13 yilliq qamaqqa höküm qilin'ghan muxbir niyaz qaharning shixo türmiside ikenliki melum boldi

Muxbirimiz qutlan
2014-02-03
Élxet
Pikir
Share
Print
Atalmish "Döletni parchilash jinayiti" bilen 13 yilliq qamaqqa höküm qilin'ghan "Ürümchi kechlik géziti" ning muxbiri, "Altun tarim" tor bétining qurghuchisi niyaz qahar. 1996-Yil, ürümchi.
Atalmish "Döletni parchilash jinayiti" bilen 13 yilliq qamaqqa höküm qilin'ghan "Ürümchi kechlik géziti" ning muxbiri, "Altun tarim" tor bétining qurghuchisi niyaz qahar. 1996-Yil, ürümchi.
RFA/Qutlan

Radi'oyimizning igilishiche, "5-Iyul weqesi" yüz bérip üch hepte bolghanda iz-déreksiz ghayib bolghan "Ürümchi kechlik géziti" ning yash muxbiri niyaz qaharning nöwette shixu türmiside 13 yilliq muddetlik qamaq jazasini ijra qiliwatqanliqi melum boldi.

Melum bolushiche, Uyghur aptonom rayonidiki gézit-zhurnallarda özining ijtima'iy témidiki yirik maqaliliri we ziyaret xatiriliri bilen tonulghan niyaz qahar eslide "Ürümchi kechlik géziti" ning gholluq muxbirliridin iken. U "5-Iyul weqesi" ge qeder özining muxbirliq xizmitidin bashqa yene Uyghur jem'iyitining ijtima'iy saheliri we medeniyet-ma'arip pa'aliyetliride aktip rol oynighan.

Niyaz qahar, 1975-yili qumul sheher yuqiri aqyer kentide tughulghan. 1994-1999-Yilliri shinjang uniwérsitétining edebiyat fakultétida oqughan. Mektep püttürgendin kéyin "Ürümchi kechlik géziti" idarisige teqsim qilinip muxbir we tehrir bolup ishligen. "Shinjang medeniyiti" qatarliq zhurnallarda "Tünügün, bügün we ete" qatarliq birqanchilighan ijtima'iy témidiki maqalilerni shundaqla Uyghur aptonom rayonida chiqidighan chong gézitlerde köpligen bash xewer we ziyaret xatirilirini élan qilghan.

2000-Yillarning bashliridin bashlap, niyaz qahar ishtin sirtqi waqtini Uyghurche tor betlirini rawajlandurush pa'aliyetlirige qaratqan. U "Altun tarim" namliq Uyghurche, xenzuche we in'glizche üch tilliq tor béti qurup chiqip, qisqa waqitta uni Uyghur tor betliri ichidiki körülüsh nisbiti eng köp, tesiri eng zor bolghan tor betlirining birige aylandurghan. Bu tor bette Uyghurlarning tarix, medeniyet we ré'al ijtima'iy mesililirige da'ir muhim maqaliler tonushturulup, Uyghur tor kézerlirining alqishigha érishken.

2009-Yili "5-Iyul weqesi" ning harpisida niyaz qahar sahibliqidiki "Atun tarim" tori bashqa birqanchilighan Uyghur tor betliri bilen qatarda "26-Iyun shawgu'en weqesi" heqqidiki xewerni élan qilghan. "5-Iyul weqesi" yüz bérip texminen 22 kün ötkende yash muxbir niyaz qahar mexpiy saqchilar teripidin tutulup iz-déreksiz ghayib bolghan. Uning a'ilisidikiler qumuldin ürümchige chiqip shunche sürüshte qilipmu oghlining iz-dérikini alalmighan. Yürek-baghri ézilip ketken ata-ana oghlining idarisi-"Ürümchi kechlik géziti" ge bérip sürüshtürgen. Epsuski, hem gézitxana mes'ulliri, hem uning xizmetdashliri niyaz qaharning qandaq tutulghanliqi we qeyerge qamalghanliqi heqqide héchnéme dep bérelmigen.

Aridin bir yildin artuq waqit ötkende, yeni 2010-yilining küz künlirige kelgende, niyaz qaharning a'ilisidikiler uning hayat ikenliki we 13 yilliq qamaq jazasigha höküm qilin'ghanliqidin xewer tapqan. Buning bilen a'ile boyiche ürümchige chiqip hökümet da'iriliridin oghli niyaz bilen körüshüshni telep qilghan. Halbuki, niyaz qahargha yoshurun yépiq sot échip 13 yilliq qamaq jazasigha höküm qilghan ürümchi sheherlik ottura sot uning "Jinayiti" heqqide a'ilisidikilerge chüshenche bérishni ret qilghan.

Niyaz qaharning anisi meryemxan bilen singlisi nurgül ürümchining yikenlik rayonigha jaylashqan sheherlik ottura sottin éniq chüshenche bérishni telep qilip ching turuwalghan. Niyaz qaharning délosini bir terep qilishqa qatnashqan ottura sotning mes'ul xadimi axirida: "Oghlunglar özi achqan tor bétide shawgu'en weqesi heqqide qutratquluq qilidighan xewerni tarqatqan. Milliy bölgünchilikni terghib qilidighan we döletni parchilaydighan mezmundiki maqalilerni bésip jem'iyette yaman aqiwet peyda qilghan. U döletni parchilash jinayiti boyiche 13 yilliq qamaqqa höküm qilindi. Biz peqet shunchilik uchur béreleymiz, undin bashqisini sürüshte qilmanglar" dep gepni üzüwetken.

Niyaz qaharning a'ilisidikilerning bildürüshiche, niyaz qahar qolgha élinip bir yildin kéyin yépiq sot échilghan we shixu türmisige jaza mudditi ijra qilishqa ewetilgen. Uning a'ilisidikiler bir yérim yil bolghanda méngisige qan chüshüp palech bolup qalghan dadisini élip shixu türmisige barghan we ming teste oghli niyaz bilen eynekte tosalighan öyde aran 15 minut körüsheligen. Oghlini bu halda körgen dadisi qahar axunning késili téximu éghirliship ketken hemde ötken yili küzde derd-elem ichide ölüp ketken.

Wijdan mehbusi niyaz qaharning a'ilisidikiler taki hazirghiche oghlining konkrét zadi qandaq "Jinayet" bilen tutulghanliqini, uning tor bet échishining qanunning qaysi maddisigha xilap ikenlikini bilelmigen. Téximu epsuslinarliqi shuki, ürümchi sheherlik ottura sot 2010-yili wijdan mehbusi niyaz qaharning a'ilisidikilerdin héchkimge uqturush qilmay mexpiy yépiq sot achqanliqi melum. Uning a'ilisidikiler oghlining yépiq sotta adwokat tutqan yaki tutalmighanliqini, hetta qanun boyiche özini aqlaydighan pursetke érisheligen yaki érishelmigenlikinimu bilelmigenlikini ilgiri sürdi.

Tepsilatini awaz ulinishtin anglighaysiz.

Toluq bet