Японийә уйғур җәмийити “5-феврал ғулҗа вәқәси” вә “дуня ана тил күни” ни хатирилиди

Ихтиярий мухбиримиз һаҗи қутлуқ қадири
2016.02.24
ilham-mexmut-yighin-soz.jpg Японийә уйғур җәмийитиниң рәиси илһам мәхмут әпәнди “5-феврал ғулҗа вәқәси” вә уйғурларниң һазирқи вәзийити тоғрисида тохталмақта. 2016-Йили 21-феврал, токйо.
RFA/Qutluq

21-Феврал токйода японийә уйғур җәмийити 5-феврал ғулҗа вәқәси билән дуня ана тил күнини хатирилиди. японийә уйғур җәмийитидин игилишимизчә, 21-феврал мәзкур җәмийәтниң тәшкиллиши билән токйо кото райони камидо әтрапидики йиғин залида 1997-йили уйғур елиниң ғулҗа шәһиридә йүз бәргән “5-феврал ғулҗа вәқәси” шундақла “дуня ана тил күни” ни хатириләш мунасивити билән паалийәт елип берилған.

Хатириләш паалийити шу йәр вақти чүштин кейин саәт иккидин төткә қәдәр давамлашқан болуп, паалийәткә уйғур мәсилисини қоллиғучи көп сандики японлар иштирак қилған.

Японийәдә “5-феврал ғулҗа вәқәси” ни хатириләш 2008-йили токйода қурулған японийә уйғур җәмийитиниң тәшкиллиши билән тунҗи қетим 2009-йили 9-феврал токйода елип берилған намайиштин башланған. Шундин етибарән японийә уйғур җәмийити йеқин заман уйғур тарихидики бу қанлиқ вәқәни һәр йил феврал ейида хитай әлчиханисиниң алдида намайиш қилиштәк паалийәтләр билән хатириләп кәлмәктә.

Бу йил японийә уйғур җәмийити “5-феврал ғулҗа вәқәси” ни өзгичә усул билән хатириләш паалийити өткүзгән болуп, паалийәтләр асасән вәқә һәққидә сөһбәт елип бериш вә мулаһизиләр йүргүзүш йәни илмий муһакимә йиғини ечиш шәклидә елип берилған.

Зияритимизни қобул қилған японийә уйғур җәмийитиниң рәиси илһам мәхмутниң билдүрүшичә, у, бу қетимқи паалийәттә “5-феврал ғулҗа вәқәси” ниң келип чиқиш сәвәби, вәқәдин та һазирғичә болған вақитқичә хитайниң уйғур елидә йүргүзүватқан түрлүк бастуруш сиясәтлири тоғрисида тохталған.

Токйода өткүзүлгән “5-феврал ғулҗа вәқәси” ни хатириләш паалийити 21-февралдики “дуня ана тил күни” гә тоғра кәлгәнлики сәвәбидин бу қетимқи паалийәттә йәнә уйғур тилиниң нөвәттики әһвали тоғрисидиму көпчиликкә әтраплиқ доклат сунулған.

Йиғинда илһам мәхмут уйғур тилиниң һазирқи паҗиәлик тәқдири үстидә тохтилип, хитайниң қош тиллиқ маарип сияситидә йетиливатқан пәрзәнтләрниң аилиләрдә бовилири вә момилири билән ана тилида сөзлишишиниң тәдриҗий һалда тосалғуға йүзлиниватқанлиқини мисал қилип көрсәткән.

Паалийәткә иштирак қилған сиясий обзорчи миура әпәнди бу қетимқи 5-феврал ғулҗа вәқәсини хатириләш йүзисидин токйода елип берилған илмий муһакимә йиғини һәққидә тохталди.

У мундақ деди: “или яшлириниң намайишидин вә уйғур елидә елип бериливатқан түрлүк қаршилиқ һәрикәтлиридин уйғурларниң қәһриманлиқини вә җәңгиварлиқини һес қилдим. Бирақ, уйғур тилиниң йоқилиш гирдабиға келип қалғанлиқидин ибарәт бу паҗиәдин толиму биарам болдум.”

Кишилик һоқуқ паалийәтчиси илһам мәхмут зияритимиз җәрянида йәнә, японийәдә 5-феврал ғулҗа вәқәсини аңлитишта қолға кәлтүргән бир қисим нәтиҗиләрни йәкүнләп өтти.

Юқириқи аваз улинишидин тәпсилатини аңлаң.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.