Parlamént ezasi sinan ogan : “Uyghurlar ezan awazi toxtap qalmisun, türk milliti yuqalmisun” dégenliki üchün zulumgha uchrawatidu

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2014.06.27
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
sinan-ogan-benge-turk-tv.jpg Parlamént ezasi sinan ogan
RFA/Arslan


Yéqindin buyan Uyghur diyarida yüz bériwatqan weqe we hadisilerge egiship xitay hakimiyitining zulum we bésimni kücheytkenlikini Uyghurlarni xalighanche köplep tutqun qilish, ölüm jazasigha höküm qiliwatqanliqi ilgiri sürülmekte.

Bu munasiwet bilen Uyghurlarning tutqun qilinishi we ölümge höküm qilinishigha qarshi türkiyidiki bir qisim partiye we teshkilatlar bayanat élan qildi.

Türkiye büyük birlik partiyisi re'isi mustafa destiji, enqere qizil ay meydanida échilghan, türkmenlerni qollash yighinida Uyghurlarnimu tilgha aldi we dunya jughrapiyisige qaraydighan bolsa, qaysi islam we türk jughrapiyisige qaraydighan bolsa, türkmen we Uyghurlarning köz yéshi, qetli'am we wehshiyilik köriwatqanliqini bildürdi.

Türkiye büyük birlik partiyisi re'isi mustafa destiji sözde
Türkiye büyük birlik partiyisi re'isi mustafa destiji sözde

Néme üchün türk dunyasida, islam dunyasida qan we köz yéshi tökilidu, néme üchün dunyaning bashqa yerliride shundaq bolmaydu? - dep öz - özige so'al qoyghan mustafa destiji mundaq dédi: “Elwette biz, dunyaning héchqandaq yéride qan éqishini, qetli'am yüz bérishini xalimaymiz. Emma bizning qarshi chiqishimiz, néme üchün peqet türkmen élida türkler qetli'amgha uchraydu, néme üchün sherqiy türkistanda Uyghur türkliri qérindashlirimiz üstidin qetli'am qilinidu, we néme üchün bulargha héchkim ige chiqmaydu? türk we musulman dégen her qandaq kishining bu zulumgha süküt qilish heqqi yoq, bulargha türkiyini bashquruwatqanlar ya ige chiqishi kérek, yaki hökümetni tashlap chiqip kétishi kérek. Yaki ulargha ige chiqip u yerge bérishi kérek.”

Ülkü ojaqliri teshkilati déngizli shöbe bashliqi höseyin ülgen ependi, Uyghur diyarida yüz bériwatqan zulumgha dunyadin héchqandaq bir qarshiliq chiqmasliqi ularning türk bolghanliqi sewebidin dep qaraydighanliqini ipadilidi.

Höseyin ependi mundaq dédi: “Sherqiy türkistan yérim esirdin köprek bir waqittin buyan xitay hakimiyiti teripidin ishghal astida tutulmaqta. Nechche milyon Uyghur türkliri xitay zulumi astida derd - elem tartiwatidu. Bügün'giche nechche ming Uyghur qetli qilindi, nechche ming Uyghur türmige qamaldi. Köp sanda Uyghurlar yürtlirini terk étip bashqa yerlerge kétishke mejbur boldi. Nechche yildin buyan séstimliq halda bir assimiliyatsiye yürgüzülüwatqan qérindashlirimiz shundaq bésim we zulum astida turupmu dinini we tilini, medeniyet, örp - adetlirini qoghdash üchün küresh qiliwatidu. Xitay hakimiyiti, xelq'ara jama'et we kishilik hoquq teshkilatlirining agahlandurushlirigha we eyibleshlirige perwa qilmastin, bu mesilini özining ichki ishigha arilashqanliq dep dawa qilmaqta. Sherqiy türkistanni dunyadin uzaq tutup u yerdin melumat élishqa cheklime qoydi. Ötken hepte yüz bergen partlash weqesining jawabkarliqini Uyghurlargha artqan xitay hakimiyiti nurghunlighan qérindashlirimizni türmige qamidi we köp sanda qérindashlirimizni nege élip ketkenlikini héchkimge bildürmidi.”

Höseyin ependi Uyghur diyarida yüz bériwatqan weqelerge dunyaning bolupmu islam dunyasining sükütte turushini eyiblep mundaq dédi: “Shunche zulum boluwatsa, buninggha qarshi dunyadin héchqandaq qarshiliq chiqmasliqini türklerge düshmenlik küzi bilen qarighanliqi sewebidin dep qaraymiz. Islam döletliridin héchbirining héchqandaq bir étiraz yaki qarshliq bildürmesliki intayin échinishliq bir ehwaldur. Musulman türk bolushning bedilining éghir ikenlikini hés qilduruwatqan sherqiy türkistan mesilisige qarita türkiye, tarix we medeniyet burchliri étibari bilen kéreklik qedemlerni bésishi, étiraz bildürüshi kérek we xitay hakimiyitini diplomatiye munasiwetler arqiliq agahlandurushi kérek.”
Türkiye büyük birlik partiyisi re'isi mustafa destiji
Türkiye büyük birlik partiyisi re'isi mustafa destiji

Ben'gé türk téléwiziye qanilida Uyghur mesilisi toghrisida tarqitilghan bir programmigha qatnashqan milletchi heriket partiyisidin parlamént ezasi sinan ogan ependi Uyghurlarning hazirqi weziyiti toghrisidiki pikir - qarashlirini otturigha qoydi, türkiye hökümitini bu mesilige köngül bölüshke chaqiriq qildi we xitay hökümitige agahlandurush berdi.

