Gollandiye axbaratliri: panahliq tiligüchi Uyghurlarni xitaygha qayturushqa bolmaydu

Ixtiyariy muxbirimiz pida'iy
2013-04-15
Élxet
Pikir
Share
Print
Gollandiyidiki Uyghurlarning namayishidin körünüsh.
Gollandiyidiki Uyghurlarning namayishidin körünüsh.
RFA/Pidaiy

Gollandiye axbaratlirida Uyghurlarning xitay kommunistlirining türlük zulumigha uchrawatqanliqi shunga siyasiy panahliq tiligüchi Uyghurlarni xitaygha hergiz qayturushqa bolmaydighanliqi tekitlen'gen.

Bu pikirler Uyghur siyasiysi panahlan'ghuchilarni chöridigen asasta Uyghurlarning nöwettiki weziyiti tonushturulghan xewerlerde otturigha qoyuldi.

Bu heqtiki yene bir parche xewerde yéqinda guman bilen ishtin toxtitilghan Uyghur terjimanlar heqqidimu uchurlar bérilgen.

2013-Yili 12‏-aprél gollandiye "NU" téléwiziyisining tor bétide élan qilin'ghan bir xewerge "Gollandiye hökümiti xitayning gherbiy qismidin kelgen panahlan'ghuchilarni qoghdishi kérek" dep mawzu qoyulghan.

Xelq'ara kechürüm teshkilati bilen gollandiye köchmenler ishliri orginining hemkarliqida bérilgen mezkur xewerde: "Gollandiye hökümiti xitayning gherbiy qismidin kelgen musulman iltijachilarni qoghdishi kérek. Uyghurlar qayturulsa, xeterge yoluqidu. Ular u yerde uzun muddetlik türmilerge qamilidu we ten jazasigha duchar bolidu. Bezi qayturuwétilgen Uyghurlar iz-déreksiz ghayib bolupmu kétidu." dep, gollandiyediki munasiwetlik organlar agahlandurulghan.

Mezkur xewerde yene, xitay konsulxanisining aldida namayish qilghan biri misal keltürülgende, gollandiye iltijachilar ishliri orginining u ishqa éren qilip ketmigenliki melum bolghan. Wehalenki, xelq'ara kechürüm teshkilati we köchmenler ishliri orginining, uni kichik ish dep sanashqa bolmaydighanliqini eskertkenliki we mezkur ikki organning "Xitay bilen qandaq alaqe qilish toghrisida" gollandiye hökümitige tekliplerni sun'ghanliqi tekitlen'gen.

Xewerdin melum bolushiche, xelq'ara kechürüm teshkilatining statistikisigha qarighanda gollandiye hökümiti2012‏-yilidin hazirgha qeder Uyghurlarni qayturushqa 5 qétim heriket qilghan. Bu urunushlar eng axirqi basquchqa qeder dawam qilghan. Yeni qayturuwétilishke mejburlan'ghan Uyghurlar, hetta égirdin chiqirilish basquchida aran tosuwélin'ghan. Ularning ichide ikkisi olturum alghan bolsimu, qalghanlirining kéyinki ehwalidin uchur bolmighan.

Xewerning axirida "Zulum" dep kichik bir téma qoyulghan bolup, uningda: "Uyghurlar bolsa, shinjangning esli yerlik puqrasi. Ularning köp qismi islamgha étiqad qilidu. Ularning tili türk tili sistémisigha tewe. Uyghurlar uzundin biri bu zulumlar we yoqitilish tehditliri üstidin shikayet qilip keldi. Bular xitayning ichidiki muhim bir toplamidur. Ular her waqt erkinlik we yüksek aptonomiye telep qilip keldi. Emma xitay izchil basturup kelmekte" déyilgen.

Bir qisim közetküchilerning bildürüshiche, bu gollandiye hökümitining axbarat saheside Uyghurlarni"Tunji qétim shu makanning esli puqrasidur, yerlik ahalisidur" dep atishi iken.

Igilishimizche yene, gollandiye köchmenler ishliri orgini bilen xelq'ara kechürüm teshkilati birliship, yene parche on nechche betlik bir doklat teyyarlighan we 12‏-apréldin bashlap gollanidiyediki munasiwetlik organ we shexslerge yollighan. Doklatta Uyghurlargha alaqidar tepsiliy melumatlar bérilgen. Uyghurlarning weten ichi-sirtida élip bériwatqan qarshiliq körsitish heriketlirige, xitay hökümitining jawabkar bolidighanliqi mezmun qilin'ghan.

13‏-Aprél mezkur doklat xelq'ara kechürüm teshkilatining tor bétidimu élan qilin'ghan.

Hazirgha qeder melum boluwatqan uchurlardin, mezkur ikki terjimanlarning qilmishliri üstide inchike tekshürüshlerning dawam qiliwatqanliqi bilinmekte.

10-Aprél élan qilin'ghan "Minglarche Uyghur iltijachilar, ikki terjimanning qurbani" mawzuluq yene bir qisqa xewerde, bu ikki terjimanning ziyankeshlikige uchrash éhtimali bolghanlarning mingdin ashidighanliqi texmin qilin'ghan.

Uningdin bashqa xelq éghzida éqip yürüwatqan uchurlarda, gollandiyedin qaytip ketken Uyghur iltijachilarning qaytip kétishide ularning qutratquluq qilghanliqi toghriliq sözler tarqalmaqta.

Nöwette, dunyaning barliq yerliridin Uyghurlar mezkur ikki terjiman mesilisining toluq pash qilinishini teqezzaliq bilen kütmekte.

Toluq bet