Xitayning “Shinjangda kishilik hoquqni qanun arqiliq kapaletke ige qilish” namliq kök tashliq kitabining meqsiti néme?

Washin'gtondin muxbirimiz méhriban teyyarlidi
2023.12.22
xinjiang-kishilik-hoquq-kok-tash-kitab-1024 Uyghur aptonom rayonining kishilik hoquq weziyiti heqqidiki “Shinjangda kishilik hoquqni qanun arqiliq kapaletke ige qilish” namliq kök tashliq kitabning élan qilinish heqqidiki doklat yighini körünüshi. 2023-Yili 21-dékabir, ürümchi
cctv

Uyghur aptonom rayonluq hökümet 20-dékabir we 21-dékabir künliri ürümchide mexsus yighin échip, Uyghur aptonom rayonining kishilik hoquq weziyiti heqqidiki “Shinjangda kishilik hoquqni qanun arqiliq kapaletke ige qilish” namliq kök tashliq kitabining élan qilin'ghanliqini bildürdi.

Yéqinqi yillardin buyan, Uyghur diyaridiki irqiy qirghinchiliq, mejburiy emgek we medeniyet assimilyatsiyesi barghanche köp ashkarilinip, xelq'arada uni qattiq eyibleshler hem jaza yürgüzüshler dawam qiliwatqanda, xitay da'irilirining bundaq bir kitabni élan qilishi xelq'ara taratqularning we Uyghur weziyitini yéqindin közitip kéliwatqan weziyet analizchilirining jiddiy diqqitini qozghidi.

Xitayning “Shinjang xewerliri” , “Tengritagh tori” , “Shinxu'a agéntliqi” torining 20-21-dékabir künliri bergen xewerliride, “Kök tashliq kitab” ning konkrét mezmuni heqqide tepsiliy melumat bérilmigen. Emma bu kitabta xitay xelq jumhuriyiti qurulghandin buyan “Shinjangdiki kishilik hoquqni qanun arqiliq qoghdashta qolgha kelgen muweppeqiyetler” ning bayan qilin'ghanliqi alahide eskertilgen.

Xewerde éytilishiche, 20-dékabir küni xitay da'iriliri “Kök tashliq kitab” ni élan qilish murasimi ötküzgen. Uyghur aptonom rayonluq ma'arip nazaritining naziri, mezkur kitabning bash tüzgüchisi zulhayat ismayil bu murasimda söz qilip, bu kitabni ichkiri xitay we Uyghur aptonom rayonidiki mutexessisler yézip chiqqanliqini, 8 babtin tüzülgen bu kitabta “Shinjangdiki kishilik hoquqning emeliylishishi we ijra qilinishining tarixtiki eng yuqiri sewiyege yetkenliki” xulase qilin'ghanliqini bildürgen.

 “Shinxu'a agéntliqi” ning 21-dékabir küni bergen xewiride “12-Ayning 20-küni ‛shinjangdiki kishilik hoquqni qanun arqiliq kapaletke ige qilish‚ namliq kök tashliq kitab ürümchide tarqitildi. Bu, Uyghur aptonom rayonida élan qilin'ghan kishilik hoquqni qanunluq qoghdash toghrisidiki tunji kitab” déyilgen.

 “Shinxu'a agéntliqi” ning 21-dékabir künidiki xewiride yene, “Kök tashliq kitab omumiy doklat, alahide doklat, tetqiqat doklati we délo misali qatarliq üch qisimdin terkib tapti. Uninggha yene shinjangda yüz bergen zor kishilik hoquq weqeliri xatirilendi. Shinjangning ichi we sirtidiki mutexessisler, alimlar nurghun sanliq melumat we pakitlarni keltürüp, shinjangdiki kishilik hoquqning tereqqiyatini ilmiy usulda namayan qildi, shundaqla shinjangda kishilik hoquqni qoghdashni ilgiri sürüsh üchün, her xil siyasiy teklip-tewsiyelerni otturigha qoydi” déyilgen.

Undaqta xitay hökümitining bundaq bir kitabni élan qilishidiki meqset néme? xitay hökümiti qandaq shara'it astida bu kitabni élan qilip öz siyasitini aqlashqa mejbur qaldi? xitay hökümitining özining Uyghur diyaridiki siyasitini aqlash üchün élip bériwatqan bu xildiki siyasiy teshwiqatlirining ünümi qanchilik?

Amérikadiki kishilik hoquq adwokati téng biyaw ependi xitay hökümitining atalmish “Kök tashliq kitab” élan qilishidiki meqsiti heqqide toxtilip mundaq dédi: “Kommunist xitay hökümiti bu kitabni tarqitish arqiliq ré'alliqni burmilash, aq-qarini astin üstün qilish, xelq'ara jem'iyet we xitay xelqni shinjangdiki mesililer toghruluq qaymuqturush meqsitige yetmekchi”.

Téng biyaw ependining bildürüshiche, Uyghur rayondiki weziyet “Kök tashliq kitab” ta teshwiq qilin'ghinining del eksiche iken. U mundaq dédi: “Kommunist xitay hökümiti shinjangda irqiy qirghinchiliqni dawam qiliwatqan, pütkül dunya boyiche eng qorqunchluq insaniyetke qarshi jinayet ötküzüwatqan shara'itta, bu xildiki kök tashliq kitabni élan qilishi nahayiti bimene we mesxirilik bir ehwal. ”

Téng biyaw ependi sözini dawam qilip, xitay hökümiti bu xil urunushning aqmaydighanliqini éniq bilsimu, özini aqlash üchün bu xildiki teshwiqatlirini üzlüksiz dawam qilishqa mejbur ikenlikini eskertti.

Amérikidiki Uyghur weziyiti analizchiliridin ilshat hesen ependining qarishiche, xitay da'irilirining atalmish “Kök tashliq kitab” ni élan qilishi u yerde yüz bériwatqan mesililerning éghirliqini özliriningmu étirap qilishi hésablinidiken.

Ilshat hesen ependi yene nöwette Uyghurlar weziyitining dunyaning diqqet nuqtisi bolushigha bu jayda yüz bériwatqan irqiy qirghinchiliq weziyitining dawam qiliwatqanliqi seweb boluwatqanliqini eskertip ötti.

Ilshat hesen ependining bildürüshiche, xitay hökümiti bu kitab arqiliq xitay xelqini aldiyalighan bilen, gherb démokratik dölet hökümetliri, kishilik hoquq teshkilatlirini aldiyalmaydiken.

Yuqiridiki awaz ulinishidin tepsilatini anglaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.