Da'iriler ürümchi yamaliq téghidiki axiriqi 1000 a'ililik Uyghurni köchüshke mejburlimaqta

Muxbirimiz méhriban
2014-06-16
Share
mejburiy-cheqiliwatqan-Uyghur-qoro-jay-oy-1.jpg Mejburiy chéqiliwatqan Uyghur ahalilirining olturaq oy-jayliri. 2008-Yil, ürümchi.
RFA/Qutlan


Ürümchi yamaliq téghidiki öyler sheher muhitini güzelleshtürüsh namida 2009 - yildin buyan chéqilishqa bashlighan idi. Radi'omiz igiligen uchurlardin melum bolushiche, nöwette yamaliq téghi mehelliside texminen 1000 a'iliktin artuq Uyghur bar bolup, ularning zor köpchiliki aqsu, qeshqer qatarliq jenubiy Uyghur élidin ürümchige kélip tirikchilik qiliwatqan Uyghurlar bolup, bulturdin bashlap yamaliq téghida yer - zémini bar, ürümchi nopusidiki 200 a'ililik Uyghur öylirining chéqilidighanliqi heqqide uqturush tapshuruwalghan.

Ürümchi sheherlik hökümetning bu öylerge bermekchi bolghan tölem puli tolimu töwen bolghanliqi üchün, öy igiliri öylirini sheherlik hökümetke sétip bérishni ret qilip kelgen bolsimu, emma sheherlik qurulush idarisi teripidin ewetilgen xizmetchi xadimlar taghdiki öylerni ölchesh ishlirini bashliwetken.

Yamaliq téghida tughulup ösken, yéqinda gherb döletlirining birige yétip kelgen bir Uyghurning bildürüshiche, bu yil etiyazdin bashlap, uning a'ilisidikilermu öy chéqish uqturushi tapshuruwalghan.

Uning bildürüshiche, bu yil öy chéqish uqturushi tapshuruwalghan a'ililerge ularning öyining her kwadrat métirigha bérilidighan tölem puli öy chéqilish bashlan'ghan deslepki yillardiki 308 somdin östürülüp 6200 somgha chiqirilghan bolsimu, emma bu pul ürümchide sétiliwatqan tawar öylerning bahasidin köp töwen bolghini üchün, öy igiliri bilen sheherlik hökümet bahada birlikke kélelmigen.

Uning bildürüshiche, yamaliq téghidiki öylerning shara'iti nachar bolup, öy ijarige élip olturghuchilar asasen bir a'ile kishiliri bir éghiz öyni élip olturaqlishish omumlashqan. Ular olturaqlashqan taghning töwen qismidiki mehellide her bir qoruda turuba süyi bolsimu, emma tagh üstidiki öylerde olturaqlashqanlar yillardin buyan suni tagh töwinidin toshup ichishke mejbur bolidiken. Emma nöwette bu öylerning chéqilidighanliqi heqqidiki xewerning tarqilishi bilen taghdiki erzan öylerni ijarige élip, ürümchide ishlemchilik bilen tirikchilik qiliwatqan Uyghurlarning turalghu ghémi kücheygen.

Yamaliq téghidiki öz kimlikini ashkarilashni xalimighan Uyghurlarning bildürüshiche, eger taghdiki öyler chéqilsa, ürümchi nopusidiki öy igiliri melum tölemge ériship, erzan bahaliq bina öylerge köchürülidighan bolsimu, emma künlükige 150 som etrapidiki tapawitige tayinip, 200 - 300 som etrapidiki erzan öylerni ijarige élip tirikchilik qiliwatqan Uyghurlarning yene bu qeder erzan bahaliq öylerni ijarige élip olturushi mumkin emes iken.

Özining yamaliq téghida öy ijarige élip olturuwatqanliqini bildürgen bir Uyghur öz ehwali heqqide toxtilip, bu bir a'ilidiki töt jan bir éghizliq öyni ijarige élip olturuwatqanliqini,gerche öyning shara'iti anche yaxshi bolmisimu, emma taghda öy ijarisi erzan bolghini üchün, uning her ayda tapidighan 3000 som etrapidiki tapawiti bu a'ile kishilirining turmushigha we balilarning oqushigha yétidighanliqini bildürdi.

Ziyaritimizni qobul qilghan bu Uyghurning bildürüshiche, taghdiki tekshürüsh ürümchi sheher rayonidikidin qattiq bolup, adette öy igiliri we öy ijarige alghuchilar belgilen'gen jedwellerni toldurghandin kéyin, bu jedweller arxip süpitide yamaliq téghi saqchixanisida saqlinidiken. Bolupmu 2012 - yili yamaliq téghida saqchixana qurulghandin kéyin, öy ijarige alghuchilargha qaritilghan kimlik tekshürüsh barghanche kücheytilgen. Yamaliq saqchixanisidiki saqchilar we yamaliq téghi ahaliler komitétining xizmetchi xadimliridin teshkillen'gen alahide tekshürüsh guruppisi qerellik halda öy - öylerge kirip tekshürüshni köpeytken.

Igiligen ehwallardin melum bolushiche, 2008 - yildin hazirgha qeder yamaliq téghidiki texminen 2000 a'ililik Uyghurning öyi chéqilip, ularning ichide bu taghdiki öylerning sahibi bolghan ürümchi nopusidiki Uyghurlar sheherlik hökümet teripidin erzan bahaliq bina öylerge orunlashturulghan.Emma taghdiki öyler chéqilghandin kéyin, bu öylerni ijarige élip olturghuchi köchme nopustiki Uyghurlarning töwen kapaletlik a'ililikikler behriman bolidighan öylerge köchürülgenliki yaki esli yurtlirigha qayturulghanliqi éniq emes.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet