Қәлбинур: йетимләр арисидин қизимни тонувалдим

Мухбиримиз гүлчеһрә
2019-01-07
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Қәлбинур ханимниң қизи аишә(сол тәрәптин иккинчи)ни уйғур елидики мәлум йетимханидики балиларниң видейосида байқиған . 2019-Йили январ.
Қәлбинур ханимниң қизи аишә(сол тәрәптин иккинчи)ни уйғур елидики мәлум йетимханидики балиларниң видейосида байқиған . 2019-Йили январ.
Qelbinur xanim teminligen

«Мән балиларни елип келәй» дегиничә үрүмчигә қайтқан ери хитай бихәтәрлик даирилири тәрипидин тутқун қилинип, қаранчуқсиз қалған балилиридин хәвәр алалмай келиватқан истанбулдики 35 яшлиқ дәрдмән ана қәлбинур турсун, йеқинда иҗтимаий алақә топида тарқалған мәлум дарилетамдики йетим уйғур балилириниң син көрүнүшидин 6 яшлиқ қизи айшәни тонуп қалған. Икки йилдин артуқ вақиттин буян 5 балисиниң из-дерикини қилалмай кәлгән қәлбинур «һеч болмиса бир қизимниң тирикликини билдим» дәйду. Қәлбинур мухбиримиз гүлчеһрәгә өзиниң бешидин өткүзгәнлирини аңлатти.

Икки йилдин артуқ йүз көрүшмигән, қәйәрдилики һәтта тирик яки өлүкликиниму биләлмәй келиватқан балисиниң сүритини йетим балиларниң видийоси арисидин тонуп қелишниң бир ана үчүн нәқәдәр еғир икәнликини тәсәввур қилиш қийин болмиса керәк.

«Көрүпла тонувалдим, қарашлири, күлүшлири қилиқлири һеч өзгәрмәпту баламниң, һечболмиса бир қизимниң болсиму тирикликини билдим, тирик айрилиш яманкән, яманкән. . .» Дәйду есәдәп туруп қәлбинур. Чүнки у, ашундақ аилиси парчилинип, йүрәк парилири болған пәрзәнтлириниң өлүк яки тирикликиниму билишкә амалсиз қелип азаб ичидә яшаватқан уйғур аниларниң бири.

Истанбулда икки балисини тиккүчилик қол ишлири билән тиришип беқип, бир тәрәптин вәтәндики аилиси билән җәм болушниң ғемидә юртида қалған балилириниң из-дерикини қилип келиватқан қәлбинур, өткән йили 24-декабир күни қол ишидин арам алғудәк вақти чиққанда телефонидики қериндашлар топида тарқитилған уйғурларниң һал-әһваллириға аит чапланмиларни көрүп олтуруп, уйғур дияридики мәлум бир йетимханидики балиларниң видийоси икән дәп чапланған бир син көрүнүшини басиду. У, видийони көрүпла йүрики қарттидә қилип қалиду вә «аишә! бу мениң аишәйим. Мениң җеним балам. . . Аллаға шүкүр сән һаят. . . !» Дәйду.

Әсли юрти қәшқәр йопурғидин болған қәлбинурниң ейтип беришичә, у қизи аишәни 3 йерим яш вақтида юртида йәнә 2016-йили 4-айда қоюп чәтәлгә чиқишқа мәҗбур болған. У, әйни чағда бәш балисиниң һәммисиниң паспортини беҗирәлмигән. У, бир қанчә айлиқ болған һамилисини, хитайниң мәҗбурий чүшүрүветишидин сақлап қелиш вә тирикчилик йоли издәш үчүн, амал қилип паспорт ишләткән, әпсус пәқәт өзи вә йолдиши абдуреһим рози, 5 балиниң ичидә пәқәт бирла балисиниң паспортини һәл қилалиған болғачқа 3 йерим яшлиқ аишә вә башқа балилирини йолдишиниң инисиға қоюп қоюп, түркийәгә кәлгән икән.

Бирақ бир қанчә айдин кейин қәлбинур кәнҗи балисини йәңгигәндин кейин ери «әмди қалған балиларни амалини қилип елип келәй» дәп кәткиничә, қайтип келәлмигән.

Қәлбинурниң ейтип беришигә қариғанда, аилә електр сайманлирини сетип, үрүмчи вә йопурғида тирикчилик қиливатқан йолдиши тәрәпниң аилиси интайин чоң бир җәмәт болуп, һазир тутқун қилинип лагерға елип кетилгән вә из-дерики болмайватқан аилә әзалириниң вә балиларниң сани 80дин ашидикән. У юрттики аилиси билән әң ахирқи қетим 2017-йили 7-айниң 27-күни алақиләшкән болуп, шу чағда туғқанлири униң йолдиши-46 яшлиқ абдуреһим розиниң гунаһсиз һалда тутқун қилинип, түркийәгә кәлгини үчүнла 10 йиллиқ кесилгәнликини, қаранчуқсиз қалған балиларниң болса үрүмчидин, даириләр тәрипидин нопустики әсли юрти тәвәликигә йәни йопурға наһийә терәм йеза 3-кәнткә елип кетилгәнликини билгән, у шуниңдин кейин һечқайсисидин хәвәр алалмиған.

Қәлбинур қизини тонувалған видийониң хотәндә тартилғанлиқини ениқлап уққан. У гәрчә қизиниң тирикликидин көңли әмин тапқандәк болсиму юрти йопурғиға елип кетилгән қизиниң хотәндики дарилетам балилири арисида көрүнүшидин «балиларму бир-биридин айриветилипту-дә» дегәнләрни ойлап көңли ғәш болған.

Қәлбинурниң видийодин тонувалған қизи аишә болса 2011-йили 11-айниң 22 күни йопурғида туғулған болуп, балиларниң 5-си икән.

Ата-аниси тәңла тутуп кетилгәнликтин көп сандики уйғур балилириниң ата-аниси һаят тирик йетимләргә айлиниватқанлиқи хитай һөкүмити уйғур диярида лагерларни қурушқа башлиғандин кейин келип чиққан әң зор вә ечинишлиқ мәсилиниң биридур. Йетим уйғур балилириниң тәқдири уйғурлар шундақла хәлқара җамаәтчиликтиму зор әндишә қозғаватқан мәсилиниң бири болсиму, һазирғичә қанчилик балиниң қаранчуқсиз қалғанлиқи яки дарилетамларда икәнлики һәққидә ениқ санлиқ мәлумат йоқ.

Әмма қаранчуқсиз қалған балиларниң һәтта һәр хил сәвәбләр билән паҗиәлик һалда өлүп кетиватқанлиқидәк вәқәләрму паш болмақта.

Техи йеқинда, 24‏-декабир күни җәсити өстәңдин байқалған икки яшлиқ бала, йәни қарақашниң зава йезисида өстәңгә чүшүп кетип һаятидин айрилған рәхмитулланиң ата-анисиниң бир йерим йилдин буян қарақаштики бостанкөл лагерида икәнлики мәлум болған иди.

Қәлбинур, хитайниң 3 милйон әтрапида уйғур вә башқиларни лагерларға қамап, уйғурларниң чәтәлләр билән алақисини пүтүнләй үзүп ташлиғандин буян аилиси хани-вәйран қилинған, муһаҗирәттә изтирап чекиватқан аниларниң вә пиғандики уйғурларниң пәқәт бир мисали.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт