Tonulghan Uyghur sen'etchisi abdurehim héyt türkiyede konsért berdi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2016-05-06
Élxet
Pikir
Share
Print
Tonulghan Uyghur sen'etchisi abdurehim héyt ependi türkiyede ötküzülgen 5-nöwetlik türk dunyasi sen'etchiler uchrishishi we xelq edebiyati ilmiy muhakime yighinida konsért berdi. 2016-Yili may, türkiye.
Tonulghan Uyghur sen'etchisi abdurehim héyt ependi türkiyede ötküzülgen 5-nöwetlik türk dunyasi sen'etchiler uchrishishi we xelq edebiyati ilmiy muhakime yighinida konsért berdi. 2016-Yili may, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Tonulghan Uyghur sen'etchisi abdurehim héyt 5-ayning 4-, 5-künliri türkiyening shimaligha jaylashqan giresun wilayitide ötküzülgen 5-nöwetlik türk dunyasi sen'etchiler uchrishishi we xelq edebiyati ilmiy muhakime yighinida konsért berdi. Ürümchidiki iqtisad uniwérsitéti oqutquchisi gülnisa jamal xanim "Uyghur tili we edebiyatining hazirqi ehwali" témisida doklat berdi.

Bu pa'aliyetke giresun uniwérsitétining oqutquchi we oqughuchiliri nahayiti qiziqip qatnashqan bolup, bu pa'aliyette Uyghurlarning tili we edebiyatining hazirqi ehwali, sériq Uyghurchining bügünki ehwali toghrisida melumat bérilgen.

Dangliq Uyghur sen'etchi abdurehim héyt bolsa türkler teripidin zoq bilen angliniwatqan "Uchrashqanda" dégen naxsha bilen bashlap, Uyghurche we türkche naxshilarni oqup tamashibinlarning qelbide text qurghan.

Biz bu heqte tepsiliy melumat igilesh üchün bu pa'aliyetke riyasetchilik qilghan giresun uniwérsitéti hazirqi zaman türkiy tilliri we edebiyatliri fakultéti magistir oqughuchisi onur tarlachi bilen téléfon söhbiti élip barduq.

U, aldi bilen pa'aliyet heqqide melumat bérip mundaq dédi: "Giresun uniwérsitéti pen-edebiyat fakultéti mudiri proféssor doktor aliy qafqasyali teripidin 5-nöwetlik türk dunyasi sen'etchiler uchrishishi we xelq edebiyati ilmiy muhakime yighini ötküzüldi. Bu yighin 2-aprél künidin 4-aprél künigiche ötküzüldi. Bu yighin'gha sherqiy türkistanliq doktor gülnisa jamal xanimmu kelgen idi. Biz bu jeryanda hazirqi zaman türkiy tilliri we edebiyatliri fakultéti bolush süpitimiz bilen doklat bergüzduq."

Onur tarlachi ependi doktor gülnisa jamal xanim bergen doklat heqqide melumat bérip mundaq dédi: "Doklatning témisi 'hazirqi zaman Uyghur tili we edebiyatigha nezer' idi. Bu doklat bérish yighini 4-aprél küni boldi. Gülnisa xanim bu doklatida Uyghur tilining hazirqi ehwali, sériq Uyghurlarning hazirqi weziyiti, xitay hökümitining Uyghurlargha élip bériwatqan til siyasiti toghrisida melumat berdi. Doklatida yene Uyghur tili we edebiyati toghrisida élip bérilghan tetqiqatlar we Uyghur tilining kélechiki toghrisidimu melumat bérip ötti."

Onur tarlachi ependi tonulghan sen'etchi abdurehim héytning konsértiningmu nahayiti yaxshi ötkenlikini bayan qilip mundaq dédi: "Aldi bilen shuni démekchimenki, bundin 2, 3 ay burun ghazi uniwérsitéti teripidin bir pa'aliyet uyushturulghan idi. Abdurehim héyt u yerdimu bir konsért bergen idi. Abdurehim héyt türkiyede tonulghan bir sen'etchi boldi. Chünki türkiye eng köp nopusqa ige bir türk döliti, türkiyede ijtima'iy taratqular bek omumlashqan, shunga abdurehim héyt dutari we naxshiliri bilen türkiyede tonulghan bir kishi boldi. Uniwérsitétimiz bu pa'aliyetke unimu teklip qildi, bek yaxshi boldi."

U, abdurehim héytning "Uchrashqanda" dégen naxshisining türkiyede keng amma zoq bilen anglawatqan naxsha ikenlikini, buni anglash üchün konsértqa köp kishining qatnashqanliqini bayan qilip mundaq dédi: "Abdurehim héytning 'uchrashqanda' dégen naxshisi türkiyede tonuldi. Bu naxshini anglash üchün kelgen oqughuchilar bar idi. U, türkler üchün bek muhim bolghan ikki türkche naxsha oqudi. Bu naxshining biri 'leylimiley' yene biri bolsa 'beyaz gül qizil gül' dégen naxshilar. Bu naxshilarni bir Uyghur naxshichining éghzidin anglash bizni bekla xushal qildi. Giresunda ikki meydan konsért berdi, u, awazi we dutari shundaqla mulayimliqi bilen xelqimizni bekla söyündürdi."

Bu pa'aliyette riyasetchilik wezipisini ötigen onur tarlachi ependi, bu pa'aliyetning emelge éshishigha zor töhpe qoshqan giresun uniwérsitéti hazirqi zaman türkiy tilliri we edebiyati fakultéti oqutquchisi doktor zeynel ödemish mu'ellimge rehmet éytidighanliqini bayan qildi.

Yéqinqi yillarda Uyghur akadémiklerning, sen'etchilerning arqa-arqidin türkiyege kélip pa'aliyetlerge qatnishishi türk-Uyghur munasiwitige qandaq tesir körsiter?

Bu heqte köz qarishini igilesh üchün istratégiyelik chüshenche instituti oqutquchisi doktor erkin ekremge mikrofonimizni uzattuq.

U, Uyghur akadémik we sen'etchilerning köplep türkiyege kélip pa'aliyetlerge qatnishishining türk-Uyghur munasiwitige musbet tesir körsitidighanliqini bayan qildi.

2002-Yilidin tartip bügün'giche köp sanda Uyghur sen'etchi we ilim ademliri türkiyege kélip pa'aliyetlerge qatnishish netijiside Uyghurlarning türkiyede tonulushigha zor töhpilerni qoshti.

Toluq bet