Sinan ogan ependi riyasetchining so'aligha jawab bérip mundaq dédi: “Xitay sherqiy türkistanda qesten assilimiyatsye siyasiti yürgüzüwatidu, ürümchi qetli'amining xatire küni yéqinlishiwatidu, xitay zulumi qetli'amgha aylan'ghan bu kün yéqinlashqanséri weqeler yüz bériwatidu, xitaymu heriketke ötti. Ürümchi xitay shehirige aylinip boldi, emma qeshqer we xoten shehiri Uyghurlar köp sanliqni teshkil qilidighan, Uyghurlar türk islam medeniyitini qoghdap kéliwatqan, xitay kontrol astigha alalmighan, Uyghurlarni assilimiyatsiye qilalmighan bir sheher, xitay u rayonda Uyghurlarning topliship yashishidin bi'aram boluwatidu, xitay u rayonda barghanséri küchiyiwatqan milliy oyghinishtin bi'aram boluwatidu, assimiliyatisiye qilalmighanliqidin bi'aram boluwatidu, shuning üchün xitay u rayonlarda bir shekilde weqeler sadir qilip, u rayon'gha xitay nopusini köchürüp Uyghurlarni assimiliyatisiye qilishqa urunmaqta. Xitay özi weqe sadir qilip u weqelerning jawabkarliqini Uyghurlargha artip jaza yürgüzmekte. Her küni zulum we bésimni kücheytiwatidu, pütün dunya buninggha, az bir qismini hésabqa almighanda, xitay bilen bolghan iqtisadi munasiwiti sewebidin süküt qilip kéliwatidu, epsuslinarliq bilen pütün dunyadiki türklerning ana wetini dep qariliwatqan türkiyidinmu bir awaz chiqmaywatidu. Sherqiy türkistanliqlar islam dinini qoghdash, türk medeniyitini saqlap qélish üchün zulumgha uchrawatidu, eger ular islam dinidin, öz millitidin waz kechken bolsa, xitay hakimiyitining xitaylashturush siyasitini qobul qilghan bolsa, héchqandaq zulumgha uchrimaytti, emma ular ezan awazi toxtap qalmisun, türk milliti yoqalmisun dégenliki üchün zulumgha uchrawatidu.”

Sinan ogan xitay sot mehkimiliri teripidin jazagha tartilghan Uyghurlar toghrisida toxtilip mundaq dédi: “Xitay sherqiy türkistanda atalmish xelq sot mehkimisi namida yasalma sot échip putbol meydanlirigha insanlarni toplap, Uyghurlarni her xil jazagha höküm qiliwatidu, ülüm jazasi, eng az 10, 20 yilliq yaki ömürwayetlik türmige qamash jazalirini bérish arqiliq Uyghurlarni jimiqturushqa urunuwatidu. Insanlarning heq - hoquqlirini depsende qiliwatidu, xitay sherqiy türkistan mesilisini ichki ishimiz dep dawa qiliwatidu, türkiyening kishilik hoquq mesilisi ichki ish dep qaralmastin bashqilar arishiwatqan'gha oxshash, sherqiy türksitandiki kishilik hoquq mesilisige arilishish heqqi bar, kishilik hoquq mesilisi héchqandaq döletning ichki ishi emes, u bir xelq'araliq mesilidur. U yerdiki insanlarning dini, milliy, tili erkinlikige xitay bésim qilmasliqi kérek. Insanlar xalisa meschitke xatirjem bérishi kérek, saqal, burut quyushni xalighanlar erkin bolushi, yaghliq artishni xalighanlar erkin bolushi kérek. Yaghliq artish mesilisi türkiyidimu uzun zaman bir mesile bolup keldi we tüzeldi, milletchi heriket partiyisi türkiyidimu yaghliq artish erkinlikini teshebbus qilghan'gha oxshash, sherqiy türkistandimu erkinlik bolush kérek dep qaraymiz, xitay Uyghur xanim - qizlargha yaghliq artish erkinliki bérishi kérek.”

Sinan ogan sözining axirida mundaq dédi: “Biz eger bu yerdin awazimizni yuqiri chiqarsaq, xitay u yerde asanliqche zulum we bésim qilalmaydu, biz muxalip partiye bolush süpitimiz bilen buni qiliwatimiz, emma hökümet bu mesilige jiddiy qarishi kérek. Biz parlaméntta hökümetni u yerdiki qérindashlirimizgha téximu köp ige chiqishigha zorlaymiz.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.