Kishilik hoquqni közitish teshkilati "Lagérlarni taqash" herikiti qozghidi

Muxbirimiz irade
2019-05-24
Élxet
Pikir
Share
Print
Xelq'ara kishilik hoquqni közitish teshkilati 23-may küni ijtima'iy alaqe wasitiliri arqiliq "Shinjangdiki lagérlarni taqa" xeshtegi bilen heriket qozghidi.
Xelq'ara kishilik hoquqni közitish teshkilati 23-may küni ijtima'iy alaqe wasitiliri arqiliq "Shinjangdiki lagérlarni taqa" xeshtegi bilen heriket qozghidi.
Social Media

Hörmetlik radi'o anglighuchilar, xitay hökümiti Uyghur élide yépiq terbiye lagérlirini yolgha qoyup, tarixtiki natsistlar yolgha qoyghan "Yighiwélish lagérliri" ni qayta janlanduruwatqanliqi ashkarilan'ghandin kéyin bu mesile amérika hökümiti we dölet mejlisining küchlük diqqitige érishti.

Amérikadiki jumhuriyetchi we démokratiyechi her ikki partiyidin terkib tapqan dölet mejlis ezaliri, hökümet emeldarliri terep-tereptin lagérlarni yolgha qoyushqa qatnashqan xitay hökümet emeldarlirigha qarita tedbir qollinish üchün heriketke keldi. 

Buning bilen mas qedemde, Uyghurlarning kishilik hoquq krizisigha diqqet tartishta intayin aktip pa'aliyet körsetken organlardin bolghan xelq'ara kishilik hoquqni közitish teshkilati 23-may küni ijtima'iy alaqe wasitiliri arqiliq "Shinjangdiki lagérlarni taqa" xeshtegi bilen heriket qozghighan. Mezkur organning xitay ishliri diréktori doktor sofi richardsonning radiyomizgha bildürüshiche, ular ramzan éyi munasiwiti bilen bu mesilige yenimu köp diqqet qozghashni meqset qilghan. Sofi richardson xanim sözide: "Xitay hökümitining bésimi seweblik Uyghurlar hazir ramizanni normal ötküzelmeydu. Bolupmu xitayning siyasiy terbiye lagérlirida tutup turuluwatqanlar téximu shundaq. Shunga biz ramzan mezgilide bu mesilini kishilerning semige yene bir qétim sélishni meqset qilduq" dep tekitlidi. 

Kishilik hoquqni közitish teshkilati mezkur pa'aliyiti üchün mexsus bir tor sehipisi tesis qilghan bolup, tor bettiki mezmunlar in'glizche, xitayche, erebche we firansuzche 4 xil til boyiche tarqitilghan. Tor betke qoyulghan chaqiriqlarning biride mundaq déyilgen: 

"Hazir ramzan mezgili. Islam hemkarliq teshkilati xitay hökümitining shinjangda islamni qanun'gha xilap heriket qatarida bir terep qilidighan heriketlirige dawamliq süküt qilamdu? uninggha eza döletler kishilik hoquq kéngishide xitayning shinjangdiki 13 milyon musulman xelqige yürgüzülüwatqan qebih siyasetlirini eyibleydighan jasaretke kélemdu?"

Melum bolushiche, birleshken döletler teshkilati kishilik hoquq kéngishining 41-nöwetlik omumiy yighini 6-ayning axiri échilidiken. Sofi xanimning éytishiche, bumu "Shinjangdiki lagérlarni taqa" xeshtegi bilen heriket qozghashtiki yene bir seweb iken. Sofi xanim sözide "Biz bu heriket bilen keng jama'et pikri shekillendürüsh arqiliq "Islam hemkarliq teshkilati" we uning eza döletlirige bésim hasil qilishni hem bu arqiliq ularning kishilik hoquq kéngishide Uyghurlar üchün awaz chiqirishini qolgha keltürmekchi boluwatimiz" dédi. 

Mezkur sehipige yene, Uyghurlarning we u yerdiki lagérlarning weziyiti tonushturulghan bir qisqa filimmu qoyulghan bolup, filimde qazaqistanliq lagér shahiti qayrat samarqand we yene bir ismi ashkarilanmighan ayal shahitning guwahliq sözliri we sofi richardsonning sözliri qoyulghan. 

Qayrat samarqand xitayning bu lagérlarni qurushtiki meqsitining yerlik milletlerni peqet xitaylashturushtin ibaretlikini bayan qilghan. Sofi richardson Uyghur élide hazir lagér ichidikiler bilen sirtidikilerning weziyitide köp perq qalmighanliqini bildürgen. 

Mezkur intérnét herikiti kishilik hoquqni közitish teshkilatining dunyaning herqaysi jayliridiki shöbe ishxaniliri we xizmetchiliri teripidin hembehirlinip, keng tarqitilghan bolup, ular bu heqtiki chaqiriqida barliq tor qollan'ghuchilarni bu heriketni qollashqa we bu arqiliq yenimu köp dölet hökümetlirining Uyghurlar üchün des turushini qolgha keltürüshke yardem qilishqa chaqirghan. 

Sofi richardson xanim sözide nöwette amérika dölet mejliside Uyghurlarning béshigha kéliwatqan külpetni azaytish, lagérlarni taqash we chet'ellerdiki Uyghurlarni qollash meqsiti bilen sunulghan qanun layihisining her ikki partiye tereptin zor qollashqa érishiwatqanliqi, buning adette nahayiti az körülidighan bir ehwalliqini bildürdi. U, amérika hökümiti we mejlisining Uyghur mesilisidiki pozitsiyesidin zor ümidke tolghanliqini ipade qilip, oxshash ehwalni birleshken döletler teshkilati kishilik hoquq kéngishidimu körüshni arzu qilidighanliqini ipade qildi.

Toluq bet