Кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати «лагерларни тақаш» һәрикити қозғиди

Мухбиримиз ирадә
2019-05-24
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хәлқара кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати 23-май күни иҗтимаий алақә васитилири арқилиқ «шинҗаңдики лагерларни тақа» хәштәги билән һәрикәт қозғиди.
Хәлқара кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати 23-май күни иҗтимаий алақә васитилири арқилиқ «шинҗаңдики лагерларни тақа» хәштәги билән һәрикәт қозғиди.
Social Media

Һөрмәтлик радио аңлиғучилар, хитай һөкүмити уйғур елидә йепиқ тәрбийә лагерлирини йолға қоюп, тарихтики натсистлар йолға қойған «йиғивелиш лагерлири» ни қайта җанландуруватқанлиқи ашкариланғандин кейин бу мәсилә америка һөкүмити вә дөләт мәҗлисиниң күчлүк диққитигә еришти.

Америкадики җумһурийәтчи вә демократийәчи һәр икки партийидин тәркиб тапқан дөләт мәҗлис әзалири, һөкүмәт әмәлдарлири тәрәп-тәрәптин лагерларни йолға қоюшқа қатнашқан хитай һөкүмәт әмәлдарлириға қарита тәдбир қоллиниш үчүн һәрикәткә кәлди. 

Буниң билән мас қәдәмдә, уйғурларниң кишилик һоқуқ кризисиға диққәт тартишта интайин актип паалийәт көрсәткән органлардин болған хәлқара кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати 23-май күни иҗтимаий алақә васитилири арқилиқ «шинҗаңдики лагерларни тақа» хәштәги билән һәрикәт қозғиған. Мәзкур органниң хитай ишлири директори доктор софи ричардсонниң радийомизға билдүрүшичә, улар рамзан ейи мунасивити билән бу мәсилигә йәниму көп диққәт қозғашни мәқсәт қилған. Софи ричардсон ханим сөзидә: «хитай һөкүмитиниң бесими сәвәблик уйғурлар һазир рамизанни нормал өткүзәлмәйду. Болупму хитайниң сиясий тәрбийә лагерлирида тутуп турулуватқанлар техиму шундақ. Шуңа биз рамзан мәзгилидә бу мәсилини кишиләрниң сәмигә йәнә бир қетим селишни мәқсәт қилдуқ» дәп тәкитлиди. 

Кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати мәзкур паалийити үчүн мәхсус бир тор сәһиписи тәсис қилған болуп, тор бәттики мәзмунлар инглизчә, хитайчә, әрәбчә вә фирансузчә 4 хил тил бойичә тарқитилған. Тор бәткә қоюлған чақириқларниң биридә мундақ дейилгән: 

«Һазир рамзан мәзгили. Ислам һәмкарлиқ тәшкилати хитай һөкүмитиниң шинҗаңда исламни қанунға хилап һәрикәт қатарида бир тәрәп қилидиған һәрикәтлиригә давамлиқ сүкүт қиламду? униңға әза дөләтләр кишилик һоқуқ кеңишидә хитайниң шинҗаңдики 13 милйон мусулман хәлқигә йүргүзүлүватқан қәбиһ сиясәтлирини әйибләйдиған җасарәткә келәмду?»

Мәлум болушичә, бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ кеңишиниң 41-нөвәтлик омумий йиғини 6-айниң ахири ечилидикән. Софи ханимниң ейтишичә, буму «шинҗаңдики лагерларни тақа» хәштәги билән һәрикәт қозғаштики йәнә бир сәвәб икән. Софи ханим сөзидә «биз бу һәрикәт билән кәң җамаәт пикри шәкилләндүрүш арқилиқ «ислам һәмкарлиқ тәшкилати» вә униң әза дөләтлиригә бесим һасил қилишни һәм бу арқилиқ уларниң кишилик һоқуқ кеңишидә уйғурлар үчүн аваз чиқиришини қолға кәлтүрмәкчи болуватимиз» деди. 

Мәзкур сәһипигә йәнә, уйғурларниң вә у йәрдики лагерларниң вәзийити тонуштурулған бир қисқа филимму қоюлған болуп, филимдә қазақистанлиқ лагер шаһити қайрат самарқанд вә йәнә бир исми ашкариланмиған аял шаһитниң гуваһлиқ сөзлири вә софи ричардсонниң сөзлири қоюлған. 

Қайрат самарқанд хитайниң бу лагерларни қуруштики мәқситиниң йәрлик милләтләрни пәқәт хитайлаштуруштин ибарәтликини баян қилған. Софи ричардсон уйғур елидә һазир лагер ичидикиләр билән сиртидикиләрниң вәзийитидә көп пәрқ қалмиғанлиқини билдүргән. 

Мәзкур интернет һәрикити кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилатиниң дуняниң һәрқайси җайлиридики шөбә ишханилири вә хизмәтчилири тәрипидин һәмбәһирлинип, кәң тарқитилған болуп, улар бу һәқтики чақириқида барлиқ тор қолланғучиларни бу һәрикәтни қоллашқа вә бу арқилиқ йәниму көп дөләт һөкүмәтлириниң уйғурлар үчүн дәс турушини қолға кәлтүрүшкә ярдәм қилишқа чақирған. 

Софи ричардсон ханим сөзидә нөвәттә америка дөләт мәҗлисидә уйғурларниң бешиға келиватқан күлпәтни азайтиш, лагерларни тақаш вә чәтәлләрдики уйғурларни қоллаш мәқсити билән сунулған қанун лайиһисиниң һәр икки партийә тәрәптин зор қоллашқа еришиватқанлиқи, буниң адәттә наһайити аз көрүлидиған бир әһваллиқини билдүрди. У, америка һөкүмити вә мәҗлисиниң уйғур мәсилисидики позитсийәсидин зор үмидкә толғанлиқини ипадә қилип, охшаш әһвални бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ кеңишидиму көрүшни арзу қилидиғанлиқини ипадә қилди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт