Yekende yéqinqi 5 yil ichide yüz bergen chong -kichik qanliq weqeler

Muxbirimiz shöhret hoshur
2014.12.03
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
uyghur-sot-yeken-weqesi.jpg Sot mehkimisining 28-iyul yeken weqesige chétishliq dep qaralghan 6 neper jinayet gumandarini “Térrorluq qilish” jinayiti bilen sotlawatqan körünüsh. 2014-Yili 13-öktebir, qeshqer.
ImagineChina

Xitay da'iriliri ötken hepte Uyghur rayonida 6 ay dawam qilghan qattiq zerbe bérish dolqunining netijilirini élan qilip 3 kün ötkendin kéyin, yeken nahiyiside yeni 30-noyabir qanliq weqesi yüz berdi.

Xitay terep gerche weqeni oxshashla térrorluq weqesi dep élan qilghan bolsimu, yekende yéqinqi 5 yil ichide izchil yüz bergen we yéqinqi 14 ay ichide téximu shiddetleshken weqeler zenjiri, boluwatqan weqelerning tasadipiy emesliki, uningda Uyghur xelqining, jümlidin yeken xelqining milliy iradisi, jümlidin mewjut weziyetke qarita texirsiz inkasi namayan bolmaqta. Töwende yekende yéqinqi 5 yil ichide yüz bergen we axbaratqa ashkarilan'ghan chong-kichik 10 qétimliq weqening qisqiche jeryanini anglighuchilirimizgha waqit tertipi boyiche eslitip ötimiz.

2009-Yili 10-iyul küni: bu küni bir türküm yashlar, ürümchide yüz bergen 5-iyul namayishini qollap yekende namayish ötküzüshke hazirliq qiliwatqan chéghida xitay saqchiliri teripidin ushtumtut qorshalghan we ikki terep arisida toqunush kélip chiqqan؛ toqunushta az dégende ikki kishi ölgen. Bu weqe heqqidiki uchur yeken gülbagh saqchixanisining bashliqi wang po teripidin delillen'gen.

2010-Yili 24-féwral küni: yeken gülbagh yéza bazirida pichaqliq hujum yüz bergen. Weqede bir xitay köchmini ölgen, birqanchisi yarilan'ghan؛ hujumchi obulqasim ömer 4-ayning 6-küni xitay soti teripidin ölümge buyrulup, jaza shu küni ijra qilin'ghan.

2013-Yili 9-ayning 26-küni: bu küni yekende odanliq weqesi yüz bergen. Weqede bomba yasawatqanliqi ilgiri sürülgen bir türküm yashlar yeken odanliq yézisidin qeshqerge qarap yolgha chiqqan waqtida kéchide yol üstide qorshawgha élin'ghan. Pida'iylardin 3 nepiri neq meydanda étiwétilgen, 3 nepiri qéchip qutulghan.

2013-Yili 30-séntebir küni : odanliq weqesidin aman qalghan 3 neper pida'iy rawan'östeng kentide qorshawgha élin'ghan. Ularmu teslim bolushni ret qilip, yerlik qoralliri bilen xitay saqchilirigha hujum qilghan we neq meydanda éliship ölgen.

2013-Yili 11‏- öktebir küni: yene odanliq weqesige chétishliq gumandarlardin 2 nepiri, yéngi'östeng kentide bir öyde qorshawgha élin'ghan. Xitay saqchiliri pida'iylar bilen birlikte, ulargha orun bergen bir a'ile kishilirini oqqa tutqan. Netijide 7 kishi hayatidin ayrilghan.

2013-Yili, 15-öktebir küni: yekenning misha yézisidiki bir meschitte weqe chiqqan. Weqede 7 yashliq balisini meschitke ekirip kétiwatqan bir kishi bilen meschitni béqiwatqan xadimlar arisida sürkilish kélip chiqqan, mesilini hel qilish üchün meschit qorusigha yétip kelgen saqchilar, xadimlar bilen gep talashqan kishini neq meydanda étiwetken.

2013-Yili 12-ayning 30 küni: osman barat qatarliq 9 neper pida'iy yeken nahiyilik saqchi idarisige bombiliq hujum qilghan, emma xitay terepke zerbe bérishke muweppeq bolalmighan. Xitay saqchiliri pida'iylardin 8 nepirini étip öltürgen we bir nepirini esir alghan.

2014-Yili 5-ayning 23-küni: bu küni yekende sa'etlik bomba weqesi yüz bergen. Bir guruppa pida'iylar yeken nahiyilik saqchi idarisi, qoralliq qisim, nahiyilik hökümet we nahiyilik bashlan'ghuch mektep qatarliq 5 orun'gha sa'etlik bomba qoyghan. Saqchi idarisi yénigha qoyulghan bomba partlap birqanche neper saqchi yarilan'ghan we saqchi aptomobilliri zeximige uchrighandin kéyin, saqchilar heriketke ötüp qalghan 4 orundiki bombini yighiwalghan we tesirsizleshtürgen.

2014-Yili 6-ayning 22-küni: bu küni yekenning ishqul yézisida weqe yüz bergen. Sewebsiz halda tutulghan we soraqqa tartilghan 23 yashliq bir gumandar soraqtin chiqishida, xitay saqchi bashliqi taw yüenjang we saqchi xadimi ding fénggha pichaqliq hujum qilghan. Taw yüenjang neq meydanda ölgen, ding féng doxturxanida qutquzuwélin'ghan.

2014-Yili 7-ayning 18-küni: yekenning beshkent yézisida saqchilarning öy axturushi dawamida weqe chiqqan. Weqede öy igisi qorusigha tamdin atlap kirgen xitay saqchiliridin ikki nepirini pichaq tiqip öltürgen, neq meydan'gha yardemge kelgen xitay qoralliq küchliri, weqe yüz bergen öyni qorshawgha alghanda a'ile ezaliri xitay saqchilirigha birlikte qarshiliq körsetken؛ xitay terep gumandar bilen birlikte a'ilidiki 7 yashliq bala we 72 yashliq bowaynimu oqqa tutup bir a'ile kishilirining jénigha zamin bolghan.

2014-Yili 7-ayning 28-küni: nurmemet sawut bashchiliqidiki yüzlerche kishi xitay hakimiyitige qarshi isyan kötürüp xitay saqchiliri, xadimliri we köchmenlirige hujum qilghan. Isyan qanliq shekilde basturulghan. Isyanda ölgen ademlerning sani we jeryani heqqide oxshimighan melumatlar bar. Xitay da'iriliri özi élan qilghan melumatlargha asaslan'ghanda xitay tereptin 35 kishi pichaq tiqip, palta bilen chanap we kaltekler bilen urup öltürülgen؛ Uyghur tereptin 59 kishi neq meydanda étip öltürülgen.

2014-Yili 11-ayning 30-küni: on bir neper pida'iy ikki aptomobilda yeken bazar ichidiki xitay köchmenlirige hujum qilghan؛ hujumda 4 neper xitay köchmen aptomobil dessep yaki pichaq yep ölgen؛ 14 nepiri oxshimighan derijide yarilinip doxturxanigha apirilghan. 11 Neper pida'iy neq meydanda étiwétilgen.

Yuqiridikiler, yekende yéqinqi 5 yil ichide yüz bergen qanliq weqelerdin peqet axbaratqa ashkarilan'ghanliri. Bulardin 8 qétimliqi yéqinqi 14 ay ichide yüz bergen. Yuqiriqi 10 weqening 3 qétimliqi xitay teripidin ashkara xewer qilin'ghan, qalghanliri radi'omiz teripidin éniqlan'ghan. Bezi toluqsiz uchurlardin melum bolushiche, xitay saqchilirigha hujum qilip éghir bedellerni töligen yekendiki pida'iylar kéyinki mezgilde tedbirini özgertip hujum nishanini xitay köchmenlirige qaratqan we bu yil 6‏-ayning otturiliri yekendiki poyiz istansisigha hujum qilghan. Emma poyiz istansisining hujumgha uchrighanliqi heqqidiki bu xewer ta hazirghiche ispatlanmidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.