Yaponiye Uyghur jem'iyiti “5-Féwral ghulja weqesi” we “Dunya ana til küni” ni xatirilidi

Ixtiyariy muxbirimiz haji qutluq qadiri
2016.02.24
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
ilham-mexmut-yighin-soz.jpg Yaponiye Uyghur jem'iyitining re'isi ilham mexmut ependi “5-Féwral ghulja weqesi” we Uyghurlarning hazirqi weziyiti toghrisida toxtalmaqta. 2016-Yili 21-féwral, tokyo.
RFA/Qutluq

21-Féwral tokyoda yaponiye Uyghur jem'iyiti 5-féwral ghulja weqesi bilen dunya ana til künini xatirilidi. Yaponiye Uyghur jem'iyitidin igilishimizche, 21-féwral mezkur jem'iyetning teshkillishi bilen tokyo koto rayoni kamido etrapidiki yighin zalida 1997-yili Uyghur élining ghulja shehiride yüz bergen “5-Féwral ghulja weqesi” shundaqla “Dunya ana til küni” ni xatirilesh munasiwiti bilen pa'aliyet élip bérilghan.

Xatirilesh pa'aliyiti shu yer waqti chüshtin kéyin sa'et ikkidin tötke qeder dawamlashqan bolup, pa'aliyetke Uyghur mesilisini qollighuchi köp sandiki yaponlar ishtirak qilghan.

Yaponiyede “5-Féwral ghulja weqesi” ni xatirilesh 2008-yili tokyoda qurulghan yaponiye Uyghur jem'iyitining teshkillishi bilen tunji qétim 2009-yili 9-féwral tokyoda élip bérilghan namayishtin bashlan'ghan. Shundin étibaren yaponiye Uyghur jem'iyiti yéqin zaman Uyghur tarixidiki bu qanliq weqeni her yil féwral éyida xitay elchixanisining aldida namayish qilishtek pa'aliyetler bilen xatirilep kelmekte.

Bu yil yaponiye Uyghur jem'iyiti “5-Féwral ghulja weqesi” ni özgiche usul bilen xatirilesh pa'aliyiti ötküzgen bolup, pa'aliyetler asasen weqe heqqide söhbet élip bérish we mulahiziler yürgüzüsh yeni ilmiy muhakime yighini échish sheklide élip bérilghan.

Ziyaritimizni qobul qilghan yaponiye Uyghur jem'iyitining re'isi ilham mexmutning bildürüshiche, u, bu qétimqi pa'aliyette “5-Féwral ghulja weqesi” ning kélip chiqish sewebi, weqedin ta hazirghiche bolghan waqitqiche xitayning Uyghur élide yürgüzüwatqan türlük basturush siyasetliri toghrisida toxtalghan.

Tokyoda ötküzülgen “5-Féwral ghulja weqesi” ni xatirilesh pa'aliyiti 21-féwraldiki “Dunya ana til küni” ge toghra kelgenliki sewebidin bu qétimqi pa'aliyette yene Uyghur tilining nöwettiki ehwali toghrisidimu köpchilikke etrapliq doklat sunulghan.

Yighinda ilham mexmut Uyghur tilining hazirqi paji'elik teqdiri üstide toxtilip, xitayning qosh tilliq ma'arip siyasitide yétiliwatqan perzentlerning a'ililerde bowiliri we momiliri bilen ana tilida sözlishishining tedrijiy halda tosalghugha yüzliniwatqanliqini misal qilip körsetken.

Pa'aliyetke ishtirak qilghan siyasiy obzorchi mi'ura ependi bu qétimqi 5-féwral ghulja weqesini xatirilesh yüzisidin tokyoda élip bérilghan ilmiy muhakime yighini heqqide toxtaldi.

U mundaq dédi: “Ili yashlirining namayishidin we Uyghur élide élip bériliwatqan türlük qarshiliq heriketliridin Uyghurlarning qehrimanliqini we jenggiwarliqini hés qildim. Biraq, Uyghur tilining yoqilish girdabigha kélip qalghanliqidin ibaret bu paji'edin tolimu bi'aram boldum.”

Kishilik hoquq pa'aliyetchisi ilham mexmut ziyaritimiz jeryanida yene, yaponiyede 5-féwral ghulja weqesini anglitishta qolgha keltürgen bir qisim netijilerni yekünlep ötti.

Yuqiriqi awaz ulinishidin tepsilatini anglang.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.