Норвегийәдә муқим оқутқучиси вә оқутуш программилириға игә уйғур ана тили мәктипи қуруп чиқилди

Мухбиримиз гүлчеһрә
2018-01-29
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Норвегийәдә қурулған уйғур ана тили мәктипиниң ечилиш мурасимидин бир көрүнүш. 2018-Йили 28-январ. Осло, норвегийә.
Норвегийәдә қурулған уйғур ана тили мәктипиниң ечилиш мурасимидин бир көрүнүш. 2018-Йили 28-январ. Осло, норвегийә.
RFA/Gulchehre

Хитай һөкүмитиниң «қош тиллиқ маарипни омумлаштуруш» нами астида уйғур елидики мәктәп маарипидин уйғур тилини сиқип чиқириши муһаҗирәттики уйғурларда ана тилни қоғдаш һәрикитиниң җанлинишиға сәвәб болмақта. Йәни «иш өмлүктә күч бирликтә» дегәндәк америка, түркийә, канада, германийә, австралийә, қатарлиқ әлләрдики уйғур җамаитиниң ортақ көңүл бөлүши вә пидакар оқутқучи зиялийларниң ярдими билән ана тил курслири, һәтта муқим мәктәпләр тушму-туштин ечилмақта.

Норвегийә уйғур комитети 2018-йилини норвегийәдә «уйғур ана тил йили» қилип бекиткән иди. Норвегийәдики уйғур җамаитиниң уйғур ана тил оқутушини күчәйтиш үмидигә асасән норвегийә уйғур комитети билән норвегийә уйғур ислам мәдәнийәт мәркизиниң һәмкарлиқида, әслидә бар болған ана тил синипини, икки синиплиқ, муқим оқутқучиси вә оқутуш программилириға игә уйғур ана тили мәктипи қилип қуруп чиққан. Бу ана тил мәктипиниң ечилиш мурасими шу җай вақти, 1-айниң 28-күни саәт 11дә башланған болуп, мурасим 30 дин артуқ, өзлириниң уйғурчә миллий кийимлири билән мәктәпкә кәлгән омақ уйғур балилири, оқутқучилар вә ата-анилар болуп 50 тин артуқ адәмниң қатнишиши билән байрам кәйпиятида интайин һаяҗанлиқ өткән. 

Норвегийә уйғур комитети 2003-йили қурулған болуп, бәхтияр өмәр рәисликидики йеңи рәһбәрлик гурупписи 2017-йилидин буян норвегийәдики уйғурларниң иҗтимаий, мәдәний вә сиясий паалийәтлиригә йетәкчилик қилишта, әмәлий ишлар арқилиқ мулазимәт қилишқа тиришип кәлмәктә. Башлиниш мурасим сөзини тамамлиғандин кейин телефон арқилиқ зияритимизни қобул қилған норвегийә уйғур комитетиниң рәиси бәхтияр өмәр әпәнди, комитетниң җамаәт райиға әгишип паалийәт елип бериватқанлиқини, осло шәһири вә осло әтрапидики уйғур җамаитидин рай синаш арқилиқ ана тил тәрбийисини күчәйтиш тәлипиниң һәммидин тәқәззалиқ мәсилә икәнлики гәвдиләнгәнлики үчүн, 10 йиллардин буян давам қилип келиватқан болсиму гаһида үзүлүп, гаһида давамлишип келиватқан ана тил синипини ата-анилар рази болғудәк, ана тил мәктипи қилип қуруп чиқишни комитетниң бу йиллиқ биринчи пиланиға киргүзгәнликини билдүрди. 

Бәхтияр өмәр әпәндидин ана тил мәктипиниң кейинки пиланлири һәққидә сориғинимизда, мәктәп йешиға тошмиған балиларғиму айрим синип ечиш, кәлгүсидә йәнә ослодин башқа шәһәрләрдиму мәктәпниң шөбилирини қуруш пилани барлиқи, әмма әң зор қийинчилиқниң бағчә маарипида, мөл тәҗрибигә игә вә пидакар ана тил оқутқучилириға еһтияҗлиқ болуватқанлиқини тәкитләп өтти. 

Норвегийә ан тил мәктипиниң муқим оқутқучилиқини өз үстигә алған, дилнур ханим, 10 йилдин буян ослодики уйғур пәрзәнтлириниң ана тил тәрбийәсигә изчил әҗир сиңдүрүп келиватқан болуп, дилнур ханим, хитай һөкүмитиниң уйғур елида уйғур тилини маариптин сиқип чиқарған бу вақитларда буниңға қарши норвегийәдә уйғурларниң өзиниң ана тил мәктипини қуруп чиқиши ана тилни қоғдашқа атланғанлиқиниң бир испати икәнликини билдүрди. У, бу мәктәптә ана тил, ислам дини, уйғур өрп-адәт мәдәнийәтлирини өгитиш арқилиқ, кәлгүси уйғур әвладлириниң миллий кимликини сақлап қилишта тиришчанлиқ көрситишни мәқсәт қилидиғанлиқини тәкитлиди. 

Гүлнар ханим ослодики ана тил синипида йиллардин буян халис оқутқучилиқ қилип келиватқандин сирт иҗтимаий таратқуларда «ташалма ана тил тор дәрсханиси» ни қуруп, уйғур ели ичи-сиртидики уйғурларниң ана тил тәрбийәсигә күч чиқирип, алқишқа еришкән иди. У, өзиниң балиларға қарита ана тил оқутуши елип бериштики мол тәҗрибилирини сөзләп өткәндин кейин, чәтәлләрдә көләмләшкән ана тил мәктипини қуруш риқабәтләргә дуч келиватқан бир вәзийәттә, «һәр бир ата ана, ана тил оқутқучиси болуш керәк, һәр бир аилә бир ана тил мәктипи болуш керәк, дегән бир идийә бирликидә, хизмәт елип барғанда, ана тилимизни сақлап қелиштәк гүзәл чүшимизни реаллиққа айландуралаймиз» дегән баянлири билән ата-аниларға илһам бәрди. 

Мурасимда, тәшкилат рәһбәрлири, мәктәп оқутқучилири ана тил мәктипини техиму мукәммәлләштүрүш, кеңәйтиш вә сүпитини өстүрүш һәққидики пиланлирини тәқдим қилди вә ата-аниларниң тәләп-тәклип пикирлирини аңлиди, пәрзәнтлириниң өзлириниң уйғур тили вә диний билимләрни өгинип йетилгән карамәтлирини бәс-бәстә көрситишип, өз ана тилида достлишип, өз ара өгиниватқанлиқини көргән ата-аниларму интайин хушал болди.

Норвегийә ана тил мәктипиниң мудирлиқини норвегийә уйғур комитетиниң сабиқ рәһбири сәмәт абла әпәнди өз үстигә алған болуп, сәмәт абла әпәндиниң чүшәндүрүшичә, гәрчә ана тил синипи 2007-йиллиридин башлап ослода бир қанчә қетим ечилип келиватқан болсиму, әмма түрлүк қийинчилиқ вә сәвәбләр билән мунтизим давамлишип келәлмигән. Бу мәсилә башқа әлләрдики ана тил мәктәплириму ортақ учраватқан мәвҗут қийинчилиқ икән. Сәмәт әпәнди, рәсмий орун вә мунтизим оқутқучиларға игә мәктәп болуп қурулғандин кейин, башқа әлләрдә ечилған ана тил мәктәплири биләнму һәмкарлишип, оқутуш программа вә оқутуш тәҗрибилирини алмаштуруп, ана тил маарипини көп хил шәкил, мол мәзмунлуқ елип баралайдиғанлиқиға ишәнчи барлиқини билдүрди. Сәмәт әпәнди болупму ата-анилардики алаһидә қизғинлиқтин бәкму үмидкә толған болуп, ана тил курси яки мәктәпләрниң изчил давамлишишида, ата-аниларниң маслишиши муһим амил дәп қарайдикән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт