Qurban niyaz: tarixchi toxti muzat weqesidin kéyinki kechmishim, méni chet'elge chiqip kétishke mejburlidi

Muxbirimiz méhriban
2015-06-04
Élxet
Pikir
Share
Print
Tarixchi toxti muzat.
Tarixchi toxti muzat.
Photo: RFA

Amérikining indi'ana uniwérsitétida tarix penliri doktorluqida oquwatqan qurban niyaz ependi, 1998-yili tarixchi toxti muzat "Dölet mexpiyetlikini oghrilash" bilen eyiblinip, tutqun qilin'ghanda, "Toxti muzatni matériyal bilen teminligen" dégen gumanda tutqun qilin'ghan. 70 Kündin kéyin qurban niyaz ependi üstidin "Teminligen matériyal dölet mexpiyetliki derijisige yetmigen" dégen höküm chiqirilip, qoyup bérilgen. Emma uning shundin kéyinki hayati her xil bésim we tenqidler ichide ötken, oqughan kespi tarixni tetqiq qilish imkaniyiti esla bolmighan. Bu xil ehwal astida qurban ependi axir chet'elde oqush yolini tallighan

2015-Yili 29-may küni ijtihatliq tarixchi toxti muzartning yürek késili bilen tuyuqsiz wapat bolghanliq xewiri tarqalghandin kéyin, amérika indi'ana uniwérsitétida tarix penliri doktorluqida oquwatqan qurban niyaz ependi, radi'omiz ziyaritini qobul qilip, 1998-yili da'iriler teripidin"Dölet mexpiyetlikini oghrilash" jinayiti bilen tutqun qilinip 12 yilliq qamaqqa höküm qilin'ghan Uyghur tarixchisi toxti muzartning tamamen gunahsiz ikenlikini bildürüp, toxti muzat ependi xitayda uchrighan heqsizliqlarni bayan qilghan idi.

Söhbitimiz dawamida qurban niyaz ependi yene eyni yili özining toxti muzat délosida "Matériyal bilen teminligen" dégen jinayet artilip, xitay dölet bixeterlik saqchiliri teripidin tutqun qilinip, 70 kün qamaqta yatqan kechmishi, ayalining arxip idarisidiki xizmitidin qaldurulup idare qarmiqidiki emgek mulazimet shirkitige jismaniy emgek qilishqa chüshürüwétilgen qismetlerni anglatti.

Qurban niyaz ependi yene özining toxti muzat weqesidin kéyin néme üchün chet'ellerge chiqip kétish yolini tallighanliqining sewebi heqqide toxtilip, tarixchi toxti muzat ependi uchrighan heqsizliqlar we alimning waqitsiz ölümi, xitayda heqiqiy ilim ehlining bolupmu ijtima'iy pen kespi bilen shughullinidighan alim-mutexesislerning tetqiqatida xitay hökümitining türlük cheklime-belgilimilirige ri'aye qilishqa mejbur bolidighan heqiqetni ispatlighanliqini tekitlep, nöwette xitayda erkin tetqiqat shara'iti bolmighanliqi üchün,nurghunlighan Uyghur ziyaliylirining öz wetinini terk étip, démokratik gherb ellirige kétishke mejbur boluwatqanliqini bildürdi.

Yuqiriqi awaz ulinishidin muxbirimizning qurban niyaz ependi bilen ötküzgen söhbitining tepsilatini anglaysiler.

Toluq bet