Уйғур маарипиниң бүгүнки реаллиқи немиләрни ашкара қилмақта?

Ихтиярий мухбиримиз қутлан
2013-05-08
Share
qosh-til-doska Қош тиллиқ мәктәптики уйғур оқуғучиларниң доскиға чиқип хәт йезиватқан көрүнүши. 2006-Йили 13-өктәбир, хотән.
AFP

Тарихта ана тилдики оқу - оқутушидин әсла айрилип бақмиған уйғур маарипи йеқинқи оннәччә йилдин буян "қош тиллиқ маарип" нами билән тон кийдүрүлгән хитай тилиниң җиддий хирисиға дуч кәлмәктә.

1884 - Йили мәнчиң сулалиси уйғурлар вәтинидә "шинҗаң өлкиси" ни қуруп, бир қисим уйғур пәрзәнтлирини мәҗбури йосунда "шөтаң" намидики хитайчә мәктәпләрдә оқутушни йолға қойған болсиму, лекин уларниң бу хил ассимилиятсийә пилани ахириқи һесабта мәғлуб болғаниди. 1990 - Йилларниң ахирилиридин башлап уйғур елидә йолға қоюлишқа башлиған "қош тиллиқ маарип" нөвәттә теңирқаш ичидә туруватқан уйғур миллий маарипиға мөлчәрлигүсиз бошлуқларни һес қилдурмақта. Хуршидә абдурәһим алий мәктәпни пүттүргәндин кейин үрүмчидики мәлум оттура мәктәптә бир мәзгил оқутқучилиқ қилған һәмдә аталмиш "қош тиллиқ маарип" ниң уйғур оқутқучи вә оқуғучилириға елип келиватқан еғир бесимини шәхсән өзи бешидин өткүзгән муәллимләрниң биридур. У бу һәқтә зияритимизни қобул қилип өзининиң көргән - билгәнлири һәмдә һес қилғанлирини радио аңлиғучилар диққитигә сунди.

Хуршидә абдуреһим шинҗаң йеза - игилик университетини пүттүргәндин кейин башқа нурғунлиған уйғур алий мәктәп оқуғучилириға охшашла өз кәспи саһәсидә хизмәткә орунлишалмиған. Ахирида көп қетим педагогика саһәсидики имтиһанларға қатнишип лаяқәтлик гуваһнамиси алғандин кейин үрүмчи шәһиридики мәлум толуқсиз оттура мәктәпкә вақитлиқ ишқа орунлашқан. Әслидә уйғур тилида оқу - оқутуш елип баридиған бу мәктәп аталмиш "қош тиллиқ маарип" маарип программисиниң қурбаниға айлинип хитай мәктипи билән қошуветилгән. Уйғур оқуғучилириниң оқуш программилириму "қош тил" намида пүтүнләй хитайлаштурулған. Уйғур маарипида нөвәттә йүз бериватқан бу хил драматик өзгиришләргә бир мәзгил шаһит болған яш оқутқучи хуршидә абдуреһим өзиниң бу һәқтики әндишилири вә ойлирини радио аңлиғучиларға тәқдим қилди.

Тәпсилатини аваз улиништин аңлиғайсиз.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт